This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
* Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individual personal, non-commercial purposes.
and we request that you use these files for
* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
* Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. con/]
5399:.: HIS'
74d jy
LEXICON FRISICUM.
Mw
LEXICON FRISICUM.
A—FEER. COMPOSUIT
t Ie id EY, ” | JUSTUS HALBERTSMA
HIDDONIS FILIUS.
POST AUCTORIS MORTEM EDIDIT ET INDICES ADIECIT
TIALLINGIUS HALBERTSMA
JUBTI FILIUS.
HAGE COMITIS APUD MARTINUM NIJHOFF MDCCCLXXI V
EX TYPOGRAPHEO JANI DE LANGE DAVENTRIENSIS.
3. 2 /- 3o obw 2-
LECTORI BENEVOLO
S. P. D.
TIALLINGIUS HALBERTSMA
JUSTI FILIUS.
Utinam. ipsi. auctori huius lexici contigisset. tibi L. B. salutem dicere, neque mihi, linguarum | Germanicarum rudi, pium quidem sed ingratum praefationis conscribendae munus iniunctum fuisset! idque non solum mea causa, cui eliamnum patris adspectu, sermonibus, caritate [rui liceret, sed non minus (ua causa, cui non fragmentum Frisici lexici offer- relur, sed qui integrum opus habiturus [uisses, absolutum ab eo, qui (anto oneri suscipiendo par esset: quumque ego exilem tantum et brevem praefationem | praemissurus sim, ille absoluti operis consilium rationemque plene tecum communicaturus fuisset et. ex magna doctrinae copia hauriens fuse expositurus [uisset, quid sibi viderelur de Frisicae linguae indole, origine, historia, de quibus ego nil habeo quae proferam. — Sed quor- sum querelae inutiles? — Quin potius explicemus, quae causa sit cur. pater opus non ad finem perduxeri(, quum tamen aetas satis longa ei con- ligerit — fere octogenarius enim decessit — et iam iuvenili aetate operi se accinzerit.
Ac desidiam quidem nemo aequus patri exprobrabit, qui noverit quantam in- dustriam per totam vitam in his studiis posuerit. quanto ardore ea coluerit, spretis iis voluptatibus, quibus vulgus hominum delectari solet, ita ut mulli, qui non norant, eum pro homine moroso haberent. Contra iure con- tendas eum nimis magnum opus ambitiose affectasse — Nimirum sibi pro- posuerat! uno corpore complecti omnia vocabula et omnes loquendi modos, quibus Frisii uspiam usi essent. ltaque mon satis habebat si vocabula, quibus etiamnunc Frisii Neerlandici utuntur, ordine enumerasset. el ex- plicasset, sed praeterea. in seriem — recipere. constituerat tum — vocabula Frisicae origiuis quae adhuc in usu sunt apud reliquos gentis Frisicae
VI
stirpis, Frisios dico Boreales, Orientales, Occidentales, tum vocabula an- tiquata, quae vetusta literarum Frisicarum. monumenta nobis tradiderunt. Neque hac re contentus boni lexicographi muneri se defuturum esse ar- bitrabatur, nisi singula vocabula stirpibus suis attribuisset, | harumque explicationi comparationem cum linguis cognalis praemisisset el exposuisset unde originem ducerent. Denique in his omnibus explicandis pater con- stituerat Latina lingua uti, iamdudum intermortua, qua quam difficile sit sine longis ambagibus enarrare res domestici usus, mores et instituta huius aetatis, toto coelo a Ciceronis et Caesaris temporibus distantia, nemi- nem fugt. Magnum temporis compendium fecisset, si vernacula lingua usus esset, qua quam apte sensa explicare potuerit, omnibus qui eius opera Hollandice scripta tractarunt. notum est; sed metuens, idque non sine causa, ne sermo vernaculus viris doctis exterarum gentium impedimento foret, quominus cum [ructu lexico ulerentur, in horum commodum operae molestiam sibi auxit et Latine scripsit.
Vel sic tamen opus immensum ad finem perducere potuisset, si matu- rius operis prelo parandi et edendi consilium cepisset: sed duae maxime causae obstilerunt, per se quidem laudabiles, sed lexici editioni in primis perniciosae. Primum est, quod praeter lexicon Frisicum in aliis quoque libris conficiendis multum otii consumpsit, inter quos, ul libellos Frisice conscrip- tos ef minora opuscula omittam, nomino librum de illustri (amilia van Haren, Annotationes in Maerlantü Speculi Historialis tomum 1V, a 24 classe Insti- tuti Regii editas, duos libros de variis argumentis, quibus titulus Letterkundige Naoogst. Tum multum temporis ei eripiebat | epistolarum consuetudo, qua cum multis utebatur. — Alterum quod obstabat quominus maturius de lexico in lucem edendo cogitaret, diversi generis est. Supra nempe diri, patrem sibi proposuisse uno corpore quasi complecti omnia vocabula, quibus Frisii uspiam usi essent. Ex his vocabula, quibus Frisii veteres usi sunt, et ea, quae Frisi Orientales et Boreales adhuc usurpant, iam ab alüs collecta erant et sine magna molestia. lexico inseri poterant; at multo difficillima operis pars restabat, nempe collectio vocum, quibus Frisii Neer- landici utuntur, quas nemodum in unum congesserat. Habemus quidem doctissimi Epkemae lexicon Gysbertianum, sed hic non misi unius poetae vocabula collegerat, cuius poematis non nisi exigua pars inexhausti thesauri continetur, quumque praeter hunc auctorem. viz unum et alterum monu- mentum Frisice conscriptum exstet, ex ore populi, ut ita dicam, pleraque vocabula excipienda et notanda erant. Res sane difficillima et laboriosissima; quum enim paler recte iudicaret in urbibus et vicis, quibus cum Hollandis commercium est, genuinum Frisicum sermonem | multis peregrinis vocibus et phrasibus inquinatum, ne dicam plane corruptum esse, imprimis. loca a [requentia hominum procul remo(a sibi adeunda censebat. — Hinc operarum
— pe
rusticorum, piscatorum et id genus hominum tuguria intrare solebat. e,
-eum aniculis et senibus, qui adhuc vocibus uterentur, quae iam
alibi obsoleta essent, inter theam Sinensem sermones. serere, ut sic quasi eliceret voces et. loquendi [ormulas rariores, quas cum ínter. colloquen- dum notaret, non raro accidit ut hominum simplicium et qua de causa hoc [aceret. ignorantium suspicionem moveret. Non parum autem colligendi molestiam auxit, quod pater iam aetatis anno xxxi Frisia relicta | Daventriam | migravit inter Saxones Neerlandicos, ut non nis per paucas hebdomades quotannis ei Frisiam visere liceret, ibique materiam operis colligere. Non quidem deerant, qui operam ei ex parte levárent. et sedulo notarent, si quod vocabulum insolitum vel phrasis memoranda ad aures accidisset, quae deinde patri per litteras significarent — inter quos honoris causa nomino Rinse PosrHUMUM, quum inter vivos erat in pago Waexens sacerdotis reformati munere. fungentem, SALVERDAM poetam Gys- berto Jacobi filio tantum secundum, RoosiRN Hindelopensem, denique [ratres eius Tiallingium et Eeltium; verum ne sic quidem illi incommodo prorsus subveniebatur et nullus dubito quin, si patri licuisset perpetuo in Frisia vitam degere, copia verborum mox in (lantum succrevisset, ut multo maturius edendi consilium cepisset. Jam materia. crescebat. illa quidem, sed non tam celeriter ac pater volebat; quotannis nova vocabula, novi loquendi modi accedebant; quid mirum si pater, qui sibi proposuisset guod nemo assequi potest, nempe condere lexicon, in quo mullum vocabulum desit, editionem distulerit. Tandem victus assiduis amicorum precibus, qui non cessabant efflagitare lexici editionem, el ipse, ni fallor, metuens, ne, si diutius cunclaretur, priusquam operi manum admovisset, mors se oppri- meret, anno aetatis Lx editionem prelo parare coepit. Ne tum quidem omnem spem abieceram fore ut pater ipse opus perficeret; erat. quidem sener, verum senex vegelus, minime enervatus, plane alter Cato, ut, nisi qua calamitas supervenisset, eum facile ad nonagesimum annum perventurum crederes. — Tum sperabam eum iuniores amicos assumplurum esse, qui sibi
aliqua ex parte onus allevarent et saltem molestam | speciminum typogra-
plicorum correctionem susciperent. Sed eheu! spes me [efellit, quamvis assi- due insisterem, ut sibi alios adiungeret, quamvis ipse quoque ultro operam offerrem, constanter aliena ope se usurum negabat: per se omnia faciebat, ipse omnia specimina typographica emendabat et, quoties ab hoc opere ces- sabat, materiem collectam in ordinem redigere pergebat. Si praeterea. tecum repulas, eum, ut ab opere taedü pleno animum recrearet, tum | quoque, ut antea, aliquantum temporis opusculis lilterariüi argumenti conscribendis impendissee, non miraberis mortem operi supervenisse, non illam quidem immaturam, sed ex [acie coniecturam facientibus inexspectatam.
Hae mazime caussae fuerunt, cur non nisi pars operis absoluta sit. Bonum
VIII
quidem factum guod commentarü eius copiosissimi de lingua Frisica super- sunt, laetandum quidem, guod Concilium provinciae Frisiae, cui hos commentarios una cum bibliotheca | testamento legavit, censuit. damnum patris morte litteris illatum, quatenus id fieri. posset, resarciendum esse, et liberalissime decrevit, lexicon Frisicum ex his commentarüs aut perfici- endum, aut novum novo consilio concinnandum esse: sed quam acerba nihilominus mors illa litteris fuerit, non opus est ut multis explicem, praesertim üs, qui sciunt. quam penitus pater Frisicam linguam cognitam haberet; quam exercitata et subtilis auris eius esset. in diphthongis et vocalibus, quarum soni discrepantiam nunc plerosque fugere eum saepe con- querentem audivi, distinguendis: quam acute soleret. discernere genuina. vo- cabula Frisica a novitiis ad Hollandicae linguae normam factis, quorum laeta. herba nunc. pullulat et latius latiusque serpit ;; quam subtiliter. inter- nosceret, quatenus synonyma inter se differrent; quantam denique ad verbo- rum derivationem | et. cognationem | indagandam linguarum — cognatarum scientiam; quantum in divinando acumen afferret. — Quas. virtutes cum considero nullus dubito, quin vel fragmentum hoc viris doctis gratissimum futurum sit, quo ex parle saltem suum desiderium | ezpleatur. | Quam- quam üdem mecum dolebunt, quod pater, consilio illo laudabili quidem, sed pro aetate, qua suscepit, nimis arduo abiecto, non satis habuerit. voces et phrases, quae adhuc in Frisia Neerlandica in usu essent, literarum or- dine enumerare et explicare sermone Neerlandico, derivationibus et aliarum linguarum | comparationibus omissis. lloc entm consilium. secutus bene, ni fallor, et sibi et posteritati consuluisset. — Primum, si intra. hos fines constitisset, eam operis partem, quam praecipue omnes viri docli efflagi- tabant, cuique rite perficiendo ille inter paucos par erat, al finem perducere potuisset. Tum opus maculis quibusdam, quae nunc ei insident, non a[fectum essel. — Candide enim dicam guod sentio, meque prava pietate vel pottus caeco amore ductus quae unicuique patent. dissimulabo.
Si pater Hollandice scripsisset, subinde non lapsus esset in Latinitate ut nunc factum videmus. Magis quidem versatus erat, ut multi ipsius aequales, in Latine scribendo, quam plerique eorum qui hodie literis operam dant, nec negem eum salis perspicue significare solere, quid velt, at, quum stu- diorum ratione coactus ad auctores classicos legendos parum otii haberet, contra multo saepius in barbarae Latinitatis monumentis. versaretur, non raro a puro Latii sermonis usu deflexit et loquendi modos vocesque parum Ciceronianas usurpavit, quod vitium effugisset, si sermone patrio wii voluisset.
Si denique vocabula literarum ordine recensuisset, non impegisset in alte- rum illum scopulum de quo nunc dicam. Quicunque in lexico condendo singula vocabula suis radicibus attributurus est, ei primum opus est ut
IX
omnia vocabula promta, parata et quasi sub conspectu posita habeat; tum wt certam aliquam et constantem. rationem sequatur, qua semel cognita lector statim vocem invenire possit. quam velit. Neutrum horum autem. patri praesto fuit. Nulla, ut iam supra significavi, operis particula absoluta et prelo parata erat, quum operi edendo manum doveri: quin etiam accidit, ut typographo specimina quae prelo mandaret. flagitanti non haberet quod daret. In singulis autem vocabulis radicibus suis attribuendis adeo vacillat, ut dicas eum in hac re nulla certa et constanti ratione. esse usum. Aliud vocabulum derivatum vel compositum litterarum ordine invenias, aliud simplici unde derivatur vel quocuni compositum est subiunctum:. non pauca etiam tum litterarum ordine, tum post simplicia leguntur, nec un- quam [ere dsdem verbis explicata vel üsdem exemplis adumbrata. Non minorem inconstantiam | animadvertas in etymologia; nam non semper ad antiquissimam [ormam alicuius vocabuli derivata et composita referuntur, sed saepe [ormas derivatas et novitias primitivis praepositas videbis. In derivatis denique et compositis recensendis plerumque nullus fere ordo cerni potest ; confusa el permista omnia.
Praeter haec vitia, quae pater e[fugere potuisset, si Hollandice scripsisset et. vocabula litterarum | ordine disposuissel, duo sunt, quae non solum in hoc opere, sed in omnibus [ere eius scriptis iure culperis. — Primum est quod occasione data subinde a proposito divagatur, et. rebus vocabulisque explicandis inhaeret, quae aliena. sunt a re de qua agitur. — Lucro quidem tales digressiones apponimus, praesertim in opere non absoluto, sed aliud lexicographum, | aliud annotatorem decet. Alterum, idque gravius vitium est, quod ut nusquam alias, sic ne hic quidem sibi in orthographia con- stitit, quod vitium ut semper molestum, sic in lexicographo minus quam alias ferendum est. Verum quidem est pleraque vocabula in alüs Frisiae Neerlan- dicae partibus aliter pronunciari, sed lexicographum | oportet. in hac. re certam normam sequi, a qua nunquam discedat.
Enumeravi ea in quibus pater boni lexicographi officio defuisse mihi videtur; quae cum considero dubitatio mihi movetur, an pater. unquam haec vitia. vitare potuisset. Quippe ingenium eius vividum, acre, mobile labo- rem illum assiduum in rebus minutis quidem, sed in lexico omnino necessariis respuebat et aspernabatur; meque is erat, qui quae laboriose congessisset summa diligentia et cura. disponeret. et quasi in unum corpus. colligeret, qui in omnibus modum et certam normam servaret, nec. unquam se a proposito aberrare pateretur. Si autem hanc laudem minus consecutus. est, at quanta sibi bona propria habet, quibus omnia quotquot huius generis lexica novi carent. Quum enim his nihil aridius excogitari possit, in patris lexico omnia succi plena. sunt. — Ubicunque librum evolveris singulas voces iüllustratas invenies exemplis mazimam partem ab ipso excogitatis, quorum
x
alia sale et venustate delectant, alia gravitate praeceptorum quasi. aculeos in mente relinquunt. — Modo capita ex antiquitate Frisiorum — illustrat, modo usus et mores eorum hodiernos exponit. Ut verbo absolvam, si exci- ps ea, quae grammatici argumenti sunt, de quibus iudicare meum non est, nulla [ere operis particula est quin. cum voluptate legatur vel ab eo, qui linguarum | Germanicarum plane rudis est. Iudice Horatio igitur pater omne (ult punctum, qui miscuerit. utile dulci.
Restat. ut explicem quam ralionem ego in indicibus conficiendis secutus sim. Optimum sane fuisset. si omnia vocabula hoc volumine explicata litte- rarum ordine recensuissem, sed sic indices, ut nemo non videl, nimium in modum excrevissent. — Delectus igitur habendus erat. — Ác primum rationem non habendam duxi vocabulorum, quae olim Veteribus Frisiis in ore erant, quaeque nunc etiam. Frisiorum Borealium et Orientalium sermone: teruntur, quippe quae in idioticis, unde pater hausit, suo loco inveniantur: quamquam vel ex his ea vocabula in indicem recepi, quae paler fusius tractavit, additis notis V. Bor. vel Or. Deinde frustra in indice quaeres vocabula tum simplicia, tum composita, quae suo loco in lexico leguntur; aut composita quorum membra statim agnoscuntur, quum ex his membris unum aliquod litterarum ordine invenitur: aut derivata de quorum origine nemo dubitare potest, quorumque radices lexici pars absoluta continet. — Contra suscepi vocabula quae data occasione quasi in transcursu. illustrantur vel quorum origo vel compositio non slatim in oculos incurri, qua in re operam dedi ut mediocritatem illam tenerem quae est inter nimium el parum, ut aliquid. lectoris acumini relinquerem, neque nimis anzius essem in voca- bulis. recipiendis.
Ex vocabulis autem, quae e linguis cognatis desumta pater magno numero singulis vocibus Frisicis subtunzit, non nisi ea nolavi, quibus illu- strandi vel explicandi causa aliquid additum inveni, quod praesertim factum video in vocabulis Hollandicis et Anglicis. Si quis autem miretur Anglica vocabula cum singulis fere vocabulis Frisicis comparata esse, scito mihi ex patris sermonibus compertum esse. eum in lexico. componendo hoe inprimis sibi propositum habuisse ut ostenderet, Germanos qui mari Brittanniam in- vaserunt, non solum Anglos et Saxones, verum magnam partem Frisios fuisse, quod sine dubio pater fusius explicaturus et. demonstraturus | fuisset, si ipsi praefationem scribere. licuisset.
Finem [acit indez rerum, in quem congessi quae notatu digna inveni de Frisiorum | aliorumve populorum antiquitate, ritibus, moribus, historia, et observationes grammatici generis, quae minus commode in caeleros indices recipi. poterant.
Nemo opinor aegre feret me non praemisisse explicationem com- pendiorum, quae utpote in omnibus lexicis obvia vel tironibus nota sunt.
| !
XI
Non magis mecessarium duxi omnium | auctorum laudatorum nomina, quorum pater non misi primas literas ponere solet, inegra — recensere, horum opera enim tam mota sunt omnibus, qui serio his litteris operam dant, ut ridiculus viderer üs, in quorum usum pater hoc lexicon scripsit, si (alia interprete egere existimarem. Pauca quaedam | compendia, quae putabam molestiam. fortasse paritura üs, quibus nostratium libri minus. noti sunt, infra explicata invenies. |
Sed tempus est praefandi finem facere. — Tu, Lector benevole, epitheto ornanti dignum te praesta in nostra qualicunque opera aestimanda et vale. Scribebam Harlemi a. d. X. Cal. Iunias
a, p. C. It. MDCCOLXXII.
COMPENDIORUM NONNULLORUM EXPLICATIO.
Fr.u. sive urb. Frisii urbani.
Sylv. Silvicolae, i.e. ris qui incolunt orientalem partem Frisiae Neerlandicae, oulgo de wouden dicfam.
- Macc. Incolae civitatis Makkum. .
Worc. Incolae civitatis Workum.
Hind. Incolae civitatis Hindelopen.
Westfr. Westfrisii, i.e. JCisii occidemíales , qui paríem septenirionalem provinciae Noord-Holland $scolust, de quibus vide p. 819."
So. o. Incolae insulae Sciermonnikoog.
W. o. Incolae insulae Wangeroog.
Sat. Incolae regionis Saterland.
Sax. n. Saxones Neerlandici.
Bax. 1. Saxones littorales.
G.J. Gysbert Japiks, mobilissimus poela Frisius.
W.G. Comoedia saeculo XVIII ineunte edita cui. titulus. est; Waatze Gribberts Brilloft, cuius altera editio Leovardiae anno 1890 prodiit.
Burm. MS. collectionem proverbiorum Frisicorum continens, a paire pro-
vinciae Frisiae bibliothecae legatum, quod seculo XVII ineunte C. G. van Burmania manu ezaravit. Huius collectionis aliud exemplar est in bibliotheca Leovardiensi.
C. M. Cadovius Muller, qwi anno 1691 cowmscripsit Memoriale linguae Frisicae, darinnen erhalten Ostfrisische vocabula, qwod MS. a paíre provinciae Frisiae bibliothecae legatum est.
O. F. W. Oude Friesche wetten, ed. M. de Haas Hettema.
E. J. Ehrentraut Idioticon (?) imcolarum insulae Wangeroog in Friesi- sches Archiv.
Het. Hettema.
Wass. E. Wassenbergh.
N. H. Hoof'ii Nederlandsche Historien.
Uitl. Wb. Uitlegkundig woordenboek. Bred. Brederoo, poeía comicus Neerlandicus.
LEXICON FRISICUM.
—— e GG ee
ABE. tra-capita) similes pali e serie palo- rum littoralium in mare porrecti ad maris sstum de aggere deducendum; and-hafd vel-hared hodie ellyptice Add, pl hûden. Richth. 124, 21, ondAafda. alond, n. F.v. insula, Sax. v. aland, Ags. ealand, idem, proprie, terra aquosa. À, ée, ie sunt comm. gen. at JJ, flumen separans Westfrisiam ab Hol- landia, neut. gen. Hol. het IJ. — F. v. émutha, emetha (fluminis os) hodie, Emden, urbs maritima Frisisz orienta- lis, sita ad ostium parvi fluminis ab Auriga, metropoli, decurrentis. Augli patrissantes urbes quasdam celebres
A, cg. literarum prima. Di slugen bin- ne ind Üliuwe by di 4, inertes non | roficiunt. Hy ken nin 4 foár 'n Bie, ! omo est stipes. A.v. He does not: know greut A from a bulls foot , idem. — ' Jt lexom fen mor kenne di domste ' Fammen fen A (a Zeddet, amoris se- creta stupidissimrze norunt virgines. a-bie-cie, n. tabula elementorum (abecedarium); 'n a-Óie-cie-jonge , puer elementarius, A.v. abecedarian. Abji-boek, libellus elementorum. A, per apocopen pro aa, ut | Angli. 44 man, Ang.oa man; à kerl, : Ang. a churl, sed notione diversa;
à fent, F. "n feint, Ang. a young fel- low, cwtera. Eandem apocopen pa-
tiuntur fere omnia infinitiva Frisica, ' Ags. an,
tum vetera, tum hodierna. Ang. one; F.v. an, én, F. ien, unus; Ang. a ex an, F.'m ex ien, vicem articuli indefinitivi preestant; Ang. F. b. a man, Fon man, Zv3pwzoz Tie. — Pro an, in, ad, super, F.v. frequentant
a: à himile end a erfhe in coelis et
in terra.
À, ÉE, F.v. aqua, flumen; restat in multis aquarum nominibus, ex. gr. 4 flumen ducens in Groningam; fe flumen ducens a Leuwerda in Dok- kumum, F.u. Dokkumer ée. F. ide, lacus in pago Idárderadela prope a
Grouwa ad orientem. — Smelle ie pro- .
prie; lacus arctus in pago Smalliuger- andia, opponitur vicino lacui wide ie, lacus amplus. Ad oram illius lacus est vicus Smelnie, quod nomen, interca- lata litera 2, ex Smel-ie.
a-pal, apal, F.v. palus littori infixus |
contra impetum maris. alle apala and ;
| ABE, n. p. v. Goth. aba maritus. Idem
alle andhafde; apala sunt pali lignei
majores littori infixi, densi et in lon- gam seriem extensi; and-Aafde (con-
ABBEKAT, cg. causidicus.
appellaverunt de fluminis ostiis cui ad- jacent, quales sunt Ply-mouth, Porte mouth, Yar-mouth, Dart-mouth; adde vicos Er-mouth, Eye-mouth, cxt. — Goth. avra, Sax.v. oa, Isl. 4. F.v. a, dé, Ags. ea, Y. ie, aqua.
ABBEGAEZJE, cg. impedimenta; feex
populi Dy mei frouliu ut scil, hat ien bulte abbegeezje, cum mulieribus profecturus multas curas multaque contrahit impedimenta: , Dum colun- , tur, dum comuntur, annus est." For- san milites Hispani regis Philippi II hanc vocem Frisüs reliquerunt. Hisp. baga, funis, restis ad sarcinas alligan- das. Bagazo, fxex, sordes. Bagasa, me- retrix; abagaso idem. Gal. Pagage impedimenta militum vel itineratorum, Hol. 2agage, frex populi; Ang. meretrix. Vide an non F.o. S.l abegaike, fj mina fatua, huc pertineat?
Hi ken scriu- we as "n abbekát, litteras facere optime novit. Mi hat fingers as 'n abbekát, causidico rapacior est. (advocát.)
quod Ags. ZE5 n. p. v. F. Ade, Abbe. Ébe; Éale, 1d. Eábke, Edpke, n. p. f— l
dt
ABEL.
Abing, Abbing, Abbinga, unde Abbing- ton, urbs Anglie; Abinglon, urbs in pago Berkshire. — — Ebinga, Eabinga, nom. patron. — Abe-herne , nomen prati cujusdam prope a vico Grouwerga (Grouw) cf. lerne angulus, badu-kerna, eset. Alde-ga, Alde-gra, vicus in pago Weinbridzeradeel. Aldeng-wier, vicus Wonseradelz pagi, hodie Exgiwier.— Ade schil wol icerre wirde, Burman. 1. 46e Siuchsma luine, ibidem, morosw phan- tasiv. cf. Hol. /uimen, Hd. laune, F. vb. n. /unje, q. v.
ABEL, .EBEL, adj. dexler, sagax, ve- nustus. (gs. st. adal and craft, im- petus animi, vel vis menti insita, et scientia. cf. Jun .Et. Ang. Ang. alle, idoneus, validus.
éablens, cg. liberalitas, habilitas, ap- titudo, Ang. eaUleness.
ebelheyt, cg. G. J. solertia, animi generoaifas. Gothi habent x pro / in abrs, iC XUpós. Ex hac stirpe creve- runt nomina propria Abel, Abele; Abele, Eabele; Elele, n. p. v. Eábel, Eälelke, Eäbeltsje; Abel, Ebel, lbel, n. p. f. Gothi 4/a/a n. p. f. Grimm, Getie. p. 51.
ABEL ENDE INCEPTA vel insepta F.v. cicatrix extans et depressa. For- mula juris in legibus Fris. 4fóei no- tat quidquid extat, tumet vel celsius est. Nodum notat in Ang. „Abel-whuc- » eis, a game played by sailors with »Cards; the loser receiving so many ,8trokes from a handkerchief twisted „imto a aot on his hand as he has „lost the game. Grose” Halliwell. A. v. whacket verber; lo ichack verbe- rare; F. quakke, affligere ad terram. Alel-whackels sunt adeo ictus panno nodoso manui inflicti. Forsan remanet abel in nominibus locorum, quales sunt Apels-gea vicus in pago Stelling- werf-oosteinde, inter colles arenosos situs. In Cantia Ags. urbs apuldre, nunc Anppleaore; Apeldoorn in nostra Gelria, ubi multi magni colles, in quibus Guilielmus III, rex Anglis, cervos, ardeas, aliasque feras agi- tare solebat. A06& in Leg. Fris. com- mutatur aliquando cum ape. Affines sunt voces aóal ct afol, (elatio) vis, robur animi, Ags. ge-aforjan, sese ex- tollere, validum — reddere, valere. Goth. aórs, ic xupds.
ACHT. Incepía effer inképta. — Képe, v.a. cul- tro incisuram in ligno facere. Keep cg. incisio , divisura; /ajép, sép, idem.
ynképe, v. a. incidere, secare crenas. ef.
pf. ynkéepte. pf. p. yn&épt, incisus, subintelhgitur groede, cicatrix; cica- trix. depressior. XKépe Anglis est lo chipe, to chope, hodie cip, chop, in minulas partes secare, quod efferunt -
tsjip, tsjop. ABEELJE-BEAM, cg. populus canescens.
Nl. abeel, Ang. d. aóele, Ang. white oplar.
ABER, AUBER, adj. F. v. manifestus. Ags.
egber, manifestus; ôer nudus, vacuus; on barum sandum, F. Yn it bare sán, in mera arena.
ABT, Lat. abóas, genit. adbatis, unde
F.v. abóete, abb, contractius abt, coetus monachorum prepositus. Prov. Hy is al abt deer te claester compt, qui monasterii sodalis est jam sese estimat esse abbatem. Burman. 30.
ACHS, dégs, F.b. arista, spica, Goth.
ahs,f. Ags. az, f. idem.
ACHT, octo. F.v. achla, Ags. eate,
Ang. eighl. Nei achten, post horam octavam. Dy nei achten komt mat foär niágenen wer foärt, qui serus venit suas res ad finem perducere nequit; mature facto opus est. Nei achten ex nei achtim ; Y.v. eer fyf uwra ende ney achtim ; 558, 27. W. o. acht octo; dat gungl in acht deil, distrahitur in artes octo. Z4» age digge, octo die- us. Ehr. I. 87.
di achte, niígene, fsjiene, cg. octo,
novem, decem puncta tessere; sub- stantiva collectiva, ellyptice pro ucht, niúgen, leen éagen. Di achte smile, tesseras jacere et nancisci octo punc- ta. F.b. jo âcht, f. Hd. die achte. Bendsen, 30.
achtatine, achtene, F.v. octode-
cim, F. achtsjin. — F.v. achta-twinteg, F. achtintweintich, viginti octo.
achte-som,achter-som, octo uniti.
F.v. achtasum idem, Ags. eahlasum, circiter octo, Ang. some eight idem. Wy kamen achtersom , veniebamus octo uniti, i. e. frequentes ad octo, vel wy kamen mei us achten. | Mutato prono- mine personali wy mutatur ws: Hja kamen mei hjar achten. As men der komt mei syn achten is it hús fol. Mei us, hjar, syn achlen idem valet quod achtersom. Achter est genitivus
*
achte, adj. octavus.
tachtich, octoginta.
ACHT.
ut gs. JBund-seofontigra-sum, — Ang. some seventy, circiter septuaginta. Idem fere obtinet in ceteris numeris, ex. gr. £&a duo, thrije tres, quatuor, fjirde quartus; unde twader- som, lhredder-som, fjirder-som. | Twein- tich viginti, /Arifich triginta, unde tweintiger-som , thritiger-som. F.v. achtunda, uchta, idem. Peaske-acht, Pinzter-acht, Maye-acht, octava dies post diem Pasche, Pentecostes, primam diem Maji. Veteres plenius, Paeska-achtende vel achten, Pinztera-achtende, achtende
Maia-dei. NL achtste, octavus. Richthofen citat loca in v. achtunda. F.v. achtan- tich, achtich, tachtig. N]. (Kil) Zacht- entig. j. achtentich, Hol. tachtig. Nos- ter numerus cardinalis est decem, qui decies multiplicatus efficit centum. Germanorum numerus cardinalis erat duodecim, quem secundum numerum utriusque manus digitorum bis multi- plicabant, i. e. quinquies et quinquies; prima multiplicatio efficit 60, secunda 120. Post introductum systema de- narium Scandinavi appellabant 120 etor-hundrade (numerum centenarium magnum) et 60 U-hundrad (numerum centenarium parvum). Galli numeros proavorum Francorum antiquos se- cuti usque ad 60 ut Latini procedunt per denarios numeros; dir decem, cing viginti, érente triginta, quarante quadraginta, cinquante quiuquaginta, soiramie sexaginta; finito antiquo nu- mero centenario ulterius non pergunt; ergo novam seriem incipientes, non per sepíanfe, septuaginta, computant, sed soirante dir , octoginta quatre-vingt, nonaginta quaíre-vingt et dir; centum viginti sizvingt. — Hund Anglosaxonibus erat autiquatus numerus centenarius; numerabant per feover-lig, Af-lig, siz- lig; cum autem sizr-/ig esset antiquo- rum centum, Aund ceteris additamen- tis denariis usque ad posterorum numerum centenarium (120) prrmfige- bant; ergo hund-seofenlig, hund-eaAtatig, hund-nigontig, — hund-leontig — centum, hund-enlufontig centem et decem, Aund- ivelftig centum et viginti (slor-hund- rade). Similem distinctionem observant Frisii computando fjirtich A0, fuftich
50, sextich 60, sed tsantich 10, tach- '
twade secundus ; | lhredde tertius; fiuwer 'achtkant, cg.
ACHT, cg. cura, attentio.
ACHTERN.
lich 80, iniugentich 90. In his sola litera $ vocis kund, Aunt restat; confer ant in Saz v. ant-sibunta septuaginta, ant-ahtoda octoginta.
molendinum majus, cujus ope agri aggere septi aquis pluvialibus superfluis liberantur. 4cAt- kant, (octo oris) quod circumferen- tia octoedri formam habet. Eodem modo ex kanl fit fivicer-kant. (quatuor angulis, i. e.) lectus in formam cave:e lignee quadrate. Pro achtkant alii frequentant munís, muonts, ex mon- mik, contracte Ang. monk, Frisice monís, quod apex hujus molendini refert monachum cucullo coopertum solito.
Dy him jung nat yn acht nimt mat it áld untjide, qui Juvenis suze non prospicit valetu- dini senex poenas dat; senex luit peccata juvenis. Acht! slaen attendere, curare. gs. eahí wstimatio, valor. Angli eaA et vb. eahtian perdiderunt.
achtje, v. a. existimare, observare. pf.
achtle, pf. p. achte, pr. p. achtjende, ger. to achtjen , F. v. achtta , v. 8. perpendere, eestimare. Inserta / post ch ex Goth. ahjan putare, credere; aha mens, in- genium. (cf. Goth. afe, aflar, F.v. efler). Hy hat it hoastjen nat achte ind nou hat er di tarring, suam tussim flocci fecit, nunc phtisi laborat. — Achtlje revereri, Achtje ind eerje dyn woldwaners, reverere et in honore habe benefactores tuos; contracte achle- nearje. gs. eahtian, meditari, obser- vare, revereri.
achtenerje, v.a. excolere, habere in
numero. pf. achtenerre , pf. p. achtenerre ger. to achtenerjen. Achtenerje dyn âlders excole parentes.
ACHTA, ACHTIA; ECHTA, v.a. F. v. per-
sequi, in judicium ducere; nunc obsoletum verbum; Ags. eahtan, idem. Goth. afía, post, & tergo; afíaro, retro; Ags. eft, after, retro, a dorso; F.efter, Hol. achter. Persequi idem quod a tergo insequi, urgere: meisitfe quod Frisii ajunt, i. e. post tergum, & tergo insistere.
ACHTERN (aagtern) adj. F.b. jejunus,
qui neque bibit neque edit quid. F. nochtern, nofleren, adj. sobrius. yn it nochteren kruden ynnimme, mane jeju- nus extractum haurire. F.b. zzerich, adj. sobrius. Bend. 194. OcAte», adj.
AD. Hind. jejunns, insipidus. Ags. ukla, tempus matutinum. Nl. suchéeren je- junus, insipidus, ex Ags. «ern adj. antelucanus. Etm. 44.
AD (aad) m. pl. âdar, F.b. cuspis, cultri mucro, promontorium, F. oed, cuspis, q. v. F.b. Oeders-ham, no- men extremi vici in insula Zr. Ex ád F.b. formant a£ aâtlarst (F. 3t uterste) extremum rei. Johan. 2. Ex oeders-ham. patet antiquitus oed valuisse et a posteris esse depravatum in dúd, ut ezeteras vocales conculcans a in hoc dialecto solet.
AD, AED (áÁd) n. sinus ex integro ligno, oblongo quadratus, fundo concavo, tres pedes longus, latus fere duas, profundus quinque sexve pollices. Lac recens mulsum in hunc sinum funditur, et seponitur in caverna lapidea adeoque frigidula, donec cremor ascendens supernatat et ab uxore vel ancillis co- loni despumatur patella plana, que reím-sculel audit. — Hi sinus ad augen- dum frigus hodie fiunt ex sre, unde eren-ded. cf. Isl. ada, f. conche spe- ciés majoris. Ad ellyptice dicitur pro moalk-ád, et pro vario usu varium additur predicatum; ut duter-aed, in quo depsitur et paratur butyrum re- cens; órok-aed, alias Órok-scou, sinus major, in quo lac pressum teritur unde fiunt casei. (Scouwe Frisiis est scapha in formam sinus) Id genus vasa apud Anglos fuisse lata et parum profunda asserit Dodsley, Agriculture c. 3. Loquitur autem de puella sua, There from the surface of ezpaunded baiwls She skims the floating cream, and to Aer churn Commits the rich consistence.
Ad-rek, n. compages lignea, in qua sinus lactarii exponuntur loti, ut siccentur.
&d-scammel, cg. (scabellum sinuum) compages lignea quadrupes excavata sustentaculum sinus, in quo rustica
depsit butyrum.
ADAM, primus hominum parens. Fris- Holl. Adam ind Ewa, mammee virginis sororiantes.
adames liaua. and tha scope Eua fen sine ribbe dames liava, (codex male adames-liana,) et tunc creabat Evam ex ejus costa, Ádami uxorem. F.v. 211. 9. Liaf, carus, substantive po- nitur pro uxore. Tzumma Wyarda ende Alte syn lyaw. | Chart. Schw. 608. Hichth. #gf. Honorem et caritatem
ADEBAR.
notat; ws liawer frouwen dey, Gab- bema 67, dies festus St. Marie sacer. FH. AHcwen here, deus. Hol. v. uwe alderliefste , tua carssima, 1. e. tua uxor. Lectionem /iaua qui defendit conferat Ang. leane Nl. lese (Kil) fulerum, fuleimentum; Ags. Aleonian, Alynjan, F. Mynje, reclinare. Genesis 1I. 18. (Vulg.) , faciamus ei adjutorium si- „ mile sibi "
Adam-hirdrider, cursorum glacialium
celeberrimus Frisie seculo XVIII.
adamje, v.n. gravem continuumque
laborem pro victu sustinere. Ex no- mine proprio Adam, primus parens hominum, in quem deus sententiam dicitur tulisse, (Vulgata) , in sudore ,Mvultus tui vesceris pane." In hunc primorum parentum laborem alludit dystychon in cantilena veteri Anglica When Adam delod and Eca span, Who was then the gentleman ? — Haud aliter Angli ex nominibus propriis fingunt verba, quale erat illud vb. to grakam, aperire et legere epistolas tabellariis publicis ereditas, ut vulgus Grakam, regni ministrum, ferebat violare li- teras quas suspectas habebat conjuratio- nis in imperatorem Russie, qui tunc in Anglia commorabatur. Epistolarum scriptores suspicaces titulum insigni- bant exhortatione, No/ lo be grahammed !
ADE, ab, n. F.b. cibus, esca. F. fen,
idem. Flandri veteres aet, esca, ci- bus, victus. Flandria ad austrum (libonotum), et Jutia, cujus confines Frisii boreales, in Doream, erant Frisize veteris ultimi fines. Omnium vitio- rum, quz dialectus Frisiorum bore- alium e consuetudine cum Danis con- traxit, spurcissimum est commutatio consonantium distantis lequelee organi; hie 7 ponunt pro 7, quod ceteri Fri- sij abhorrent. Dani ede vorare, F. $e.
ade, vb.a. F.b. ederc. F. ie idem. ADE, n. p. v. Adama, n. patron. —
Eáde, Ede, u. p. v. «dde, nm. p. v. Addinga n. patron. Ags. 4fdda, i. p. v. Ang. Addison, (addis-son) nom. pa- tron. per apocopen Fris. zfddis, Addes idem. Teade 4ddis Teada Adde filius.
ADEBAR, cg. F.b. F.o. ciconia, áribár
Johan. 3. Sleswik érbar. F. ecrrebarre, eabarre, eiber(. (Ags. ead, m. felicitas; bird, avis; avis fausta, Lat. pia avis. Idem notat Sax. n. Aet-oever , heil-euver. heil salus) Poeta G.J. ciconiam
ADEL.
vocat réa-schonck avis cruribus rubris, Ang. red-shank, avis guedam rubris cruribus, mihi ignota. — Hij beklagge him as d'abarre di pod, (miserabatur eum ut ciconia bufonem) commiseratio inimici fucata. Burman. 81. Prov. Nl Gelukkig als de ooüevaar w toe- vliegt. — Waar de ooijevaars westelen sterven geene kraamvrowuwen. — Waar de ooijecaars weggaan komt er ruzie in de kerk. — Olim nefastum habebant Frisii hos nuncios pacis et felicitatis abigere; queque villa, sive in domus tecto, sive in vicino arbore, suam habebat cico- niam, eamque vulgus credebat villico
ratiam rependere pro hospitalitate
uobus ovis vel uno pullo, quos mater e nido amovebat. Prov. xw Déa' pyk äz 'n di is eabars hier pullus mortuus aut ovum est ciconie locarium. — Inter pueros Frisios fabella est cico- niam , cum sursum deorsum moto rostro cerepitat, fundere preces ad deum. Nunc mundities villicorum prizvalet religioni patrum et impedit quo minus excre- menta spurce avis in sedibus vel hortis suis patiautur.
neabarre mei hoárnen (ciconia cornuta) aries vetus.
ADEL, n. p. v. idem quod F.v. Ae, édel, nobilis, Ags. efhel, ethel-boren, nobilis, quee vox in multis nominibus propris apud omnes gentes ex stirpe Germanorum frequentatur. Adelen, nomen gentilitium — nobilis familie Frisice, forsan idem est cum Adilin D. p. seculi decimi.: cf. Fórstemann. p. 138. Animadvertendum tamen Adeelen smpius scribi, quasi audivisset Adêlen.
ADEL yn di rogge, cg. morbus secalis, quo spice incasse manent et levitate se erigunt. Ags. adel, adl, f. morbus, tabes.
ADEL, F.b. ex fumeto stillans liquor. Holsatia adde! idem; contracte âl, Sax. n. &/fe idem. F.b. e, f. Bend. 81. Hols. eddelpool, Ang.v. „ addlepool, „a pool or puddle near a dunghill » for receiving the fluid from it." Ags. adela, urina, putredo; adel-seath, scrobs in quam putrida confluunt, F. sink-put Ang. sink, idem. Scoti adde, adj. puti- dus; an addle dub, a filthy pool, F. iex alske dobbe. Holsati «ddelen mingere, Sued. ad/a idem.
oel, F.b. succus spissus et pinguis. (NL od coenum), Olland terra coenosa,
10
aludosa. 'Theut. Broick, venne, ot- ant, goir, palus, amfractus, labina. Ang. Norf. ollant land broken up from grass. [tali Ol/andia; Holland. Holland im Netherlandia et Holland in agro Lincolnensi, ambe sunt regiones hu- miles, paludose, maris influxui obno- xie. Confer cum hoc 4 alterum 4, succus coctus ex frcibus hordei sive cerevisia. Flandri veteres distinguebant âl inter et bier. Bier illis erat cerevi- sia vetus, qure deferbuit, & vero ce- revisia recens et fermentatione spu- mans. Hanc distinctionem Angli in tantum sequuntor ut deer sit vetustius vel magis cibarium quam ale. Flandri „oft ael oft bier gebrouwen" Vader- landsch Museum, Serrure. I. 77. Ang. brewed or ale or beer. Nl. (Kil) ,, ael, eel „ Ang. cerevisia mustea Primaria itaque notio videtur esse in fermenta- tione frecium. ^ Ags. cla» incendere, fervere, coquere; ealo cerevisia. Isl. av, ôl, Dan. oil, idem.
alsk, adj. F.b. putidus, rancidus. álske, vb. F.b. opus putidum culina-
rium facere, Sued. alska idem.
ADAZER n. p. v. Edzerid. Edzerda , Idzerda
n. patron.
AECHJE (aachje) n. pomum ovatum,
semirubrum, putamine glabro, sapore acri, at odoro et suavi, ad mensem Martium usque integrum. Plene Z/n&- huzer áechje (Agatha Enkhusana). F. o. aachje idem. Alii hocce pomum ap- pellant Tryn-weuwster, dialectus com- munis Tryn-weester; ambo nomina ex muliere originem habent, alterum ex Agatha, alterum ex Catharina. Que fuerit illa ex Enchusa, urbe maritima West-Frisie, mihi non constat. Nota est phrasis, Dou biste sa nysgjirrich as Aechje fen Inkhuzen, curiositatem ri- diculam ponis in re aliena. cf. J. H. Knoop, Pomologia. f^. 1758. p. 44. tab. XII.
AELWER, F.b. verus animi sensus,
mens seria. Isl. alcara, f. idem. Andres. Hol. Hd. ernst.
/E, EA, adv. semper; unquam. gs.
ava, semper, contracte 4, protinus; Áng. ay, semper. F.v. utuntur Äd in compositis ; ex gr. na, EF. séa, nun- quam (na-&, ne-óa), «-wet, át, F. eat, (unquam quid, i. e.) aliquid; F. v. am- mer (é-mer, unquam magis.) F. jimmer unquam, jimmer wei indesinenter.
11
MB. Goth. aivs m. tempus, unguam. (Lat. erum) ni aic nunquam. Nl. v. oi£. (ex ai-wat, ut F. âl ex á-wet), semper, umquam, Vptien anderen dach so inaecte Die wakende God, die oit tcaeclte, Dat firmament. Maerlant. Sp. Hist. I, 7. 1. Alibi oint. Alam.eo, Mhd. é, unquam, unde alia forma Nl.v. ye. Alle die ghenoecht, gunst ende vrede, Die ye wijf eenen goetman dede, Doe ic mit goeder listen di. . Bild. Versch. IV. 100. Nl.v. goetman, Ang. a gallant man, Gal. un brave, vir strenuus, fortis. nà, F.v. F. néa, nunquam. Nl. noit, Hd. nie. — F.v. nawet, F. nát, néat, nihil. e-tiid, cg. G.J. tempus quod umquam fuit. buwte ctiids beginne, (deus) absque initio ullo tempore. Analogice An- glosaxones geo, ju, olim (Alam. zu) componunt cum dag dies, man homo, et meovile virgo; Jú-dagum olim, jú- mann homo priscus, Jí-meovle Gal. ci-devant pucelle.
/KB, W.o. fem. et neut. Helg. a5, F. v. ebba, n. csteri F. ebbe cg. recessus maris. Ags. elda, m. ebbe, f. Nl. ebbe f. sed posta Vondelius (Virgil. Aen. X) het ebbe, n. ut F.v.
ebje, vb.n. reciprocare (de maris :estu et recessu) Ags. edbian, W.o. vb. cb iufin. dat watter elbet, Y. it wetter ebbet, (maris) aqua recedit, Ang. /o edd. E. I. 59, 183, 357.
/ECHT, adj. W.o. eximius, probus. Daif hat echt góder. Adv. Dai schip kan echt sil, (Ang. that ship can sail very swift, i. e. she is a fine sailer). Dat scip ken echt sile, navigium istud citissime velificat. F. Zcht moai, pulcher- rimus; echt kâld, frigidissimus. Echt,
roprie, sincerus, verus. E. T. 87.
ECHTE. ACHTE, F.b. matrimonium. cf. eft.
ADER, F.b. vena. Ags. eder, F.v. eddere; ex eder, F.ier, ut Nl. ér ex ader. Sächfyljen giet jin throch ieren ind sinen, stridor lim:we serram acuentis cruciat nervos venasgue. Angli pro Ags. edre adoptavere Gal. cene, ng. cei.
ür-klorker, cg. Hindel. hirudo. NL bloedzuiger. Mol. ader vena. F. klorkje, suaviter sugere; qui molliter exsugit sanzuinem ven:x. cf. ader.
JEDER, F.b. adv. mane, mature. Anl.
19
MFT. adro, diluculo. Gl. Lips. Ap. edre , statim, mox, F.b. suern eder, cras-
tino die mane, F. wóarn-ier, crastino die; sed £ere-ióarn mane, bene mane. cf. ier et moarn. Ans. er mergen, mane, diluculum. ermyrgen idem. (miern ex myrgen.) EF. 7t is ier dei, lux prima diei multo mane apparet, idem cum It is ier liucht. Ags. cr-leoht, n. lux matutina.
JEDRE, ADER F.b. post. ader-ut F.
efler-u£, retro. F.b. Fon “ocderne, F. Fen efteren, a tergo. Bend. 357. ZAnedre adv. F.b. a tergo, retro,
F. fen efleren. Bend. 356. 368. Dat spektjok anadre 't ure héwe, F. spek efter di éuren hawwe, audiens non audire. Bend. 435. — Anfore adv. F.b. a froute, F. fen foren , foar-óaa. Bend. 356, 368. F.b. Gong do anfore so wal ik anadre bliuwe, TF. Gong dou foaróan, sa wol ik efter bliuwe, tu prei, ego agmen claudam.
MF, adv. aut. Poeta G. J. aliquoties pro ,, nec", ut Latine segue paci aut proelio paratus. Tac. cf. Epkema of. F.v. varietate formarum insignes, teftho, iefth, ief; ioftha, ofte, oft, of, cm- tera. óf, in mixtione cum er, ille, manet oft, Di junge, oft-er wol ôf nal, lere mat er, puer iste, sive velit, sive nolit, bonas artes discere debet. Nl.v. offe, of; ochte, och, Sax.v. ohtho, Nl. of. Habent Sax. v. et ef/Aa commune cum F.v. fef/ha, per apo- copen G. J. ef.
JEFT cg. matrimonium. F.b. Acht, F.v. dffe; efle; ofte. afle-wif uxor, cui vir matrimonio junctus est. cf. eite, foedus, lex, jus. Prov. Di éarste eft di beste, prim: nuptic optimse sunt. — Ji twade aft
Hat di díwel bithoft, malus demon invenit secundas nup- tias. — Notatu dignum est secundas nuptias, quantum uxores attinet, Fri- siis veteribus despectui fuisse. Hin- delopia, urbs maritima, non alios fovebat incolas przeter nautas, quorum cum multi perirent naufragio relictze vidue favore communi civium sibi sufficiebant neque indigebant secundo
marito, qui eis earumque liberis vi-
tam querebat. [Illud fuit in causa
quare hzc urbs, morum avitorum cx&- teris tenacior, superiore adhucdum sicculo majore abundabat viduarum
13
ZGLE.
numero, quam ulla pars Frisie, Adde quod apud Frisios in genere, neque privignus in nomen et honorem pa- tris mortui, neque noverca in amorem erga matrem mortuam succedat. Pri- vigni privigneque vitricum avunculi, novercam amite nomine compellant, qui creteris. Neerlandis pater mater- que audiunt. Tac. Germ. c.19.
àft, off, eft, adj F.v. justus, legiti- mus; nuptialis, ad matrimonium per- tinens. eft, echt, adj. sincerus, genuinus; echt goud, sulwer, genui- num aurum, argentum. Isl. e£a, nativus, legitimus; ekía gull, aurum nativum. F.v. aeffe man, maritus le- gitimus; aefía frouwa vel wif, uxor legitima, F. efle man, efte frou vel wiif, idem. Isl. ek(a-madr, ekta-kona idem. d/t idem quod acht, q.v.
afte, n. F. v. matrimonium, Hol. echt, m.
aftigia, v.a. F.v. in domum ducere uxorem, proprie, legitimam reddere.
eftenge, aftinge, f. F.v. in domum ductio.
eftingje, v.a. F.o. nothos ratos habere, legitimos reddere judicum decreto.
aftlik, adj. F.v. legitimus, nuptialis, more matrimonii.
aftlas, adj. F.v. illegitimus.
aftskip, f. F.v. conditio legitima. Nl. (Kil.) echt-schap, legitimum conjugium, matrimonium.
aft-slit, F.v. adulterium.
ZEGLE, Ags. n. p. viri. F. Egle, 4gle, idem. —Zgle Ardholle (i-gle) aries, signum in zona coelesti; diaria anti- qua Frisiorum. 4fgi/a, rex Gothorum occidentalium sec. VI. Hinc per syn- copen F. 4fila, 4ilo, n. p. v. Eile idem. (Aule idem?) Ayle n. p. feming. cf. Fórstemann. I. 22. Etmuller 4. Ags. egle, acer, acutus.
4EGUM, Fagum, nomen vici in pago Idárderadela, prope a lacu Werragensi ad austrum. Ex éage et ham. cf. Eage- hoek. Hicce vicus pene tenet centrum presentis Frisie, quse fere circulo est circumscripta. Inde dictum vulgare, Eagum leit yn 'e mids fenne wrâld, twa hoänne-slappen fen 'e (wer oaf; dy it nat. liaut mat it mar neimjitle,
gum, gui fere minimus inter vicos Frisiee est, serie domorum caret, vil- lis hinc inde despersis. Inde scomma istud, Zagum hal sawn pleatsen ind '^ bargekok. „Eagum constat ex sep-
14
ZEIREM. tem villis et una hara." Hará nota- tur domuncula ex majori villa residua, cui antiquitus suffragia ferendi jus erat. Hoc non multum abludit ab indice veteri possessionum ecclesie in Frisia; wantel dorp cleyn is en nyet meer zyn dan zes principael zaeten. Benificiael-boeck. 118. b. Hara con- temptum notat. Eadem figura Gys- bertus parvam notat distantiam, cum circitores ait segniter requiesere, asse fjouwer huwzen rinne mey in barge- hock forby. Sjolle-kréamer.
ZIEN, adj. F. b. proprius. Ags. agen, F. v. ain, ein, F. ei». Angli mutant g non in i, sed in w; own ex Ang. v. ogen. Bend. 195. cf. Isl. ugia, f. G. J. uwile Ang. owl, ulula.
/EILE, m. anguilla, pl. eile. Bend. 31. 162. F. iel quod cf.
AKIRE-BIER, F.b. Bend. 126, 424. proprie cerevisia honoraria, i. e. pran- dium sepulchrale in honorem mortui. Synecdoche: partis pro toto pran- dium nomen habet a lauta compota- tione cerevisie, qui erat potus Ger- manorum solemnis. Ángli e&dem figura ale, cerevisiam , sumunt pro festiva com- messatione. Arvale eis erat, prandium sepulchrale, quod labente hoc seculo nondum obsoluerat inter ruricolas pagi Eowerwicensis (Brand. Ellis. IT. 243) Zrvale autem est vox, quam Dani victores in Angliam introduxerunt; Isl. oz, heres, filius; X, cerevisia, unde erfis-ô/, parentalia, convivium in honorem mortui, ut fes(ar-ól convivium nuptiale, Dani arre-G, foestens-ôl. cf. Edda (4^. 1787, 1818) I. 424. II. 591. Jejunum est hanc vocem repe- tere, sive a Gallis, sive a Romanis, sive a Camhris, cum compotationes funebres omnibus Germanis ab omni evo [Íuerint solemnes. Quam vere Anglica hrc parentalia sunt probant mirifice similitudines, quas Anglica habent cum Frisicis sepulchralia pran- dia; post relictam enim patriam hrec solemnia per XV et quod excurrit secula immota steterunt. cf. Brand. Ellis. II. 237, et v. diar.
MIREM, in. F.b. brachium. pl. cirzie.
Earm Frisii quoque pronuntiant éaremn.
l| eármen. F.b ng dcirme hêwe,
k Lange eärmen hawwe, florere auto-
ritate. Latine An nescis longas regibus
esse manus? — Bend. 456. 64.
15
A.
AJIWEN, adj F.b. planus, zqualis;
/EJK, n. F.b. equa. fal, F. di merrie is mei foale, equa
foal; Bend. 426. Gothi aihws, Ags.
JEJTH, n. F.b. acetum. F. lik, jillik AJEKEL , cg. Harl. nepos.
ALFRIC, Ags. n. p. vir. F. rich JXEMELER, EAMELER, F.u. amelr cg.
" ZEIRICH. IRICH, adj F.b. malus, Hum wit nint airichs am ham, nihil: pravi de eo exploratum habent. conf. , arglisí. Alam. arac, contracte arc, avarus, pravus. ,, 7frga, homo iners et inutilis." Paulus Diaconus.
suavis, placidus in eundo et loquendo. Bend. 193. F.'s effen man, homo placidus et sibi constans. — F.b. Kaumst tis-nog? F. Kámste (idiger- noach? F.b. Dat was man am 't ci- wenst, F. Dat wier mar efkes, in ipso ' temporis articulo; momento serius frustra venissem. — F.b. He fel aw eiwen sljochte, cadebat ultro, nihilo movente. Bend. 193.
Det ejk as ma
gravida est. Ang. The mare is in eoh, ehu, m .equus, Sax. v. eku idem (ehu z— io, Scandinavice io-r). Isl. ior, jór, m. idem, Dani gur. F. et Nl gorre (Kil) equa; caballus; ple- rumque equus annosus et strigosus. Isl. jór declinatur in jós, jo; haud aliter ex ehu fit iu et ju, quod restat in cantilena puerili Ju, ju, peertje! Age, age, equulal cf. gorre.
cg. Bend. 471. (acet-um inverse aec). Forma Scan- dinavica, ex Isl. ókuM, m. talus, ut Hd. enkel, m. nepos; eadem est vox cum Hd. Nl. enkel, m. talus. Gradus consanguinitatis veteres computabant per corporis humani membra, de- scendentes ad talum ut filium filii significarent.
M — —— —À «^ ——— ——— — a '— M P" —
n. p. feminz.
formica. F. Miích-cameler (míge min- gere. Pis-éameler idem, (pisje min- gere), Kil ,,pis-imme, pis-emme Fris. » formica." F. pis-himmel (Ags. hama cicada, Sax. n. hemel, hemelke, cicada domestica); formicze quippe emittunt flavum liquorem; inde el Ang. pis- mire, Nl. (Kil) pis-miere, mier-segcke (Kil. seycken mingere) Kil „ seyck- ameysse, Sicambri, formica." Hol. (Ten Kate. 1*e proeve) zeikworm. Ang. Shropshire piss-annat, ant. West. pis-mote, ant. (Fris. mót tinea, Ang. v.
mole, Ang. moth.) — Isl. amba, enixe '
pravus. |
'queritari.
JENDE cg. :mulatio, .certamen.
16
ZNDE.
at irrite laborare. Norwegi amla. La- boriosme formice huc illuc ferventer cursitant. Ang. £o azible, tolutim in- cedere. — Prov. Di wrild is ien piséamelers nest, mundus est nidus formicarum, in quo omnes huc illuc cursitant et sectantur, alter opes, alter honores, alter voluptatem. | Confun- ditur pis-eameler, formica, cum pis bedde, asellus, cutio, "porcellus, mil- lepeda, F. £r0ó, insecta despecta et deformis, pigre hzrens in rimis pa- rietum et non nisi lente prorepens. (Nl gis-bedde, lectum | commingens: planta pis-bedde, Ang. piss-a-bed, uri- naria, dens leonis, Gal. deut de lion Ang. dandelion; credebant veteres hanc plantam puerorum vesicas adeo replere urina, ut lectum dormientes commin- gant. cf. Kil. pisbedde). F. Hi is sa stil äz 'n piscameler, taciturnus obambulat, inter confabulantes omnino tacet; valet precipue de iis, qui pridie in compo- tatione mirifice blaterabant. Nl. Hy swijght gelijck een pissebed. Zeeuwsche Nachtegael. II. 28. cf. ded-pisser.
A&MELJE, G. J. sed dial. com. éamelje
v. &. ad taedium usque easdem iterare admonitiones, more vetularum quis- quilias repetere, de tricis monere vel Gysbertus sensu paulo li- beraliori; Zck «wer fen in eynleaz rijgge, recitarem peccatorum seriem infinitam.
ge-éamel, n. sermocinatio obtundens
aures centies repetitis — quisquiliis. Vox est Scandinavica. Isl. Andres. „amr questus miserm stridens." Hald. at emja, misere ejulare; amalga, ssepius moneo; a£ jamla, rogitare, queritari. cf. Ags. emele, adj. iusipidus. emelness , emelnes, f. tedium, fastidium. Etm. 9.
i éamelich, adj qui indesinenter nugas
gaunit.
éamel-scoale, cg. reprehensor tzedio-
sus quacumque carpens.
bi-éamelje, v. a. prolixe et twediose
quisquilias tractare.
Goth. anan, spiritum ducere, aspirare, Ags. andian, zelare, invidere. Sax.v. andon zelare, ando indignatio. cf. spirare; aepiritus; vir ingentis spiritus, Cic. am- bitionis, :emulationis. Prov. Deer aende is, deer is eere, seij de coster, en sloeg de bülden om 'e eeren. Bur- man. 12. (Ubi aemulatio, ibi honor,
17 ZNG.
inquiebat custos templi,
Der nin krich is, 18 edk nin ere, sine contentione sive certamine nullus ho- nos. Hoc proverbium accurate pingit ingenium Frisiorum, qui tum in ludis, tum in rebus seriis, ingenti emula- tione de victorie laude inter se cer- tant.
IENDJE, ENDIGJE, vb. a. n. W.o. finire, finir. F.v. endia, emdegia, Y. eimje, eingje. E. lI. 200.
JENG, ÉaANG, adj. pavidus, timens. FF. west. ang, idem. 4nd apud Anglosa- xones non tantum videre est in coin- positis, ex gr. ang-óreost, asthma; ang-ód, anxia mente, sed et solute, ex. gr. ange on kis mode; compar. angre sorge, cf. Lye et contra sentientem Richthofium in voce ongost. Ex de-ang fit Nl. F. 3ang, anxius.
wngste, cg. angor, pavor. F.v. om- gost, sl. angist, f. Dani, angest, per syncopen NL angst. Prov. Ejngste is naet to boeten, anxietatis nullum est remedium, Ms. /Engstme, cg. idem.
wengstich, éangstich, adj. pavidus. Nl. angstig.
rngje, vb.impersonale. Afi eanget for it rábjen fen di lié, timeo maledicen- tiam hominum. Him enget fen syn eyn scaad , pavet suam ipsius umbram, i. e. conscientiw stimulis agitur. Bur- man.27. Nl.angen est vb. activum. Frisii amant verba activa :gritudinem no- tantia vertere in impersonalia; ex. gr. my freest noch foár forthriet, refor- mido futuras molestias; my sorget ib; (Zamenspraak tusschen een boer en edelman.) Hol. Ik vrees of ik zorg nog voor ellende.
ALNJELIER, cg. dianthus caryophyllus. Nl. amjelier, Sax.n. filet, Hd. nelke, Gal. oeillet, clou de giropfe, Brabanti boreales ginoffel. Hol. (Kil) „ anghe- » lere, angier, Hol. j. ghenoffel” — Flos patribus adamatus et ubivis in Frisia a matribus et virginibus summa cura cultus. Pictor Rembrandt suam uxorem, (Saske van Ulenborgh) Frisiam ex meliore loco natam, venustis et dulcibus vultibus feminam, plus semel imitatus est dextra tenentem dianthum carvophyllun; cujus vide specimen egregium in tabula No. 1160 musei regii Dresd.
ANSICHT, eánsicht, n. lacies. F.v. om-
et infügebat | alapas imaginibus) hodie simpliciter i
18
ZERM.
secht, onsicht, n. In versionibus An- losaxonicis et Anglosaxonico-Northum- bricis Cambrigize, curante Kemble, im- pressis, sed ineditis, Mattheus, VI.16 la. Vers. Ags. ûnsyn; 2a. Vers. Ags. ansien. Ags. North. owsion; Rushw. nndelitu, facies, vultus.
oansjwende, aspectus: fen oansjende, as- pectione. Jem oanajende ken ik di man wol, memini me vidisse hominem; qui- nam sit mihi non subit.
ARE, ERE, v. F.b. arare. F.v. era, Isl erja, Ags. erian, Goth. arjan (Gr. &póey) apoTpizv.
JERKE, EARKE, cg. anas mas. So gled as ien aercke stirt, (tam levis et ful- gens ut anatis masculini cauda) Bur- man. 61. Kil ,,erpel, aerpel. Flan- dri. anas mas." Hassi, erpel. F.b. waarder, Outsen, p. 1l. wrder, Bend. 89. 184. de urder trét jo anert , anas mas anatem culcat, i. e. eam init ib. 262. F. Di eárke feit di ein, idem. Hol. ward, woort, Sax.l. wort. F.b. urder. cf. Alam. erchno, egregius. Ex /he arke fit darke et drake An- glorum.
erke-drank, cg. aqua iu fossis (potio anatum), per paronomasiam pro s/er- ke-dramk, potus alcoholicus. Pro erke- drank quoque Aerke-drank utimur. Ana- logice Áng. d. duck-oi! (oleum anatum) aqua.
eárke-pyst, cg. anatis maris penis.
AJSRKE, EARKE, ERKE, n. p. viri. Ágs. Eric, Yric, idem, unde patronymicum n. Ang. Eric-son. Forte eatwe-ric, di- ves ovibus, vel eoA-ric, dives equis. (Sax.v. ehu, equus) vel ara-ric, dives opibus. PF.v. «ra, seges, opes. Ex
.qua fonte foraan fluebat Ork n. P viri, pro drk, Arke, n. p. v. unde nomen patronymicum Arkema. Monen- dus tamen est lector nomina propria Aus. Earcan-bryht, Farcan-gota - can-vald, facili tractu reduci ad Goth. airkns, adj. nobilis, insignis, eximius, et Ags. earcan-sían, gemma, Nl. edel- gesteente, unde et n. p. Ags. wethelstan. Hollandi vocant virum eximium een juweel van een man, (gemmam viri.)
AJERM, BARM, adj. pauper, per diastolem éarem. comp. earmer. supl. éarmete. Ags. earm, laboriosus, srumnosus, pauper. supl earmost. Goth. arma, adj. éAeeiyüg , Supl. armosta. Ang. v. arm,
3
19
ZERM. miserabilis. Angli genuina voce rejecta |
assumpserunt (Gal. pauvre) poor. Pri- ma notio est miseria, eerumna in genere. F.v. érm, pauper. érme liíde. pau- peres homiues, F. earme liá. Farmen, pl. substantive, pauperes homines. 7t éarme hert! miserandus infans! Phra- ges; Sa éarm az 'n lús, (pediculo pauperior); Sa éars az "m swéal (hi- rundine pauperior); déad-éarm, lro pauperior; slouk-éarm, idem; stoak, ba- culus, -nuditstem innuit. — Proverb. Rike-lius seaktmen ind éurm-lis pánku-
———-
20
ZERN. Nl. (Kil) armAertig^ , pusillanimis. 7 is eármherlige hâld, Hol. erbarmigke (miserandus) koud, frigus swvit cru- delissime.
éarmhertigens, cg. (ingenium mores-
que hominis corde paupero) illiberalis tenacitas.
mimjil, n. W.o. vectigal civibus ad
alendos pauperes impositum, collec- tum. E. I. 358. F. éarme-jiid, idem.
éarme-lytse, (pauper tenuisqne) Hy
is alleheel éarme-lyfse, nullus est, mala fortuna oppressus.
ken ruke fier, pauperes liba frigunt | eármoed, cg. paupertas, :wgritudo. Ags.
cum oleo raparum, que e longinguo | olent ut morbi divitum; divites quippe : morte perdunt suas divitias delicias- | ue; ergo timore mortis de levi valetu- inis detrimento altastollunt querelas. — Earm ind grutsk, fy, fy! Ang. Poor and proud, fy, fy! Hay, 147. Hd. Wen wir nicht prahlen siud wir arme leute. Hol. dan arme lieden hovaar- dy vaagt de duivel zijn aars. — Ryk yn 'e widze, éarm yn it gref, (in in- cunabulis dives, pauper in sepulcro.) — „Ryk yn bern ds farm tús seine, multos ferre liberos pauperum est fe- ; licitas. — Koene de rijcke d'aerme opite, Ja schoense naet ijn schien wetter | (schijte. (divites si possent comedere egenos, ' ex his saturitatem non in aquam limpidam, sed turbidam squalidamque ' emitterent. Proverbium stringit divi- : tum avaritiam et contemtum in pau-, peres. Burman. 41. — Zen blyn minsce |:
is ien éarim minsce, ciecitas maximum |
malum est.
eát mlic, adj. cui res angusta domi est,
paupertati vicinus. Deer aermlück sit waermi him ryckljck, Burman. 12,
egenus parvo emolumento exhilaratur. !
Di bern habbe rom hjar bréa, mar heit ind mem habbe it eárinlik. Ags. earmlic, miserabilis, miser, calamitosus.
earm-fád, cg. curator pauperum. Earm- |
fádye, cg. institutum quod ad curatio- nem et regimen pauperum attinet. ef. fád.
earm-hertich, adj. comp. armhertiger ,
misericors; infelix, miser. G. J. mise- ricors; exempla citat Epkema. Goth. armahair(s, adj. EU TAA XVI. Ags. earm-heorí, pusillanimis; misericors.
erinth, f. miseria, paupertas. F.v. ér- mod. Mem hat "n bulte eármoede oer Auke; dy giet mei Eastynje, mater valde sollicita est de sorte filii Auco- nis, qui navigat in Indiam. — Prima notio est animi rmgritudo et miseria in genere; Sax. v. arm-modi , n. miseria. mód, m. animus; armon egere. Goth. arman, miserari. Isl. arms , deses, sub- dolus, pauper; armódr, m. molestia paupertatis (arm, dirus, et sod»). Contra ex Isl. er, furens, ar, ari, et módr est armódr, strenuitas, fortitudo. Nl. in arren moede, irata. mente. Vos, Titus en Aran.
eármoedicheit, cg. conditio pauper-
tatis, paupertas, — F.v. érmodicheit, idem. Synonymon est F.v. érmiched, ex perdito adj. érmich, wrumnosus.
éarmje, v.n. misere et indesinenter
queri, sollicite queri. 4/ wyfke éar- met oer hjar sike doaiter, muliercula ingemiscit fili:e wwgrotanti. Goth. armas, miserari; Ágs. earmian , idem.
gc-éarm, n. questus, planctus, querele
venientes in t:wdium.
ERN, plurimum éars, cg. aquila. pl.
éarnen. | F.b. éru, idem. gos-árn vultur leporarius. Goth. ara, m. Ags. eara, m. dsl óra, erm, cg. — Angli pro hac voce a Gallis aigle sunt mutuati, Ang. eagle, sed Ang.v. erm. Prov. "^ Earn flicht sa heach nat as hi komt wer op 'e groun” to lüne, maximi reges necessitati nature humane sub- jecti sunt. Dat schoe ien eern sün jongen naet todraghe, Burman 8, escam tam vilem ne aquila quidem suis apportaret pullis. "Hol Dat zou een arend zijne jongen niel gecen. | Cam- pen, 22. Ex aren Ilollandi formant arend, ut niemand ex nieman.
éarns-kloeren, pl. ungule aquiling.
21
Z#ERNE. Hi sit yn éarnskloeren, in potestate est danistee, qui ejus dilaniat opes. éarnich, éarndich, adj. avarus, rapax. jERNE, AERNE, ARNE, ÉARNE, adv. ali- cubi. Ags. «n, earn, ern, locus sc- eretior, habitaeulum, tugurium. Nl. ergens; F.u. argens, étrnse. FY. hwer éarnse? Ubi uspiam? F.u. War-ärnse? idem.
néarne, adv. nullibi. F.u. »érase, F. néarne net (nullibi non) nullibi terra- rum. Duo negativa Greco more vehe- mentius negant.
„ERS, ÉARS, cg. podex, anus; si de vir- gine nubili vel muliere sermo est, per euphemismum, anus et cunnus, simul. — - Ags. ears, m. Ang.v. ers Ang. arse, Hol. aars, m. — Phrasis ex trivio, Dat wiif is nat sunich op 'e éars, (non parcit suo podici), femina prostituit pudicitiam suam. It bern foel mei di éars yn É modder, infans cadebat totus guantus in coe- num. cf. Ang.v. arsepush, Howell, a fall on the back; Ang. d. ars-bawst, idem. Staffordshire. — Hij luwckter de eers uijt, se surripit e periculo, vel e re dubia, vel e consortio sumtibus ob- noxio. Burman. 27. In di éars hingje, tergiversari, Ang. /o hang an arse, Holsatii (IV, 198) He hangt sik in 'n aars. Proprie valet de porco vel homine ebrio, qui retro inclinatus pe- des figit neque se a comite propelli sinit. Autor eximius poematis Hudi- bras eleganter hac phrasi usus est; cf. locum apud Johnsonum v. arse. — Alles is al yn 'e tar ind dou leiste noch mei di ears op bed, omnes jam iustant operi et tu pigre heres in lecto. — Gréule carzen, wide broeken, Ang. Great arses, wide breeches, (magni anl, laxwe braces) pro hominis sorte sunt ejus sumtus, neque diviti prosunt bona si lauta vita eorum. reditus con- sumit. — Earsí 'n héach wird, ind den mei di slirt yn é éars nei hús ta, jaetatores ignavi sunt. — Hy schif troch in faeije cers, quod aggreditur letha- lem minatur eventum. Burman 29. — Dyn éars! | Absurdum est quod petis! (quare anus tuus hoc non petit?) Idem notant phrasca, Dyn buse! Dyn noas ! — Jo is numen trou as har eyn eers, Bur- man. 37, sua curat, alios fraudat. — Oer éars, oer bol, (super anum, super caput) Zers oer kop (in diario 1076)
ZERS. in eaput devolvi. Ang. v. aree verse, upside down, Ang. topsy-burvy.
Prov. Dy di éars barnt mat op 'e bljirren sitte, Ang. Who burns his aree wants to sit on the bladders. — Di cars smel it bern, epidermis rime inter nates, sudore et frictione lesa, cruda infanti est. — Aga. earsod, adj. qui retro est. Forte ab éars ut Hol. gelaarsd , ocreatus, a laars, ocrea; Ang. arsed, quod in lexicis Ang. deést. Ang. Do not beg breeches of a bare- arsd man. Ray, p. 3.
In phrasibus citatis pro éars ubique substitui potest gat. Ears urbane usur- patur; gaí, anus, contra in sermone proletario, nisi figurate valet, ex. gr. It ding sit op syn gat, res non procedit.
éarske, n. anus parvus. Neaken éars- kes, pl (parvi ani nudi) primule veris (galanthus nivalis. F.u. nakene meiskes, (nudze puellule) idem.
éars-billen, pl. nates, Hol. aars-tan- gen, Kil. aers-billen, nates. Fjouwer néa- kene eersbillen bringe-ze gear. Ms., qua- tuor nudas nates in unum conducunt, i e. pauper vir cum paupera muliere matrimonium init. — Hy wit naet op wat eersbil datter sitte schil, cui na- tium sedeat nescit, i. e. dubius heret. Burman. 29.
ers-dreutel, cg. F.o. puerulus; pro- prie, ani pusillum stercus. Kil ,, dreu- „ teleerken , homuncio globosus; mys- „ celus, nanis cruribus." F. dreutel idem, quod confer.
éars-feyer, cg. chartula ad anum ter- gendum; quascumque chartula, ex.
gr. qua induitur epistola, cret.
éars-futtel, cg. parva avis ad pugni magnitudinem, que mergit in riparum herbosarum fundis. cf. Kil. fuísel, pan- niculus.
eárs-gebrek, n. vitium imaginarium, invaletudo simulata, paula necessitas. Bern hawwe op reis jamk "n bulte eárs- gebrekken , infantes in itinere ssepe mul- tis parvulis necessitatibus | obnoxii sunt. — Vicina notione Hol. (Kil) „ kack hebben, cacaturire" traducunt ad ardelionem gloriosum, qui ostentat jactatque sua, et multa sibi arrogat, Hol. Hy heeft veel kaks. -
eárs-kerne, cg. ani rima. (cf. kerue, rima; Kernísje, rimas incidere). Sax. l eers-karn, Mhd. ars-krimme. NI.
23
ARS.
(Kil) aers-kerf. j.aersgat. Hd. arsch- kerbe. — Eárskernye, ludicra denomi- natio vici imaginari, ubi novorum hominum (wpstarts), gloriosorum divi- tum atque stultorum jactatorum po- nunt incunabula. Z/lanen ind bal yn di wâlden to Frskernyes, Warns.
ers-knop, m. F.v. sacri ossis acumen. F. di stuit, cg. Hol. het stuitbeen.
Componunt Frisii éars quoque cum lok, catillus;
grs-lók,n. ani foramen, ja siucht mei | it lofter éach yn it lofter erslok, puella |
strabo est. Alam. ars-loh, Hd. arsch- loch. Ags. ears-thyrl, n. ani foramen, Sax.l. eers-gat, F. eárs-gat, ellyptice F. gat, n. anus. eárs-wisp, cg. manipulus graminis quo anum tergunt. Ang. v. arse-wispe , idem. (cf. F. série-1wisp, manipulus straminis.) NL (Kil) „ aers-wisch (Gal. serviette.) ,Spongia tergendo podici;" quam vo- cem Barbara Latinitas vertit ,, ani- »tergium." — Jisschen enim est „ ter- » gere." — Alam. ars-wisc , m. Ers-wisk idem quod eérs-wisp. Prov. Dy twiske twa haébullen yn sit to kakken ind den forlegen is om ien eárawisk, dy hat iem lyts forsián. —^Antiquitus fuscis foeni ante latrinam coenobii jacebat in usum monachorum;
Et puis a regardé vers luis,
Uns fais de faim i vit gesir,
De qvi li Moine au departir
De la chawbre terdent lor rains.
Guillaume ne fu pas vileins;
Un torchon fist si li bouta
Dedenz som poing, Barbazan. Fabliaux et contes. I. p. 226. Du segretain Moine. vs. 596.
Ob necessitatem alveum exoneraudi Ild. anum appellant der allerwertheste, carissimus. TOTWXC6ej)y memorat anum — Grecis olim dictum fuisse zTy;cs;, modera- torem. Latrina eadem de causa Neer- Jandice audiebat Herman. 'l'euthonista
Sic Hesychius in verbo ;
|
|
heyinelicheit, privayt, harmens, huysken. |
Junius (Et. Ang. ars) herman recte retulit ad Ags. kera-manra, hominum dominus (Ags. Aera, dominus) i. e. latrina, quam reges ipsi colunt. In- de Nl “Hij moet Herman spreken, Hermannum conventum expetit. Hij moet zünen meester dienen, domino suo serviendum est illi Hij moet
24
ERS.
wezen waar de keizer te voet heen gaat, eundem ei est guorsum imperator se peditus confert. Saxones harmen appellant phallum, hominum dominum, guatenus propagationis generis humani instrumentum, stimulus cupiditatum et industrie. Hol. Jonge heer (do- minus junior) penis; jonge Juffrouw (domina junior) arvum genitale. Her- man nomen proprium viri autiquis- simum; analogice Frisii nomine proprio Gerhard (W. Gjerrit.) phallum appel- lant; F.v. ger telum, lancea; Aard, acer. Hol. v. de haze (gallus) phallus; (Kil.) "4 cappeken van den hane, (cucullus calli) preputium. Confer Akke.
iepen-éarske, n. mespilum, ita dic-
tum ob hiantem et longe apertum calycem , formà aperti podicis. Veteres non abhorrebant nominare quosdam fruetus et flores a podice, ut néaken- éarskes, primule veris; stoarf-kontkes , mala parva a parte inferiore nigrigantia, ]wc vox longe lateque per nostre ventis nationes est dispersa; ex. gr. Ags. open-ers (Lye, ers.), Ang. v. open- ars, open-ers (Hal. 589.) Sax.l. apen- eers, apentüt, (Br. Wb. I. 23). zfpen- eersken (Holst. Wb. I. 6) mespilum. Antiquitus in Hollandia hoc snigma circumferebant, quo anus mespili de- scribitur,
Vüf harten, Vûf starten,
Een prik in 't gat; Rara wat is dat? quibus verbis occasione data alludebant rei venerez, Shakspeare lusit propria notione ani sive cunni aperti in opefi- ers, qua spectat ad virginem viro tempestivam , et mespilo opponit pirum Poperingense, poprin peare, pirum vile, sed majus phalloque simile (instar orange calabas?) symbolum viri im- becilis, veneri inapti. Mercutio de Romeo, Julie amore capto, recubante sub tegmine arboris mespili, talia profert;
Now will he sit onder a wedler tree And wish his mistresse tere that kiud (of fruite, As maidens call. suedlers, when they (laugh alone. O Romeo, that she were! | O, that she (were An open (ers), or (hou a poprin peare!
Romeo and Juliet. Act. II. sc. 2. „0 Romeo, utinam Julia esset! O, ,JWUtinam esset mespilum, quod tu
25 ZERS.
„ carpas de arbore; „esses pirum Poperingense, (homo » imbellis, cui ad venerem nulla cu- » pido.") Paine Collier oppositionem non cepit; edidit enim absque or; O Romeo! that she were, O! that she (were An open et cetera, (hou a poprin pear ! réaks-éars, cg. locus (basis) ubi meta foeni hibernalis fuit acervata. Siylje | di réaks-earzen oan, Íurcilo corrade | relictum foenum in metarum fundis. — , Reaks-(ars proprie, anus mete, i. e. cui insidet meta. Analogice Scoti sack-arse, fundus sacci, Ang. /Ae bot- Lom of a sack. eársling, adj. preposterus. Di jonge! is eärsling; hij doach nat foar master, puer lzvus est, chirurgize non idoneus. Hy is mei di eárslinge. foet fen bad | stapt (lectum linquens ominoso pede! primus institit) morosus est. cársling, adv. a tergo, prtepostere. In wanne hetse eíraling om fen hin | doech, G. J. ornat se matrona collari | ex bysso in vanni formam a tergo. — | Di sinne biüóawwe moai waer; mar it | komt eársling ut, sol promittebat tem- | pus serenum, sed in pejus versum | est, — Az iL bri reint lizze hjar scu- tels eársling, (cum puls pluit muliereulie patinz jacent inversa) nescit occasi- onem arripere in suum commodum. | (eérsling, ano inverso) — Ang. East. earseling-pole, , the pole, with which , » bakers spread the hot embers to „all parts of the oven?” Quippe hoc agens pistor pedem rutrumque retro | movet. Ang. Norf. Arselins, adv. baekwards. eárskje, vb.n. segni passu ambulare. It bern eáraket mem nei, infans sequitur matrem titubante gressu. Di siler edrskel sceef nei hûs (a, nauta appotus | gressum titubantem domum dirigit. Valet prrcipue de eis qui pedibus ' capti difficili properant gressu nates- | que plus solito movent, quales sunt infantes et vetulv imbecilles. Eadem fimura verbum Zozelje, leniter iare, | derivatur a ore, bracca. Pro erskje quoque valet jaskje. Ik mat nei sted (a jaskje, mihi in urbem ambulan-: dum est. | NL (Kil.) aerseleu, erselen, retrogredi, : tergeversari. Ang. East. «arse, to, move backwards. Nl. (Kil) ,, aerse- |
vel utinam tu |
26
ZESKJE. „ ingen , reirogradi, „Sus ire. Gal. re , Kil. aerselincks, retrograde.
ZERW, n. W.o. corii superficies squamu- lis distincta. Inter Saxones littorales ari quoque notat crustam prati, in qua hzret textum densum radicum graminis. F. nerf, cg. idem. Nl. (Kil) ,fnerue van het leder j. erue, grana in coriis" Hollandi promiscue erf et nerf; aers et naers , anus; Qjeer et nijver , studium, industria ; oes et noest, nodus in arbcre; F.b. ar et Nl. (Kil) "arce, cicatrix. N ante vocales vicem prestat aspirationis nasalis ut 4 gut- turalis. Vide alia exempla Jun. Wil- leram, 207, qui preetermisit Ags. ep- flod ek nep-flod, Ang. neap-flood, westus maris languidior, cum luna quartam partem sui spatii complevit.
ÜS, F.b. officina ferraria. (F. smitthe) Sueth. zsia, ustrina, Alam. essa, f. Hd. esse, idem. cf. F.u. ees, F. iest, locus ubi hordeum coquorum cerevisiz us- tulatur. Forma simplicior est Nl. (Kil) ese. j. est, ast, ustrina. cf. dst, oriens, (Lelluris ustrina?)
e sk, n. W. o. cinis. Outzen, Zesk, F. iske, yeske, cg.
esk-bult, m. W. o. acervus cinium. F. gesk-bult, Nl. asch-hoop.
cesk-sparder, m. W. o. F. yesk-sceppe, pala parva ad cineres de foco egeren- dos. E. I. 358. Isl. sparda, spatha.
JESKJE, vb.a. (Sueth. eska, petere, in- terrogare, optare) dial. com. éaskje. pres. ind. ik éaskje, dou éaskeste, In éasket; pl. éaskje. pf. éaskke, dou éas- keste, hi éaskke, pl. éasken. pf. p. éaske. pr. p. éaskjende. ger. to éaskjen. Hind. &skje, vb.a. poscere, rogare, petere. F. v. askia, prees. ind. askie, askest, askat;
erund. askiama, poscere, postulare,
iem ponere, accusare; ita Lat. postu- lare aliquem repetundis. — Aga. acsian, rogare, interrogare, inquirere. Ang. v. aske, Ang. fo ask, interrogare. (cf. F. nimme, sumere; fornimme, interro- gare, investigare, intelligere.) Ags. acsjan, poscere; geacsjan, inquirere, intelligere.
Easkje fen di wérd 'n mingelen biar ! pete a caupona heminam cerevisise. — Jild éaskje, pretium ponere, quod ven- ditoris est; Jild biede, offerre pretium, quod emtoris est; eodem sensu valent st. (ask, cg. et bêd, n. Ags. ceca, f.
. d. eulum ver- ” & cul anus.
27
ZEUN.
interrogatio, disquisitio. Eodem sensu W.o. askje, ponere pretium. Wo fl asket hi for sim Aungst? F. Ho folle éasket hy foár syn hynzer? Quodnam pretium statuit ille suo equo?
bi-éaskje, de-faskje, frequenter et quasi jus habens poscere. Jat bicaskesi thou hjir? unde tihi jus poscendi quod tibi libet? .Y.v. diaskia, in judicium vocare, provocare.
oaf-éaskje, vb.a. pretium alicui pro merce ponere; exigere aliquid ab aliquo. F.v. of-askia, exigere. Ags. ofacsian, expetere, expectare.
op-éaskje, vb.a. rem mutuo datam re- petere. Di man sit wrak; ik hab myn jild opfrege vel opéaske, res familiaris hominis labefactata est; pecuniam, quam ei mutuo dabam, repetii.
ta-éóaskje, vb.a. in compensandis dua- bus diversi valoris mercibus pro me- liore addititium pretium poscere.
ta-easkje, magnum ponere pretium. Twahunder( youne foär "n feer-kon? Dou éaskeste mar ta! Ducentine flo-
reni pro juvenco” Pretium enorme
statuis. F.v. olkerim to-askia, ab alio exigere (mulctam), ubi /o, ad, ean- dem habet vim quam Nl. aan in aan- vragen, arrogare.
Wi bidde God wm forjaning; wy Jréagje ús burman um syn. hynzer; wy éaskje 'n fleze wyn fen 'e kastelein; | precamur a deo remissionem; uten-! dum rogamus a vicino equum; peti- ' mus a caupone lagenam vini. |
UN, priep. F.b. F. oan, ad. Y.b.; eun-tog, V. oan-écacn, in duas partes ' (fractus). F.b. «wn 'e gong, in proces- ! sione, in actioue; F. oan 'e guny, idem. . Bend. 342.
jEZE, vb.a. F.b. vorare, edere. T.u.; uze, V. ieze, captare escam, piscium more. Bend. 419.
AF. (4 in priepositione af, sive solutá, sive cum alia voce composità , semper producitur) Particule srpe redeuntes solent frequenti usu quasi atteri, dimi- nui vel contrahi. Lingua Sanskrita fre- quentabat duplicem formam ape , Grec. X72, et aca, Grwc. 22" ante aspiratas, Lat. ab. Apu Germanice audit afa, per apocopen af. latine “4 per apo- copeu fit «; e-,((o, a-vello cwt. ut êr fit e, tum absolute, tum iu compositis. Ad et transit in aw, unde restant au-
AF. fugere, awferre, cmt. Adde omitto ex ob-wiilo. Simili modo Frisice 4f vergit in de inter pronuntiandum. W autem per apocopen exanescente (i fit d, ab, tam solute, quam in compositis: ex. yr. éf-lizze et d-lizze, deponere; hi is fen it bed 4f et d, inter se permutautur. — JF in éw fit «4, unde «au, qure est dialecti varietas precipue a sylvicolis (F. u. Zeven-wou- den) frequentata; his au-lizze, et hi is fen it bed au, idem est quod cme- teris áflizze, óaflizze, et áf vel óaf. — Saxones veteres af ante verba smpe mutant in 4. Anglosaxones itidem «f contrahebaut in 4; ex. gr. éceor- fan, abscinderc, EFE. ékerfje, Nl. af- Kerren. — Ags. dcolian, F. ékuólje, refrigescere, Nl. afkoelen. — gs. (biddun, FW. úbidde, deprwcari, NI. afbidden. — Aygs. (gutan, F. djitte, ef- fundere, Nl. afgieten. — Ags. ániman, F. éuiume, cximere, Nl. afnemen. — Ags. dris, insipiens. NL v. (Kil.) ams, auwijs, ouwijs, Lat. a-iens. — Ags. épeig, devium. FP, wei, Nl. af- teg. Lat. a-viws. — Ags. dgild, sine compensatione. — Sueth. v. awila, amens; a/«gj, iniquus, cf. Lat. ez-ler; (iuegliy, impotens; «aeli, sine op- probrio. Nl v. amachtig, impoteus; aiceerd, indignus. Jun. Willer. 801. In talibus « privat ut af in Goth. af- grundifha, Nl. afgrond, F. af-groun, au-groun, é-groun, abyssus (fundo ca- rens) Non tamen omnis « ex af est; quoque ex «a aliisve parliculis. ex. gr. Aus. imeanian, V. óanwonje, Nl. a«nma-
neu, Lat. ad-;onere. — Ags. ähefan, Nl. «eunheffen. — Aus. ûhvetlan, NI.
aanwetten, acuere. — Ags. úsellan po- nere, Nl. aanzetten, Agr. ofasettan, de- ponere. — Ags. éstigan, Nl. aanstijgen, scandere; of«astig«n, descendere. Ags. « middan, in medio.
Anglosaxones ut Frisii mutabant «f in of, ab; ante hanc mutationem af jam se coutraxerat in &, ct ef in e (G.J. ef) quod comparatio vocum Frisicarum cum Anglosaxonicis exem- plis multis loculenter docet. Postquam autem notio primitiva voculie 4 (ex af) lapsu temporis imminuta erat alteram af sive of addiderunt, secundum re- gulam Grecorum, duo negativa vche- mentius negant; ex. gr. Ágs. «-dou, tollere (Nl. :eg-doen) EF. á-dicán, ct
20
of-a-don , tollere, amputare, discutere; Ags. a-drifan, depellere, abigere, et of-a-drifan, idem.
Ags. e vocibus praefixa fere eandem variam vim habet quam af, G.J. ef, e qua prspositione oritur. 4, ab, ex. Ags. edrifan, expellere, ejicere. — Ags. efyrmntha, purgamentum, uis- quilie (ablutiones), Nl. uiteaagsel. — Ags. egyld, submutatà formà agyld, sine mulcta, (compensatione. — Ags. chivues, pallor. (Ags. Ai» color) pro- prie, decolor conditio. — Ags. emyrce, egregius; proprie, sine tenebris, luci- dus, fulgens. Ags. mirk, tenebrze. — Ags. «emen, (sine hominibus) nudus ab incolis, desolatus, vastatus. — Ags. eode, mente captus, pusillanimis. Nl. moedeloos. — Ags. «ehoyrpam, avertere. — Ags. «mote, inutilis (Ages. nole, usus.) — Ags. cscera, intonsus. — Ags. escapa, purgamentum, Nl. wit- vaagsel. — Ags. elynan, aperire. Ags. lynan, stepire, claudere. — Ags. even, incertus. Ags. ven, verisimilitudo, ex- pectatio.
Ags. e respondet F. for, Nl. ver, quie particulze diminutionem, interitum , no- tant. Ags. ealdian, Y. senescere; for- dldje, Nl. verouden. — Ags. eid indignatio, ira, Nl. verbolg id. — Ags. ethryt, tedium, F. forthriet, Nl. cerdriet , tedium, dolor. — Ags. esvin- dan, tabescere. Nl. verswinden , evanes- cere, in auras ire. cf. afíredde, áfgod.
Ags. a-veg (de via) A is aveg, abest; pro quo Frisii per apheresin particule 4 et mutata g in 4, wei. Angli ex a-tcag habent a-way, et Scoti per apocopen a-wa'. It is wei, abest, non invenitur. Gean wei/ Ang. Get away! apage! Weigéan, abire. Cum de amatis mortuis sermo est Frisii déad, mortuus, vel stjerre, mori, non usurpant, sed wei, guod solemnius est et perditi signifieat: guorsum enim abiit et guomodo abiit, in medio linguitur, sed abiit in oras, unde nemo redit. Pe- riit! Us mein is wei, mater mortua est.
esiderium '
80
AF.
„son were a kind of profanation of » the hallowed silence of the tomb, „it is usual to speak of 4hen that » sawa.” Jamieson (Supplement to the Scott. Dict. awa) non attendit animum ad mysticum asa pro distincto et trito dede, mortuus.
AF, óaf, da; ôf, (oof) ou; ef, prep. ab,
separationem notat. 6 kéal is er áf, mar it fuwlnis is er noch ài, peperit vacca vitulum, sed secundinas adhuc tenet uterus. ier &f, Ang. far off.
âf, deorsum, Hd. Aerab. Kom fen di
souder áf, descende e tabulato. Kuvm
fen it bed df! Dou slepste "n gat yn
é dei, (descende a lecto, i. e.) Surgé! Partem diei teris in somno. — Animad- verte lectus Frisiorum ante extructos aggeres littorales circiter quinque sex- ve pedes propter frequentes maris in- undationes supra solum fuisse elevatos, quos per quatuor scalas conscendebant perque easdem itidem linquebant.
âf ind dan, interdum, per vices. Di feint
komt hjir oaf ind oan, nat om ws, mar di fûn, juvenis nos interdum vi- sitat, non ut nos affetur sed virginem. Ang. off ami on. „My brother visites » the Talbot-Arms during May, and and on for about » three months." Go off and on, abire et accedere. „ Competitions intermit „and go off and on, as it happens, ,Wpon this or that occasion." L'Es- trange. Frisii et Angli adverbia bina vel adverbium et preepositionem copulà and jungere solent. ex. gr. Ang. now and then, F. nou ind dan. — Ang. up and down, F. op ind del. — Ang. through-out, EF. wut-ind-throch. — Porro Ang. out-of, wp-on, F. áf ind ta, ut ind yn, op ind ut, cztera quie confer. F. oaf ind ta, interdum, F.b. my an to, Bend. 366.
Frisii et Angli e talibus preeposi- tionibus junctis verba formare solent. Ex ouf-ind-oaa fit
» Was there off
àf-ind-oanje, ire et redire, deficere
et crescere. Ji liucht fen 'e lampe úf-
Hja is wei! illa (filia tua) demersa est! ; Eadem mens est in Scotis, cum lo- quuntur of them that 'sawa. „ There „is a peculiar and lovely delicacy in „ this national idiom," inquit Jamieson. '
ind-oanet, lumen lampadis alternatim languet et clarescit.
auf, F.b. in genere idem valet quod
Ang. of, pro quo Frisii fen. T. b.
De füdder hâlt fale auf san saen, F.
» When one can not avoid a reférence ; De faer hâldt folle fen syn soam. —
„to the departed, instead of mentio! F.b. De heud auf 't hád name, F.
„ ning the name, as if naming the per- | De hoed fen it hád nimme, wel di
31
AFALDJE.
hoed óafnimme, scil. fen it hád, Ang. To take the hat of the head, aperire ca- put — F.b. He bauricht en daler auf me, Ang. He Dorrows a daler of me F. Ik lient 'n dálder fen mi, mutuum sumit dalerum a me. F. dorgje, dare et sumere merces mutuum. — F.b. He lawet fon sin ronte, aurs auf cze au drainke, F. Hi libbet ut syn rinten, mar fen iten ind drinken. Bend. 365 — F.b. auf, F. ut, ex. De ciren as auf 't laz, F. Di éarm is ut it lid, bra- chium eluxatum est. Ags. lik, (lizd) membrum. — F.b. He kamt auf 'e sjurk, Ang. He comes out of the church (tsjürts) F. Ji komt ut 'e tsjerke vel serke, — F.b. He kamt fon 'e seürk, venit e vicinitate templi, F. Hi komt Jen é tsjerke, idem. Bend. 865. — F.b. Zm-eun 't hus an wut-auf 't hus gonge, Ang. to go in the house and to go out of (he house, F. yn ind ut it hus géam.
auf, F.b. partem rei notat. Zn fezer auf en kreider, Ags. felher, (fezder)
enna. Ang. A fea(her of a cock,
IF. Jen feér fen 'n hotune. — V.b. En wing auf em sun, Ang. 44 wing of a swan, F. Jen swanne-fleugel. Bend. 979.
auf, F.b. notat materiem ex qua quid fit: En shéw auf heuli, Ang. A board or (able of wood, E. Jen tefel fen hólt, Hindel. — F.b. En heud auf sírai, Ang. A hat of straw, F. 'n sírieen hoed, pileus stramineus. Bend. 879, ubi varie distinctiones inter fox et auf.
AFALDJE, vb.n. senectute collabi, mar- cescere; senio desuescere amicis, so- dalibus. Hy is al moai jirrichk ind eak áfálde, grandszvus est et senio afflictus; wtate declivis. — Mei di jirren âldet di minsce úf, cum cres- cunt anni desuescimus nostris soda- libus.
AF- vel EF-AERDJE, vb. n. degenerare. Hol. osíaarden, idem. G. J. efaerd, pf. p. degener. cf. árdje.
AFBAKKE, v. a. pacto componere litem. cf. hán-bakke, dextria junctis licitari. áfíutje, componere pacem osculo, pro- prie, osculo delere injuriam et cul- pam. úfdrinke, pocula libans cum al- tero redire in gratiam.
AFBARNE, vb.a. et n. (oofbánne) F. v. of- óarna, F.u. ofbrande, comburere, com- buri totus quantus; valet de wdificiis, molendinis, cet.
82
AFBREKKE. . AFBEIDJE, vb.a. expectare, manere cf. ida. Hol. af-wachten, perdurans expectare. — Ags. ábidan, Ags. North. ébida , constanter manere quid, Ang. abide.
AFBIDDE, vb. a. deprecari (ab aliquo.) Myn wiif bidt Goad alle moérnen "n bern óaf, mea uxor a deo maximopere petit infantem, (deprecatur sibi infan- tem). F, óaf-óa-bidde, Ags. ûbiddan, deprecari, petere.
AFBINE, vb.a. fune adstricto demere, F.u. ofbine. Di rammen áfbine, aric- tes fune adstricto castrare. Prov. '4 áfboun weër is noch wol 'ris rammich, (quondoque vervex castratus salax est)
uandoque senex venerem appetit.
AF ODJÉ. vb. n. exhaurire vires assiduo labore. Eandem vim hic loci 4f habet quam of in Ang. v. oftealked , fatigued with walking.
AFBOYE, vb.n. desevire repetitis im- bribus; spectat tempestuosam creli tem-
eriem. F.u. ofduije, idem.
AFBONKJE, vb.a. supremum et vilissi- mum stratum terrze bituminosse abscin- dere. cf. bonk-ierde.
AFBORNE, vb. a. Di ky óafborne, dare bibere vaccis in stabulo ad unam om- nibus. cf. óaffiuchtje.
AFBOSKJE, vb.a. stipulas longas grami- nis, quas pecus in prato intactas li- quit, metere. Holsati ad ripam Fi- dore afbuschen. idem. cf. boskje.
AFBOSSE, AFBOSJE, vb.a. erogare pe- euniam, ex. gr. in symposium. cf dusse, bosse, Ang. box, pyxis. Hol. afschuiven.
AFBOUWE, vb.a. refringere. De merke iz dien; di kreámmen wirde áfbouwd, nundinis finitis destruuntur tabern:w ligneze. Contra opbouwe, exstruere. cf. bouwe.
AFBOUWJE, vb.n. aufugere, evadere. cf. bouwje, bauwje.
AFBREKKE, vb.a. refringere; cultus sumptus diminuere; abrogare. — 'n hus áfbrekke, domum caducam demoliri. — Di man libbe as ien banjer; nou is er oan it dfbrekken, laute homo vixit; nunc delicias, quas faciebat, minuit. — Sike ky áfbrekke, vaccas morbidas re- fringere, 1. e. e grege amovere, vendere. F.v. ofbóreka, avellere, F.u. oféréke, FK. ábrekke, Ags. ábrecan, frangere, destruere. Ang. to bréak off, interrum- pere orationem, Nl. afórekes, idem. of. brekke, frangere.
83 84
AFBRINGE. AFFALLFE.
AFBRINGE, vb. a. abducere, ferre deor- | AFDRUGJE, transiente g in i, áfdruye sum. Wi hadde it er goed oabrocht, salvi ; — vb. a. abstergere, (cf. druye, siccare) transivimus periculum. Ags. North. ' quod madet peniculo abstergere et ofgebrenga, educere, F.u. ofóringe. | siccare. — Di tafel oafdruye, mensam
AFBUGE, vb.a. deflectere (ex. gr. ra- | madidam abstergere. — Di ierdapels, mum a semita. gs. North. ofgebega,' di béane oafdruye, poma terre, fabas inclinare (diem.) | siccare, i. e. aquam, in qua cocts sunt,
AF-;EF-BUWTSJE, vb.a. depellere, recu- | effundere. Ags. ofadrygas, âdrigan, sare. cf. duwtsje, bálaje. Ags. of-bea- ' idem. Ages. North. ofdryga, abstergere, ian, Ang. to beat off. : F. ddrugia , idem.
AFDELE, vb.a. F. v. ofde/a, F.u. ofdele, | AFDWAN, (oafdwaan) vb.a. demere. — dividere, in partes separare. ^. Di hoed, it Aid oafdwán, detegere ca-
AFDIJE, TADIJE, vb.n. 4fdye, minus put, demere operculum. — '» ARekke- augmentum capere quam quod expec- | sing oafdwán, solvere debitum; rem tabatur. Tadye, prseter spem crescere. | — expedire. — Ags. ofdón, eximere; &don Di kou dyt ôf, in crescendo vacca spem | tollere, amovere. F.u. ofdoen. Anglis fallit; $£ kéal dyt (a, incrementum vi- — do do of hoc sensu ignotum est. — tuli expectationem superat. — Tadye ' — 4f, 4, separat; for perdit. Ags. for- valde crescere. 76 dern dyt nou (á,: don, perdere, F.u. fordoen, M. for- infans eximie nunc convalescit. cf. dye. — dwán, idem. F. éádwám, Ags. North. augeri, crescere. . &dóa, deponere, destruere; ofdoa, idem.
AFDOELE , vb.a. terminis cireumscribere, | &fd wn, vb.a. perficere. Dat is áfdien, determinare. Dou maste it stik, datste | res peracta est. fen it miedlán forkéapje wolste, éarst | &fdwaning, cg. luitio, compositio, áfdoele, pars prati foeniculari, quam | finis rei post putatam cum alio ratio- vendere paras, tibi terminis sepienda | nem. cf. dán, facere. est. cf. dole. AF-, ZEF-DWERSJE, vb.n. averso vultu
AFDOLLE vb. a. desuper fodere. Ags.; deflectere. — Fen immen efdwersje, ab ofdelfan, Hol. afdelten, Ags. North. : aliquo, quem vituperamus, vultu trans- ofdelfa, Rushw. ádelfa, F. ádolle, idem. | verso recedere. cf. dwers.
AFDRAGE, vb.a. delere; inclinare; usu | AFÉAGJE, vb.a. oculis metiri, attin- conterere. — JDrách it bern di treppen ' — gere, Hwa ken di steárren yn de Mage oaf, defer infantem per gradus scale. — ' loft &féagje, quis stellas in coelo oculis Di flier drácht oaf, solum inclinat. — , — assequi potest? cf. éach, ut-éagje.
Di kléan oafdrage , vestes conterere usu, ' AFEARE, vb.a. arando subtrahere quid
AFDRAIJE, vb.a. torquendo solvere. | ex agro vicini. F.v. Hwasa otherem ene Di weéren áfdraye, vervecibus pullis , — f'urch teftha (ua ofereth, quicumque alio exarescentes testes torquendo demere; | unum sulcum vel duos aratro desecat. exarescunt scilicet testes superne fune | AFEARTJE, vb.a. reliquias pabuli, quas constricti. cf. &fbine. — Af- vel efdraye | pecus conculeavit, e stabulo in ster- vb.a. avertere, ex. gr. caput, quod , quilinium ferre. cf. edrt, trunculi, renuenlis est, cf. dráye. acroteria, ramenta.
AFDRINKE, vb.a. proprie, bibendo | AFEASKJE, vb.a. exigere. Goad éasket pellere, i. e. litem: in gratiam redire | di siel fen it bidoarne bern fen di âlder cum aliquo et in signum reconciliationis ! syn Aén, deus exigit animas corrup- ei propinari. — Oafdrinke, vb.a. nimia | torum liberorum & manu parentum. aqua potum diluere; oafdronken thé, | F.v. ofaskia, Hind. ófüskje. Ags. ofaz- eftractum theee nimis dilutum. — In | tan, Ang. to ask off. verbo F.v. ofdrenka, aqua snffocare, | AFFALLE, vb. n. decidere. F.v. offalla, prep. of gaudet vi Ags. of in verbo! F.u. offalle, Ags. North. offaila, de- ofgedrincan, idem. cf. oaftredde. ! eidere. — Dou falste my áf, expec-
AFDRIUWE, vb.n. et act. depellere, — tationem meam de te bonam fallis. — ex. gr. pecus de agro; i£ seller, pel- ' Ho falt my dat áf! | Quanta de spe de- lere aquam intercutem. — Ags. ofdrifan, | cidil — Hy is ast er oaff fâlt, Bur- F.v. afdriva, F.u. ofdríwe. Ags. ádri- man. 26, corpus amittit, macet. Us fan, FP. ádriwee, Hol. afdrijven, de- mem falt áf fen jelde, mater marcessit pellere, Ang. £o drive off, differre. — | senectute. Ang. fo fall off, perire.
8
?
85
AFFARRE. | &ffal, cg. ramentum. — Affal fen di | kou, it sciep, di bárch, trunculi vaccte, | ovis, porci, quales sunt pedes, caput, | ilia, eset. | AF- OAF-FARRE, vb. n. solvere navem, ; G.J. efferre. | Ags. North. offearia, offoera, discedere. Ags. offaran, exire. ' Ang. io fare on, procedere, Miltonus | utitur; /o fare of, non inveni. F.: farre, Ags. aferran, avehere, auferre. ' AFFEAR, cg. pl. afféars, majores. Af- ' féar proprie, avus, vox contracta ex: F.o. dlfaer, avus; F.v. aldafeder, : aldfeder, avus. Ags. ealdafeder, e&ld- | Jeder, avus, patriurcha. — Hol. oud- | vader, avus, patriarcha. — Sax. v. abaro, | auaro, filius, proles; Ags. eafora, pro- | les, nihil cum F. affear commune ; habet; sunt enim ex themate a et af ! in Isl. afía, valere, gignere, et Goth. abrs, ioxupds. (cf. Ags. afor, validus. eafoth, f. robur, vis). | AF-EFFERGJE, vb. a. petere ab aliquo, ; expostulare. cf. fergje. Af in hoc ver- bo abundat fere et notionis vim tantum : intendit. AFFIERE, vb.a. de loco editiore detru- | dere. Ags. áfyrran, avellere, auferre; áfyrsian, pellere, auferre. Ags. North. afirra, ejicere, depellere, abjicere. Per- ' iderunt Angli hoc verbum. AFFLEUTJE, vb.a. delihare cremorem : de lacte, despumare lac. F.o. fleute- , melk, lac cremoris orbum; flüt, idem. . Ang. do Pic , to skim milk; Jleet-milt, | skimmed milk, (lac despumatum). | AFFOLLE, vb.a. piscatores fila, quibus ; retia resarciunt, convolvunt super duos : asserculos transverse junctos (it kres). : Affolle autem est solvere fila ex istis asserculis et transferre in acum, qua piscator texit retia; FP. nidle, Ang. needle. It jern fen it kries üffolle op di nidle. — Af, ab, respicit asserculos; ! folle, implere, autem, acum fissam; | asserculi orbantur, acus repletur filis. | AF-;EFFREEGJE, vb.a. interrogare, scis- ! citari aliquid ex aliquo. | AFFRETTE, vb.a. depascere gramen in pratis, quod pecoris est. Ags. North. offreatía, devorare, F. o. affritti, C. M. Ags. offreian, devorare. Pro hoc verbo Angli barbarum 4o devour sibi assump- serunt. AFFURJE, AFFUÓRJE, vb.a. pecori in stabulo ultima vice ante noctem pa-
36
AFGROBBELJE. bulum przebere, cf. éfeáríje, áfliichtje, áfmeitse, in quibus 4f actum in finem perductum notat,
AFGÉAN, vb. n. abire, discedere. Ags.
ofgan, progredi, F.u. ofgém. — F. v. ofgunga, (Ags. afgangan) abire, de- cedere munere, mori. Ags. North. of- gegunga, exire. — Toneer giet it fjerscip áf? Quota hora cymba vici ripam solvit? — De sclopeto explodendo di- cimus, It e»aphaen gung áf, Ang. the gun tent of. Ang. to go off, to fire. — It supen scil dy nat goed oafgean, non impune te sepelies vino.
Afgéan, vb.n. discedere, desistere a pro- posito. G.J. efgean, proficisei. Di (dd-man wol reisgje, mar it scil him wol oafgéan, senex cogitat perigrinari, sed animi propositionem mutabit. Ags. ofgán, Ags. North. ofgaa, exire; ofge- gunga, idem; Ang. to go off. — gs. ofgangan , F. v. ofgunga, abire, egredi, progredi; ofgung, m. renunciatio mune- ris, casus; Nl. afgang, descensus.
Afgung, défgong, cg. ventris exonera- tio, excrementa. Hol. afgaen, ca- care. cf. (hrochgung. Mol.v. afganck, doo(lycken afganck, decessus, mors.
AFGNIBBELJE, vb. a. minutim et avare deducere a pretio: proprie, minutim demordere. Ang. v. gnilôle, (ge-nibble) hodie £o si?)le, manducare. The nib- bling sheep clothe the slooping hills, Gay. Dione. Act. IV. sc. 4. Forma fre- quentativa verbi Ang. North. do gnipe, idem. — F.o. ofknibhele idem quod (ff gnibbelje.
AFGNIRDJE, vb. a. manducando demor- dere. Ags. gnyrran, stridere dentibus. Ang. v. gnaste, Aug. fo gnash with the teeth.
AFGOD, cg. idolum. G.J. efgoad. F. v. ofgod, ufgod, F.u. ofgad. — F.v. af- ofgcdie, (Nl. afgoderij, Hd. abgótterei) idololatria. In prwpositione «f est vis negandi; 4/goad, qui non deus est; d/fgroun , ubi fundus deest; dfginst, invidia (sine favore).
AF- vel AU-GRYSLIK, adj. horribilis. "n Fjildslach is augryslik un to sien, proelium horribile est visu. — Adv. vehementer. 44 is augryslke kâld, sevissimum est frigus; Ta. abscheu- liche Kalt. cf. grize, horrere; gryslik, horrendus. Ags. égrisenlic, horribilis.
AFGhOBDBELJE, vb.a. Molkwarren. ab-
37
AFGROUN. luere. Mim grobbelt di boarn cf, ma- ter abluit infantes. cf. grobbelje.
AFGROUN, ez. G. J. efgrveue, gurges, : !
(abyssus).
AFGRUNDERJE, vb.a. F. et W.o. vi- '
tuperare, convitiari. Dubito an cor- rupta sit vox ex affrunterje, Hol. affronteren, Gal. affronter.
38 AFJEUJE,
duni et postea te missum faciunt. — len kéal áfhelje, parturientem vaccam liberare vitulo. — £ op 'e deá áfhelje, (petere vitam a morte) morti proximus convalescerc. F.v. ofAalia, F.u. ofhale, Nl. afhaleu, auferre, deferre.
: AFHELPE, OAFHELPJE, vb.a. (juvare
AFGRUNJE, vb.a. F.o. fundum aque '
pedibus attingere extante capite. cf;
bigrounje, grounje, idem.
AFGUSTE, vb.a. F.o. vacce, que brevi pariet, lac depellere. Ang. East. gast- coi», à cow which does not produce a calf in the season. idem. Sax. l. gés£, (pecus) quod non uterum gerit neque lac prebet. Dith- marsi js; góslland, terra altior, ari- dior et infertilis. Compone F. gaest, geest, collis arenosus.
AFHALDE, vb.a. detorquere navem ad levam vel dextram ut navis obvia vi- tetur. Desinere, negligere. — Ags. áhealdan, Ags. North. a/elda that on- sion on eortho, dejicere vultum (oculos) in terram. Luc. XXIV. 5.
AFHANDICH, adj. distautiá incommo- dus. Dat lin leit di boer áfhandich, 1sti agri nimia distantia a villa villico in- commodum afferunt, , lta sedifices ne villa fundum qu:erat neque fundus villam." Cato de Re Rustica, 3. Hec prima lex est agriculture l'risicag. Afhaudich proprie, quod non ad ma- num est. Ang. d. „In suffolk a man » holding a second farm, on which he „does not reside, is said to farm it
privandi sensu, iemand iets afhaudig
|
|
!
Sax. n. güste-koe, ; ! AFHIMMELJE, vb.a. purgare aqua,
» off-hand” Halliwell, 586. Neerlandi |
quem amovendo quid) Zmmen fem di thjinst oafhelpe, mederi cujus febri. Immen fen syn hus oahelpe, aliquem juvare emendo ejus domum noxiam. Ags. North. ábelpa, fovere, adjuvare.
AFHEUWELJE, vb.a. objurgare, acer- bis animadvertere verbis. cf. keuwelje, utheuwelje.
sordes eliguando amovere; figurate, converberare guem.
| AFHOUWE, vb.a. detruncare. F.v. of-.
Aowa, idem. F.u. ofhouwe. Di kop oafhowwe, securi ferire, decollare. — Di kou oafhowwe, bovem mactatam et suspensam securi in partes cedere. — Ass. ofahedwan, Ang. to hew (or cut) off, Ags. áheavian, resecare, exsecare.
AFHUFFE, vb.a. acerbis dictis alicujus preces repellere. Hol. afs/2an een ver- zoek, rogationem repellere, ex af, ab, et slaan, cedere; haud aliter ex áf, ab, et Isl. Áóogea, czdere, percu- tere, úf-huffe (ch zz f) cf. Mif, heu- welje.
AFJAEN, vb.a. "s letterke, 'n pakje, áf- jaen, epistolam, mandatum vel fasci- culum preteriens homini inscripto tra- dere. — Jta immen oafjaen as er nin lurf heach is, (de aliquo ex se dare, i.e. male dicta) invehi in aliquem ut homi- nem abjectum. — Ik jouw my mei nin
maken, aliquem re aliqua defraudare. — | aibekken oaf, nihil inter me et adu- Af-handich, analogice af-tandich, quod | latores. — Ags. ofgifam, Ang. to give vide. of F.u. ofgewe, Ags. úgeofan, Ags. AFHELGIE, vb. relativum, im Zfhelgie, . orth. dgeafa, tradere, impendere.
desudare, sese frangere nimio labore. | AFJEIJE, vb.a. e loco depellere , abigere. Mhd. A4e/ec, fatigatus; Sax. l. bellig, , Jei di jonges fen di finne df; hja idem, et siticulocus. B. N. L. II. 619. ' weitse di ky oerstiór, abige pueros Kil. helligh, lassus; Aellighen, lassare. ^ e prato; turbant pecora clamoribus. Hd. behellen, behelligen, molestiam : cf. Jeye, impellere, venari 4fjeye creare. Bavari (1579) abgehelligt ros, , — proprie itaque valet de cane venatico, equi fame et labore confecti. Schmel- ; qui longo usu callet investigare et ler, IT. 173. vb. abAelligen. Confer Isl. . capere feras; inde propellendo, inci- Aalloka, adj. victus, qui alteri cedit. | tando fatigare, exanire. . p. Egilsson. ! éjugge, condocefactus, ut Hol. afgericht, AFHELJE, vb.a. portare, petere a. Di | condocefactus. Dy op bidragen áfjagge lin helje fen di 4f hwal se kenne ind: is wint nal folle mei syn kinst, homo den litte hia dy rinne, homines emo- , in fraudibus exercitatus non multum lu- lumenta, qui possunt, abs te abra- ! eri faciet sua arte, — JUe Friezen
48
AFREAGJE. '
44 AFSCIEDE.
rammen, vim masculam exerere, lasci- | AFRINNE, vb. n. percurrere (totum sta-
vire, efferari libidine et domo relicta vagari ut feles et cuniculi solent. Sax. n. Nl. rammelaer , remmelaar , cu- niculus mas, vir lascivus. Ang. (more ' solito ó post m) ramble, incertus huc | illue vagari. cf. utrammelje. — Nl. rammelen, VF. vammelje, perstrepcre, crepitare; garrire nugas. |
AFREAGJE, vb.a. contumeliose abigere, : verbis increpare mordacibus. |
AFREAMJE, vb.a. ultimum cremorem | de lacte tollere.
oafreámsel, un. Frisii bis vel ter, prout tepidior frigidiorve temperies
dium); declivis esse; finiri. — Ags. ofirnan, Ang. to run off. Literis in- versis Ags. irnan pro F. rinne, Áng. v. lo rin, Aug. to rim, Hol. runnen, ren- nen. — EF. rinne, currere, fluere. Gr. £éEly , fluere.
AFRIUCHTJE, G.J. efrjuechtje, vb.a.
condocefacere; oafriuchtje, acriter quem objurgare et objurgatum dimittere. ef. riwchtje, sumere supplicium de sonte in catasta. Nl. africhten, exer- citare.
AFROIJE, vb.a. pertica vel fune metiri
agrum. Alii agrum passibus metiuntur.
aeris fert, despumant lac, variumque | AFROTJE, vb. n. putrescens decidere,
cremorem inter se miscent et in bu- tyrum coagulant. Cremor, quem post- hac ultima vice, sive tertia, quin et | quarta, despumant, dicitur oafredämsel; ' hune autem, cum sit macerior, mis- |
separari putrescendo.
AFROWE, vb.a. privare, spoliare. F.v.
ofrava, F.u. ofrowe, idem. Franci áf verterunt per Lat. de, unde Gal. de-rober.
cent cum lacte ovino et inde colonus ! AFRUPELJE, vb.a. deglubere. Di bam
conficit butyrum vile in sum familie : usum. |
oafrupelje, decorticare arborem. cf. rupelje.
AFREKKENJE, vb.n. ponere ealeulum | AFSALTE, vb.a. festis diebus, sive Sti
cum aliquo. Di feint hat mei di fliidek | áfrekkene, (famulus eum adulatore ra- , tionem putavit) figurate, os ejus convi- : cio verberavit, vel verberibus eum , castigavit. — Oafrekkenje, vb.a. de ' summa deducere. Er maf threttien | goune oafrekkene wirde, iredecim flo- | reni de summa detrahendi sunt. |
oafrekkening, cg. caleulum subducendi j cum aliquo actio; figurate, 'm oafrek- ' kening krye, vapulare. |
AFRICHELJE, vb.a. assereulorum com- | page spire. cf. richel,
AFRIDE, vb.a. percurrere stadium, sive vectus equo, sive grallis glacialibus. ' Di Fryske hirdrider rydt 'n bien fen 165 jelne (mêtres) yn 14 sekonden oaf, cursor glacialis Frisie decurrit sta-
dium 165 ulnarum (métres) 14 mo- JA
mentis secundis. — Vincere cursu; Dy se allegeärre oafrydt wint di priis, qui omnes cursores vincit prremium re- ; portat. Ags. ofridan, persequi. Ang. to” ride off? F.u. ofride idem quod F. ' oafride.
AFRIEDE, vb.a. dissuadere. F.u. ofrade, idem. Ried di âldman it hylk oaf, dissuade seni nuptias.
AFRINGJE, vh.a. recusare quem dicte- ris vel ictibus, verberibus urgere ne :
Nicolai (6 Decembris), sive Su Petri (22 Februarii) parentes exhilarant in- fantes donis cupediorum, quie Sanc- tum illum nocte przecedente attulisse credunt. Cum autem decem vel duo- decim annos infantes sunt egressi sacculus papyraceus sale repletus cu- pediis additur, qui monentur se ultima vice hec dona accepisse. Hoc appel- lant oafsá/te, figurate, renuntiare alicui beneficia. F.o. ofsolfe, abjudicare. — Germani, cum exponebant infantem, juxta eum paoeulum salis appone- bant. — Frisic:e nutrices secundas se- peliunt sub favilla in scrobe foci; deinde eas conspergunt sale, et ita conditas ante lapsos novem dies movere nefas habent.
FSCARRE, vb.a. depasci prata, quod vacenrum est.
AFSCERE, vb.a. abradere, detondere.
Ags. ofscyran, Ang. fo shear off, Hol. afscheren, V.v. ofscera., F.u. ofscere, idem.
AFSCIEDE, vb.a. G.J. efsciedje, sepa-
rare, sejungcre, mittere quid, valedi- cerc. dsciede, Ags. North. dsceída, de-. finire. Àgs. ésceadan, separare, disjun- gere. A.v. fo shed, separare; Ang. protrudere, effundere, spargere.
redeat, Nl v. ringen, luctari. óafscieding, cg. disjunctio, limes.
45
AFSCILDERJE. | AFSCILDERJE, vb.a. depingere. | AFSCILE, vb.a. decorticare; dscylje,
idem, Ags. &#cdian, enucleare, Ang. to shell off.
AFSCILFERJE, vb.n. decidere de su- perficie in modum testularum, squa- mularum, furfurum (capitis), cet. NI. schelferen, assulatim frangere, disse- ' care. cf. scilfer, et Vl. Junium, Et. shelf, shell.
AFSCINE, vb.n. reflectere lumen. Ags. ofscinan, lucere; Ang. do skine off respuit usus. F.u. ofscine, resplendere
AFSCYPJE, vb.a. amandare, dimittere quem a se quippe molestum, sive blan- dis, sive minacibus verbis; proprie, in navem imposita demittere, Ang. do
| skip off. |
A single leaf can waft an army o'er,
Or ship off senates to some distant shore.
Pope.
AF- JEFSCOMJE, vb.a. despumare, in Spumas vertere; perdere, sc. nefarios, poétice.
AFSCOUDERJE, vb.a. detrectare, dimit- tere quem a se. Di pastoar bidt biuster Joär di éarmen, mar selfs scoudert hy se oaf, ecclesiasticus enixe deum sup-
licat pro egenis, ipse cos repellit.
AFSCOUWE, vb.a. depromere nummos; inde de vacca que laute dat lac. Emtor quaerit a venditore, Wol di kou oaf- scouwe? Oaf- vel fscouwe, Ags. North. áscyfa, deponere; ofscyfa, idem. Ags.. ascufan, pf. p. éscofen, expellere. Ang. | to shove off, removere. |
AFSCRAEDBJE, vb. a. eradere radices edu- |
les, vel piscis squammas: d? wirtels, | di fisk áfscraebje. Ang. to shell the fish. | Sine áf s:wpe scraebje valet idem. |
AFSCRIUWE, vb.a. literis propositum ' renunciare; literis magicis depellere | febrem futuram. Di duwelbanner scil | mi de thjinst oafscriuwe.
AFSCROBJE, vb.a. scopis madidis de- tergere pavimentum. cf. scróbje. |
AFSEINE, vb. a. emittere, dirigere quid ! ad quem. FI. ései»e, Ags. úsendan,, emittere; dsent, relegatus. Lye in voce. Ags. North. ésenda, mittere; pf.p. úsen- dei, missus. cf. áficeinje.
AFSICHTJE, vb. a. falce metere segetem. (F.v. ofsia, nabscidere, nisi lapsu ca- lami pro ofsnia?)
AFSIEDE, vb.a. decoquere. Ags ofaseo-| than, idem. aseothan, excoquere.
AFSIGE, vb.n. aére, vento arescere.
46
AFSIZZE. It län' trapet, mar mei dit moaie soáer scil it wol hwat oafsige, pratum madi- dum laceratur pedibus pecoris, at fa- vente hoc benigno coelo cito arescet. cf. sige, perflare. Ags. ofsigan, dis- cedere.
AFSINGE, vb. a. suburere. F. v. ofaenga, V. u. ofsinge, Ang. singe off. They boun the doctor, whose beard js hace sing d off with brands of fire, Shakesp. F. Hia bounen di docter, hwûns bird hia ôfsingd hawwe mei barnende houten.
AFSITTE, vb. n. descendere equo; sedere separatus. F.v. ofsi/(a, descendere equo. F.v. st. ofsedel, descensus ab equo, opponitur voci opsedel, ascensus. Ags. (superne sedere) ofsif(an, obsidere, oc- cupare, opprimere; ofsefían, Nl. be- zitten, possidere. Ags. North. ofseíta, deponere. Frisii distinguunt inter site, sedere, et se/fe, ponere; inter oafsitte, sedere distans, et oafsette, deponere.
âf-sette, vb.a. cimbam conto a ripa vertere. — Salutantcm non intus vocare, sed ante fores a se dimittere; immen It di doar oafsette. — It bréa! &fsette, submittere panis pretium. cf. Kil. af- seiten het gheld, numismatis sestimati- onem remittere. F. di selling fen it bréa', wstimatio panis.
&fsette, vb.a. Cursores glaciales in li- nea juxta metam figunt pedem alterum, alterum promovent; eodem momento ambo sese pede posteriore impellunt et properant. — ltem qui conto fretus fossam transilire tentat se? him daf, i e. se enixe impellit ab hac ripa ut illam attingat. Oafsette igitur est pe- dum uno sese in stadio glaciali de meta impellere. — Oafseífe, partiri agrum in varios usus. Jk had ut it greidlân ien stik oafset foär weide ind ien stik foär miede, in fundo grami- noso aliam partem determinavi in pas- cuum, aliam in foenisecium — G.J. afsotte, dial. comm. oafseíte, amovere quem ex officio. Figurate mei kleuren oafselle, distinguere coloribus. Angli to set off, adornare, Gal. relever. Ang. lo set off the worst faces toith the best airs.
AFSIZZE, vb.a. renuntiare festum, iter, aliudve propositum; invehi in ali- quem. — Yn di (sjerke wárd oafsein Jen di fine scandebláyers, concionator invehebatur in speciosos maledicos. — Earst 'n reis opstelle ind den wer oaf-
51
AFTANTJE. AFTANTJE, vb.a. blanditiis vel dolo emungere, surripere. cf. fantje, explo- rare, scrutari quem. Hol. iemand naar den (and voelen, tentare alicujus cru- menam, vires, virtutem. cf. £aníje. AFTHANKJE, vb.a. dimittere, abdicare, F. u. ofdanke. 'n Afthanke soldaet is "n éaru man, dimissus miles homo pau- per est. — .4f, ab, de; /Aankje gra-
tias agere; úfthankje proprie est dimit- '
tere cum grotiarum actione; quod more veterum Frisiorum post peractas exe- quias mortui propinquorum est, cum ejus domo, amicis et Deo gratias agunt pro amore et beneficiis, quie in mortuum, dum in vivis erat, con- tulerunt. cf. Stürenberg, ofdanken.
AFTHEK, AFDEK, protectum, projectura (tecti) proprie, tectum inferius. df, deorsim.
AFTHERSKJE, vb.a. Z/weet therskje, tri- turarc triticum; di Aweet áf-(herskje, totam tritiei copiam triturare. Ags. lherscan, triturare, Ang. thrash.
AFTHINGJE, vb.a. licitatione deducere !
a pretio. — Prov. Dat men oafthinget hóaft me naet to biteljen, quod lici- tando deducimus a pretio non opus est ut solvamus.
AFTICHELJE, vb.a. aliquem verberibus
obruere.
52 AFWETTERJE.
| AFWACHTJE, vb.a. G.J. efwachje,
expectare. Ang. £o wait for. Waktan Anglosaxones dicebant teste Junio, quod tamen non invenio, nisi in pro- pinandi formula Reonixm. Jun. Et. Ang. wait. , AFW/EZE , vb.n. abesse, distrahi, pri- vari, liberatus esse. Kk wol fem myn scilden ôfweze, mea debita persolvere volo. F.v. ofwesa, separari, ex. gr. unguis a digito, auris a capite, nasus a facie, F.u. oficeze.
JEftcezzen, n. G.J. absentia, Nl. af- wezen, F. &wezen. dafwezich, adj taciturnus in homi-
num consortio, pavidus. ; AEWEAGE, AWRAGE, vb.a. pondus | lance determinare, massam in partes | squales trutina dividere. Ags. dvegan, compensare, Ang. to weigh out. (Ags. vegan, pf. eeh.) Xgs. dveh, compen- satus, Ang. weighed out, Nl. afwegen, pendere. ,Ab- /EWEYNIE, vb.a. avertere (se.) F. v. «tenda, vertere, inulare. Ags éven- | dan, avertere, se avertere, averti. Ags. | North. avoenda, reverti. | AF- AWEI, cg. via devia, trames de via publica vel calle ducens in locum lateralem. Zen ouwer fen it pád oaf. Nl.v. (Kil) ,, aweg, aficegh. vetus. lo-
|
AFTOKJE, vb.a. surripere blanditiis: ! ut vafri solent in homines simplices | et infantes. cf. tokje, allicere. Di bys- | feinten tokje unnozele lju it jud oaf, -
cus avius, devius. aweghigh, af-weghig. vetus. avius, devius.” 4 prodit in Ags. aweg, Ang. away, V. wei; Ags. hit is aiceg, Ang. it is away, F. it is wet,
vafri emungunt simplices. Sax.l. af- tokken, idem. B. N. Lex. 1. 78. AFTREDDE, vb.a. spatium passibus metiri, F.u. oftrede, idem. Ags. áfre- dan, (conculeando exprimere) extor- quere. Ags. oftredan, atterere, con- eulcare, Nl. veréreden. AF-OAFTROGGELJE, vb.a. continuis artibus et precibus aliquid ab aliquo obtinere. Ang. v. frugging-house, ga- nea. Nl. (Kil) éruggheleu, :eruscare. AFTSJEAN, vb.a. G.J. e/ljean, abstra- here; abire. Ags. £eós, trahere; offeón, abstrahere, deducere. Angli carent verbo. àftochte, cg. receptus. G.J. eflochte. Aus. toht, expeditio (bellica). AFTURWJE, vb.a. counverberare. F.u. ofturwe. Aus. oflorfiam mid stanum, Joh. VIIL 5. Num. XIV. 10. cst. lapidibus obruere. Auglis to forfe pe- rit. Aug. Exm. do (urvee, luctari.
deést, non invenitur. Aug. Gef away!
| Y. Wei! ut 'ewei! apage! Ex af orta
| videretur vocula nisi Anglosaxones aeg commutarent cum aateg, absens; con- | fer. Benson, Somnerus, Lye. an vege
| LL. polit. Canuti, 26. Schmid, 29.
efweysk, adj. devius (a tramite virtu- !: tis) G.J. Nl. afweg, devium, F. áf- tei, idem. AFWENNE, vb.a. desuescere. Dou maste dy dat flokken áfwenne, execrationes ila tibi desuescende sunt. — Ablac- : tare, Jen di greate junge fen di tate i. óaf, depele puerum a mamma. 4t |— Kéal wirdt áfwend, vitulus sero lactis altus in pratum agitur. — Ik wen it smoken 6f, desuesco fistulae tabacins.
AF- AWERE, vb.a. areere. Ags. North. áwera, despicere. Ags. áverian, defen- dere; aspernari.
| AFWETTERJE, vb.n. per canales accli-
| ves defluere (aqua), unde subst.
De
53 | 54
AFW YKJE. AFRETHO. óafwettering, cz. canalis per quem * NL vericoeden, furore agi, in furorem defluunt aquie. superfluse. agitari. — Ags. d^iterian, F. forbitterje, AFWYKJE, AWYKJE, vb.n. deflectere. Nl. verbitteren, acerbum reddere, ex- G.J. eficijckje, Ass. atican. Anglis exo- | acerbari. — Ags. âbdlecan, F. forbleekje , leta vox. NL. verbléken, candcfacere, pallescere. — AFWINNE, vb.a. antecellere alios in Ags. áblendian, VF. forblynje, Nl. ver- certamine, pr:wripere; conducere. F. v. binden, occwcare. — Ags. âbredian, oficinna. — Hwasa | otheren ien síénhus |. F. forbreedje, Nl. verbréden, dilatare. — ofwint, 230. 21, quisquis alius domum . — Ags. abolgen, cbolgen, iratus, F. for-
-—— em mm
munitam armata manu capit. on acinna, llí. 13. 19. ejus vitam (certamine) pr:eripere, auferre. Hol. aficinnen, HA. abgewinnen. Heit ind mein il nyjier óawinne, parentes pre- venire gratulatione primo anni die. — Ik hab 'n faem óafwoun, conduxi an-
cillam, F.u. oficiune, idem. Ags. win- - ran, contendere, certare. Sax. v. wuin- :
4an, laborare, certare; laborando, certando acquirere. Ags. dvimnan, la- borare, debellare, superare. F. óatcinne
Syn lyf .
bolgen, inflammatione tumens (vulnus, membrum wgrescens) Nl. verdolgen, iratus, turbidus. — Ags. agildan, F. v. forielda , F. forjildje, Nl. vergelden , re- tribuere, rependere. — Ays. afylan, coutaminare, F.vb.n. forfwwlje, puti- dus fieri, NL vervewilen, idem. — Ages. afyllan, F. v. forfulla, replere, sarcire. Nl. vervcullen. — Ags. offellan, e-fel- lan, decorticare, F. forfelje, vb.n. mu- tare cutem, Nl. vercellen, idem, — Ags. dvinan, extinguere, vanescere; P. for-
superare. dictne, Nl. verdiwijnen, evanescere, — AFWIISJE, G.J. efiijsje, vb.a. recusare, — Ags. ádilgian, delere, F. fordylgje, Nl. abjudicare. . verdelgen , idem. — Aes. ddrencan , vb.a.
oafwizich, ad'. repelleus.
immergere, demergere, F.v. ofdreuka , AFWIZICH, adj. dissonus, auribus in-
suffocare aqua, (Nota Ags. dé, idem
commodus; oafwizige stimme, vox ab- '
sona. Kil , amis, auwijs, ouwijs, awij- - » sigh, absonus, avius auribus. ex a et » t0ijse." FY. wize, modus cantilenz. Ik , is fen di wize óaf, aberrat modo can- , tus. Hi is fen di wize, bacchatur; si- : mili sensu figurato Nl.v. awijse, dis- sonantia et amentia. awysigh, absonus et inconditus, absurdus. Kil. AFWRINGE. vb.a. contorquendo defrin- gere. Ags. oforingan, Aug. to wring off; F. &wringe, Ags. ávringan , extorquere, : exprimere.
Supra observatum est (p. 20) of, : quedam verba augere pereundi vel: epravandi notione, quam Frisii prefixo Jor, et Neerlandi ver, significant ; exemplis ibi citatis sequentia addo. Ags. ofblindan, Nl. verblinden. — A»s. offered, F. forfeerd , territus. — As. ofgedrincan, F. fordrinke, N]. verdrin- ken, aqua suffocare. — Ags. ofmanan, FE. formanje, Nl. vermanen. admonere. — . Ags. ofsitlan, opprimere; F. him for- silte, nimis sero, amplius hora consti- tuta, herere in loco, Nl. verzitten, '
valere quod F.v. of), F. fordrinke, NL verdrinken, idem. — As. acvucian, v. n. vigilantior et alacrior reddi; aceic- cian, v.n. reviviscere, F. opquikke, e morbo recreari, recreare e morbo; forquikke, Nl. verkicikken, recreare. — Ass. aceinan, languere, extingui, F. forquine, Nl. verkicijnen, languens pe- rire. — Ags. ádeafian, surdescere, F. fordéafje; Nl verdovew, surdum red- dere, torpere. — Ags. édüigean, F. fordylgje, Nl. verdelgen, delere.
Pérmutatio vocalicum in af, of; áf, oaf; af, ef, si explicatione indiget, observasse sequentia sufficit.
A in if, more solito, vel descendit in sonum surdiorem oe, qui auditur in au Gallorum aue, auge, vel ascendit in sonum acutiorem ce, qui est in ai Gallorum mais, faire. Hancce literam e G.J. frequentat in ef et Ava. in «- com-
posita; illam Frisii veteres in ôf, gue 7*'
ó restat ad hunc diem inter remotfore agricolas, dum dialectus communis habet oaf. Eadem sorte af apud Au- glosaxones et Anglos transiit in -
cedere loco. — Ags. ofthincan, poeni- AFORI, APORE, F.v. -F. foär ien tere, F. forthinke, Nl. verdenken, sus- ' vili pre eno F. v. afore
pectum habere. Ags. À, c ex af; ûvestan, Nl. vermwoes- len, vastare, exscindere. — Ags. úvedan, '
| i
. eA skiliny, Aug. for one shilling. AFRETHO, AFRETHB, m. F.v. incolu-
mitas lege sancita, Ex d, lex, et freto.
AFTSCIEN.
AF- EFTSCIEN, adv. licet, quamvis; lenius ieffha-scien. Hol. ofschoon. AFTA, F.v. éfta, eft, post, a tergo. (bi-effa) Ags. befían, pone, post. — F.v. a-befía; eva kinder alefla, re- linquere liberos (post mortem). Haud aliter Nl. ex Ags. Óeufan, bufan, formant joven, sed Angli a-óove, F.v. a-buppa, F. boppe. — V.v. a-binne, Ags. binnan, (be-innan) Y. binnen. — Ags. Outan ex be-ufan, V. búten, sed
F. v. a-buta, Ags. a-bout.
AFTER, á/-, «f- et efter, (promiscue) rep. post; secundum, ad normam. b v. after, et plurimum effer. Ags. after, Ang. after (efter).
Post, temporis, F.v. efter tha sex wikum, F. efter di sechs wiken, post sex hebdomades, F.b. Efter hunnert ir san da meu lawende duid, F. Nei hundert jier binne di nou libjende déad, centum post annos nunc viventes mor- tui sunt. — F.b. êfter mad-sammer, Ang. affer mid-summer, F. nei mid- simmer. Bend. 974. Aug. Dryden. Good after ill and after pain. delight Miternate, like the scenes of day and night. F. Op ien efter, sc. tid, Ang. in aftertimes.
Post, loci, F. Aeit is effer hus, (pater est in area post domum) sub dio post domum. Myn stalke is efter, meus amicus in stadio glaciali anteceditur. Efter ien-oár, alter post alterum. Fen efteren, a tergo. Ia/be jimme him sioen fen Jforren bise hûn eak fen efteren, M. S. (vidistine hominem ante, examina eum quoque a tergo) nemini facile fidendum, nisi eum prius ab omni parte lustraveris. Griene eárte prate fen efteren — Efler azem, ilia ducens. — Di wiismoas is er nat ef. ter, sciolus rem non penitus resciscit.
Secundum; F.v. tha heva dela efter tha kni, dispartiri bona secundum gra- dus consanguinitatis. F.b. éffer, se- cundum. F. b. Ik rocht me éfler de, EF. Ik riúchtje mi nei di, te normam
00s . agendi sequor. F.b. Effer Gods walle,
Ang.. After the will of God, Y. Nei goads wolle, volente deo. Aug. 4 sía- lesman takes greatnes of kingdoms not according to bulk and currency, but af- ler thair inirinsick value. Bend. 374. Versus, ad; F.b Effer wat linge, F. Nei hwat longerje, inhiare rei. Per; F.v. Een schip toe habben, deer
hy eefter syne gae moge mede fara,
AFTER. oportel episcopum habere navem , qua vehatur per suum territorium (suam paroeciam). 110, 11. Nederlandi antiqui a Frisiis mutuati sunt phrasin ubivis in Ànl. scriptis obviam, achter lande lopen, per omnem regionem vagari.
Frisii et Anglosaxones declinant pree- positionem effer ad instar adjectivi, sed his deést superlativus, illis com- parativus. | F.v. effer, superl. effrost, postremus; F. e/fer, superl. efterste. Ags. efter, comp. zftera; superlativum formant non per -osé, vel -est, vel -st, (eflerest) sed per -uest, efterinest, (Goth. aftumists). Idem obtinet in si, serus, sithest et sithinest ; midd, medius, mid- mest. — Afterste silen, funalia quibus quatuor equorum bini postremi trahunt aratrum. — Confer Lat. post; posterus, posterior, postremus.
afterst, efterst, n. pars posterior tunicie muliebris manicatee. — Z£ efferst , hora postrema. Loike is jimmer yn il eftersó, homo piger semper inter post- remos est. Yn it efter, ilem. Hi is
| sléau, hy is er efter, cunctabundus |. fortunam secundam perdidit. — 2 | eftersé, secundine vacce, qui post partum sequuntur; liquor amnius, qui
| partum ante-it, dicitur :£ foarst. It | foarst rint &f, liquor amuius eflluit.
cf. Foar ante. Analogice Latine p/a- cenía audit secunde, quia sequitur partum. — — E/ter-hám, efter-ham, di
| hamme fen di merrie, secundae equingz.
|i (fter-bek, adv. (post tergum) retror-
| sum, retro.
after-yn, adv. quod pone intus est (ex. gr. in curru, navigio, cet.)
After-ynsk, adj. afler-ynsce hynzer,
quatuor equorum aratoriorum, qui inter binos posteriores a levo it la- tere.
efter-nei, adv. post, post hac, postea. Nl. saderhand. Kil achter nae, tan- dem.
efter-oaf, adv. separate, e visu re- motum. Wi wenje efter-oaf, habita- mus a via publica remoti.
Efter-oufsk , adj. remotior; efferoafsce
lüd, auditores, qui in concione pu- blica ab oratore remotiores sedent.
; after-oan, adv. postremo, ultimo, ag-
men claudens.
after-op, adv. quod pone est. Hi sit efter-op, pone sedet (equo, dorso, in vehieulo, czt.)
B AFTER.
!
AFTER. after-opsk, adj affer-opsce hynzer, |after-, efterkret, n. tabula quadrata
quatuor equorum qui e binis postre- mis aratro junctis a latere rotze majo- ris est.
after-ut, adv. retro. Afler-ut géan, retro ire. Figurate It giet mei him efler-ut sa hird az hynzer ind wein ride ken, decrescit ejus res domestica, labitur facultatibus passu precipiti. Efter-ut-lere, dediscere, Nl. (Kil.) ach- terwaerts leeren, idem.
Efter-ut, st.n. locus subdialis pos- licus. Zen Friezinne mat ien efter-ut mei "n bleek hawwe, TFrisie mulieres ne careant loco graminoso postico (insola- tioni linteorum apto.)
be-n-after, benefter, adv. retro. Be- nefter bliuwe, remanere. Ex de et after, interposita # ad vitandum hiatum. Nl. v. bachien ex be et achíen, pone, post. Vide plura exempla in meis annota- tiunculis ad 1V*» tom. Maerlandi Spieghel Hist. p. 8 et 492.
afterlik, efterlik, adj qui pone est vel venit. Zt bern is efterlik, in- fans ab egualibus, sive statura, sive
— LL LL———————— MM M — — —— —À M M —— —À — ——— a we
ingenii dotibus, superatur. Contrarium :
est foárlik, Y.u. foorlik. after-littich, adj. negligens. after-bine, cg. funis, quo contus, superne deprimens foenum, pone plaus- trum religatur; /foír-bine, contra, ante. after-dinck, n. F.v. proprie a/terthing, quo posteriores explicant fimelthing, ies addititius, quo agebantur causx, quz propter angustiam temporis in
MÀ o a —À —ÁÀ
comitiorum spatio explicari non potue- '
rant. cf. fimelthing. after-doar, cg, posticum. Figurate It
häldt di efter-doar iepen, (posticum -
curat apertum esse, i. e.) multa habet diverticula, per quz subterfugit. after-, efterklap, cg. eventus malus isque inopinatus rei; proprie, fortuna adversa poue veniens. Ang.v. ,, affer-
|
!
» Clap, any thing unexpected happening |
after-, efterkuzen,
„after a disagreeable affair has been | »thought at an end." Sax.l acAter- , klap, idem. cf. klap, serumna. — Af- ' terklap, obtrectatio clandestina, Hol. ' achterklap, idem. after-kret, n. tabula obligue erecta | pone in plaustro, quee impedit quo | minus res vecte in viam cadant; de- | mitur cum plaustrum oneratur foeno. Foéár-kret, sedes aurige, qui vehit foenum vel frumenta plaustro.
picta erecta, quse pone smpit claudit- que vehiculum longum (epewiwagen) rusticorum West-Frisise.
after-, efter-kuls bern, n. pronc-
pos. Xulle, Suethi, partus; em kwile grisar, porcellorum nidus, cubile. Da- nis idem est quod Hollandis
bed, lectus, matrimonium : bêrn of forste kuld, liberi ex primo matrimonio nati, Hol. kinderen van het eerste bed. Dan. et kuld bórn, liber ex eodem matri- monio nati: inde kwid et familiam gentemgue notat. — Isl. kwlla, parere. . kul, eg. mentula. Kil Anl ku, mentula; pl kw/en, testiculi. |] dentis mo- lares posteriores in phrasi di efter- koezen sjéan litte, dehiscente ore mon- strare posteriores dentes molares, i. e. ringens minari. PF.b. et Sax.l kuse, dens molaris. Ex Äkwse ortum est ver- bum perditum kúsje, idem cum kuwen. Ex kousen, oritur frequent. vb. Ang. Linc. to cousle, manducare. Ags. ceo- van, Nl. kouwen, Ang. to chat, to chew, manducare, F. Kkoagje. — Lente quid manducare, nostratibus est, volvere animo convitia nobis facta vel amare dicta. F. Wif kóaget noch op it lezum fen heit om, Wiffius (etiam nunc mo- rose mastucat castigationem — patris i. e.) animo versat, convicii impatiens. Hol. Aet verledene leed kaawwen, dolo- rem preteritum mente revocare et volvere. Angli „Zo chew, ruminate in » the thoughts." » While the fierce monk does at his (trial stand , abjuring his (offence ; » Guile in his tongue and murder in (his hand, » He stabs his judge to prove his (innocence." Prior — ,, Gal. ruminer, remacher ce » qu'on mange, en parlant des boeufs. fig. penser ei repenser &" Digere, digerere cibos; fig. , souffrir patiem- » ment en pensant; digerer un affromi.
» He chews revenge,
'after-kuzich, affer-kouzich, adj. me-
ditabundus, reputans mente; ex perdito kousen, manducare, mente volvere. Hol. achter-kousi XYVXH erat, SUSpiCaX, (c£ Bredero. Roddr. p. 2.) ut acAter- dochtig, (dochíig ex denken cogitare.) Hodie apud Frisios valet, occultus;
AFTER. obscurus, reticens, non sinc malo con- silio. cf. phrases, JH; hat se efter di mouwe, artes fovet. Ht hat hwel efter di kjizzen (habet quid post dentes mo- lares) ingenio plus valet qnam pre se feri. Ik hat it efler di kj rite comprehendit, percallet. after-, efterlrst, cg. onus quod pone ' in navi est. cf. joppe-lest, cwt. Dy man, mei tuia swiflen fen sodnen, hat 'n krus mei 'n ef(erlest, pater duorum filiorum, qui ambo decoctores effrenati | sunt, duplici eoque gravi premitur onere. ias, Hi hat 'n lest mei "n | boppel«cst. | efter-middei, cg. pomeridianum tem- | pus. Effer-middeis sljipke, somnus bre- , vis postmeridianus. after-scip, n. repe. navis pone veniens. Al tijden isser op sijn after- | scip. Burman. 2. semper est in mora. after- efterthocht, cg. reputatio, | seria rerum preteritarum comtempla- ; tio. Folle efterthocht is er Di oárre nat; hja boddet er sa mar goetik wei hinne, secum reputare commodum et incom- modum rei non nostre avie est; semper benigna sedula est in rebus demesticis. F. nei-fhinken, et umthinken , n. fere synonyma, Ang. aflerthougt, meditatio post rem actam inutilis. — | F. efferthocht, suspicio. | after-, efterthrutling, cg. proneptis; ! ut efterkulsbern , a consanguinitate, que ; a partu pendet, ducta vox. Sax.n. ' trut, cunnus. Isl. ZAruéna, tumere; tArote, ' tumor. Ang. Old (rof, vetula despecta. | after-komme, vb.n. venire post. 7k, kom foar, in dou after, in serie se- quentium ego primus ibo, tu postre- ' mus ibis. — Invenire causam, Lok-' sillich hy, dy efter di reden fen di |
bd — — ———
— 0. Ó——M
dingen komme ken, felix qui rerum potuit cognoscere causas. |
after-kommer, cg. qui agmen claudit. | Ang. v. aflir-comeris, after-comers, po- 1 steri, posteritas. Wycliffe, Gen. XXI. 23.
Wfear- eftersitte, vb.n. sedere pone; persequi... Effer-nei-sille, — persequi, ' ldem. Prov. Dy ien oar eftersit stiet selme nat stil, (qui alium persequitur - lpse gradum non sistit, i. e.) qui cau- . sam tenet contra alium ipse neque damno neque molestia caret,
AFTICH, plurimum Zaffich, ad). aptus. Akke flouwt dut! | Acca hic mentitur. Resp. Hja is soks nat haftich, in nul-
MÀ.
60
AGE.
lum 1nendacium apta est, Gal. He nest pas capable de mentir. Inde termi- natio adjectiva in F.v. lein-haftich, mendax; er-Aaftich, honorificus; scad- haftich, wocivus, damnosus. Hol. jan-haftig, strenuus. — F. b. échtig. Bendsen. „67. .f//ich est ex anchtijg, et hm forme inter se permutantur. F.v. aga, haga, pf. achte, habere, unde achtich proprie, capax, possidens, proprius.
AGAN, F.b. palea. Joh. 2. &gne. Bend. 1, Goth. akana, Zwvyx; sl agn.
agnich, adj. F.b. paler similis. Bend. 196.
AGE, AGE, n.p.v. Agema, m. patron. Isl. a£ aga, exercere, castigare. 749i, m. tumultus, terror.
AGE, acH, n. F.v. oculus, pl. agen; F. cech, éch, éach. pl. egen, égen, eagen. Dial. communis éach, pl. éagen; ege, cech et each, G.J. promiscue habet. Wvyckliffe ege, ige, pl. eegen, tyen, ygen. Ags. eage, eah, pl. eagan. gs. North. ejyo. Hindelopenses « in age augent vocali $ ut Gothi vocali w; Hind. aich, pl. eigen, Goth. augo, pl. augona.
éagen, F. puncta alem. 7f dagen smite, uno jactu ales ferre quinque puncta.
éach fen di nidle, acus foramen. Ang. eye of the needle, Shakspeare.
éach, oes, uis, cg. annulus cupreus te- nuissimus, quem tenet uncus (Aéak) ad astringendas tunicas. F.o. óse (euse) et oge. F.b. oesk. Hol. oog, idem. F.u. haken en ogen vel oizen; WF. Hekken ind oezen, vel uizen, Galli agraffes et porte-agraffes, Ang. hook and eye, Suethi, oska och hake. Mamburgenses eodem sensu oegesken, (ocellus), con- tracte oesken, (Richey, 176, 177) ha- ken un oesken. Holsati et in genere om- nes Saxones littorales, idem. Holst. Idioticon. 1I. 169. Ex ege, oculus, est egesken, Bremenses eseken, eesken; haken un eseken, B. N. L. 319. Confer Gal. oeil, oculus; oeillet, proprie ocellus, sed in. usu ,, petit trou entouré de fil, ,Qqu' on fait au col des chemises etc.” Ang. eyelet, oyele!, idem. In phrasi apud Frisios valet eagen; Dou heste ien bulte heäkken ind eagen, nodos quieris in scirpo; multas easque futiles moliris cautelas et difficultates. F.b. £g, oculus. st, annulus. (à E oe) Ex 4gesk, wiwesk, est fs sive oes; ex wgesk est wis, ut ex ege Ang. eye.
61
sj
AGE. Goth. a«go ex “yo, ut auhns, fornax, ex Sueth. wyn, E. un ; Goth. auAjan , | lamentari, ex F. i/fje, singultientia sus- ! piria ducere. (ch z f). vnder-each, oculus dum videt; quod scilicet procedit, augetur vel mi- nuitur vidente oculo. Di 4ild-man nimt : &jender-éach oaf, senex subito tabescit. Hy hat ien goed éach op 'e faem , clan- culum amat virginem (adolescens). — Ik krygge okkerdeis éach op it hynzer; ik hab it koft, ind it foldocht scoan, eguus ut vidi miht mire placebat; emi equum, qui plenam operam mihi przs- tat. — As di gréaten di lytsen flaeye der haw' ik nin goed éach op, vel der hab ik guéa' éach op, vel der hab ik nin dach op, diftideo proceribus qui adulan- tur plebejos, (przsertim si horum ux- ores vel filis forma egregia excellunt). — len Fries sicht it mei nin goede éagen oan, dal di lylse fen di gréate trape wirdt, Frisii non squa mente ferunt | quod homo tenuis a potente atteri- | tur. — Loaye liú sjen ik mei nin goede éagen oan, comem me pristare pigris nequeo. — Oer dat bern binne 'n pear quéade éagen gien (super hunc infantem wgrotantem gressi sunt par malorum oculorum) oculi strige hune fascina- verunt infantem. Ang. evil] eye, ltali mal occhiu, oculus strige fascinans, contra quem se armabant alii aliis amu- letis. ,, Ang. v. eye-bite, (mordere oculis) : to bewiteh with the ec eye. Not only the children, but their cattle are eye- bitten, when they fall suddenly sick." Fascinatores Frisii medicant, tum prz- tigiis verborum, tum quibusdam herbis, quas zgrotanti porrigentes eum prw- monent, Deer meye mar fiowwer éagen oer géan, ne veniant sub aspectum plurium quam quatuor oculorum; sci- licet, wgroti et medicantis, ne oculis strigarum insita vis herbarum frangatur. cf. Brand, popular antiquities, edidit | et auxit Henry Ellis, disposuit Halli- well. 1848— 16849. 3 tom. III. 44— 406, 326. — Reonts is 'n moai scepsel; der masthe 'n éach oan wéagje, Reonixa formosissima virgo est; digna est quam aspicias et oculum fortunz ar- bitrio committas. Credebant enim ve- teres oculis puelle venuste inesse vim fascingtricem, qu: excoecabat a- mantem. Inde et phrasis Hol. Pas op, dat je geen zere ogen krijgt, cave, ne:
————
AGE.
(aspect puelle) lippitudinem con- trahas. — Di moayens fen di faem sit yn it éach fen di feint, puelle venustas est in oculis proci. — Di éagen for- KMeárje, clarare oculos suffricando et adaperiendo, i. e. pascere oculos, Der is dyn slyt(sje; nou kenste dyn éagen for- klearje, En tua amatrix; nunc tuos pasce oculos! — em yn 'téach ind ien yn it hert, triget erga uxorem, concubinam amat. — Ut it éach ut it hert, minuit absentia amorem inter homines leves. — Di tiid giet sa hird Joärby dat ik er nin éach op hâlde ken, tempus tanta velocitate ruit ut diem a die discernere nequeam. — X stéan foär myn feinten yn, mar ik háld ien éach oer 't spul, preesto meos famulos, at- tamen res meas examino. — Zen koffe siucht ut oare éagen as er scinmakke ind harpuize is, cymba (ex aliis videt oculis, i. e.) nitidior multo est post- quam detersa et resina liquida illinita est. — It ding mei nin éach hawwe ind derom mûlke thicht, res mala diem fugit. — Sa folle naet as in min aegh meij (non tantum quantum oculus continere posset i. e.) nibil. Burm. 60. — len blineman it éach uúttraepje, (occul- cando coecum oculis privare) incaute calcare pilam stercoriam. — Ik scil him dat yn 'e éagen drippe litte, vices ei rependam malas. cf. drippe, stillare. Men kenne di éagen nat yn 'e buwse stekke, (non licet oculos ponere in crumena, 1. e.) venusta facies puelle ferit apertos oculos ultro.
Proverbia. 46 éach wol sines hawwe, et visus postulat sua, i. e. preter rei integritatem formam vult elegantem. — It éach is it düirste lid, omnium sensuum sensus videndi est carissimus, ingentes requirit impensas. — Seisihe tsjin 'n frommiske, Dou bisthe gerife- lik, dat forjout hja dy mei der lüd; mar seisthe, Dou biste unstuch, den klauwt hja dy di éagen ut 'e kop ind forjit it néa, mulieres tibi tandem condonabunt opprobium. impudicitir , sed despectam a te formam ulciscentur semper convicii memores. — It éach is gréater as it liif, vel di mule, oculus inhiat pluribus quam nature necessitas petit. — Men matte syn wiif foär éagen hâlde, sei di sculeboer, ind liet syn wiif yn e line rinne, (oportet uxorem ante oculos habere, inquit
68 AGE.
lintris nauta, dum ejus uxor trahe- ,
bat lintrem) Lusus est in phrasi fodr
éagen hálde, proprie, ante oculos ha- ,
bere, dum nauta ipse placide guber- naculum regit; figurate, revereri. — Dy him selme rede ken hoeft nimmen nei di dagen to sjen, qui sibi suisque labore proprio sufficit nullius favorem ambire necesse habet. — Zen keardel dóar ien kéardel under di eagen sjen, vel ien kéardel di tosken sjen litte, vir revera virilis viro resistere audet. — 7 éach siúcht fen him áf, (oculus intendit vi- sum in res extra se, non in seipsum) non nostra, aliorum vitia animadvertimus.— Myn éach is myn rÓi, sei Sjouke-bDaes, ind it miste him mar 'n péar foet, (oculus meus est mihi loco mensur:e, inquit opifex, et errabat duos pedes) qui magnam pre se ferunt sapientiam nihil sapiunt. — Hat baet mij ien aegh, as icker naet meij sien mey? Burmania p. 22. cui bono mihi est oculus si eo videre non licet? i. e. cui bono deus me instruxit ratione, si ea uti in rebus humanis et divinis non licet? — Halttet aech naet siucht dat beweecht hel hert naet, ib. 23. segnius irritant animos audita quam quie oculis subjecta fidelibus. — //wa£ nat siúcht deert nat, damnum vel male- factum non ad nostram perveniens
notitiam nos non cruciat; verba ejus, |
qui celat patremfamilias de re illicita. —
Ledige aegen habbe folle to besien, ! ib. 43, pigri pascunt oculos mille nu- ,
gis. — Tae aegen sie meer dan ien, ib. 69. quse oculus unus non videt vident bini — fin «cgen meitse di
kou fet (rustici ipsius oculi saginant :
vaccam) famulitii opus nou juvat nisi cura domini adsit. — Men matte éagen m e nekke hawwe, (oculos oportet
abere in cervice) quaquaversum cir- |
cumspecte agere oportet. — Men matte ien éach yn it seil hâlde, (instar vecto- ris navis oculum tene fixum in velo)
prospicite! — Inter superiora quzedam ' phrases et proverbia e lingua Frisiorum :
transierunt in dialectum Saxonum littoralium , qui Frisiorum locos tenent. cf. B. N. Wb. oge, III. p. 258, 259. each-apel, cg. oculi pupilla. Ags. eah-eppel, m. Ang. eye-bail. eagen-blyk /iüds, momentum tempo- rs. G.J. egemblück, n.
&ch-bré, n. F.v. supercilium. Ags..
64
| AGE. eagati-bregh, f. supercilium. F.v. ag- brew, per apocopen ach-ré. —Ags. óreh, breg eagan, brig, idem est cum | brew, Aug. brow, bray, crepido preci- piti; órow, supercilium, frons, NI. J (Kil) brauwe, ora, extremus ambitus, | cilium, supercilium; plene (Kil) oog- braaww. (ora superior oculi) Ags. eag- | AU, m. supercilium, proprie, oculi ; collis. Nl. (Kil.) wimp-óraauwe, super- cilium, F. wym-brou, id. (Kil) wynd- |! — brauwe, supercilium; Alam. wint-prawa, | (Hd. augenweimper, pili palpebrarum, t! EF. feisterkes). Kil. wimp-ooghen, con- | mnivere. ag- bred, F. v. tabula vel tabulatum oculi, i. e. palpebra; agéóred-kerf, intercisio, dissectio palpebr». Ags. bred, tabula. age-breud, F.v. oculus ictus. F. óreuye, bruye, credere, ferire. (Lat. ferire —
Isl. lheri«, verberare z— F. (breia) breuje).
F.v. Aus. eah-hring, m. (pu- illa?) each-rig, cg. idem cum
]. (Kil) ooghen-kroonken , iris; circulus pupillam ambieus. each-hwyt, scopus. G.J. ech-wijt. each-lapen, pl. segmenta quadrata ex loro a latere oculorum equi suspensa, ne videat alia nisi quie ante sunt. Each-laper, cg. dictum vel gestus, quo- quis aliud, quani quod rea est, nobis ersuadere studet.
-hlid, n. F. éachlid, n. palpebra; F. Mid, n. operculum. q.d. operculum ; Oculi In sermone jocoso 15 siuché | tsjin. syn éachlidden ban, (couvertit ocu- ' los contra palpebras) dormit, Z4i di- | eiucht syn éachliddeu fen binnen, (con- spicit palpebras suos intus) dormit. |é6ach-loárte, cg. pus solidum in hir-
uis, quod oculi in somno exsudant. | Frisii australes preter hanc vocem habent syuonymam sliep yn di égen; ;, Dial com. sheploérte. Loéárte, merda | convoluta. éach-merk, n. scopus. Dat haw ik wol yn i eachmerk, ow rom to kryen throch goeddwán, hunc scopum mihi posui, gloriam ut adipiscar virtute. | ol. Ik heb het oogmerk om ciet. |é(óachs-oerd, eg. acumen oculorum. cf. oerd. .each-teisterkes, pl. palpebrarum pili.
(cf. £eisterke.) Aug. eye-iash. ech-weckheyt, cg. G.J. debilitas ocu-
lorum. Ang. weakness of (he eyes. Ags.
|
| ) 'âch-hring, ! Y. !
|
0A
j^^
65 AGE.
66 AGEN.
wücnes, f. infirmitas. F. wek, wéak| trin-Éagje, vb.n. lippire. hodie notat tantum tener, mollis pre- | ut-éagje, vb.a. ultimas fines assequi
sertim humore, quz notio Ágs. quo- que nou alienum erat; veler tac and
oculis. Men kenne di léane nat wt- éagje sa lang is er..
hnesc, aqua flexibilis et mollis. Boeth. | AGE, vb.n. F.b. vehi curru, proficisci
p. 176. Lye. cf. wéak. éach-weidung, cg. pastura oculi, res quibus oculos
pueri in scola nihil habeant quo oculis , pascant (ne mens distrahatur.) éach-wink, cg. nutus oculi, conjectus
oculorum. Mei ien éachwink, vestigio | AGE, cg. insula. (cf.
temporis. — Afem hat di hele nacht nin wink yn 'e éagen hawn, sa bang wier hja foär 't waer, pre seva tem- | pestate somnus matris per totam noc- | tem turbatus est. it hwyt yn 'e éagen, albugo oculo- rum. — Di faem hat 'n bulte hwyt yn 'e dagen, virgo virosa est. éachlik, adj. quod oculo placet, ve- nustus. Arg. North. eyaóle, formosus. Ang. sighily, formosus. F. wnéachlik, : inelegans, ingratus oculis. Ang. un- sightly, Nl. afzichteljk, | horrendus. cf. F. sich, formosus, et unsiuch, de- formis, Nl. v. onsiene, idem. éagje, vb.a. intendere oculos. G.J. God eg op all' ljue wirck ind dwaen, deus asservat omnium hominum la- bores et negotia. G. J. PS. XXXIII. 15. Ang. ío eye, contemplari; apparere; ! videri. Ang. Essex. fo eye, to obser- ! ve minutely — Mem hat al éage , mar har soan kaem nat, mater prospecta- vit longissime, sed filius non appare- bat. Goth. augjan, (oculis objicere) monstrare, (g z— w) Ages. eaijan, idem. éagelje, vb.n. instar guttee adipis super- * natare aque, F.u. ogele. Soldate-kost is ien kodls-bled mei acht-ind-tachtich | pulsfollen wetter ind der ien kers: Jen seizen yn raend ; den éagelt 't sop. fe ch-gloerkje, vb.n. limis blandisque oculis aspicere. G.J. | bi-éagje, vb.a. lustrare oculis. len!
ut Dani age pro ake. Bend. 814. Isl. aka, ngere, promovere.
pascimus. Bern yn 'e aek, n. F.b. porta. Bend. 31. 50. scoálle matte mm éachweiding hawwe, | akki,
F.b. introitus, ostium horrei; via ducens in summitatem aggeris marini, vel inde deducens in viam pu- blicam: confer F. opréed ind oafréed.
kil) 4 in diphton- gum ai versa, aige, Sciermonisje-aich ; a abiens in o fecit oge, insula, hodie Schierimonnik-oge, Langer-oge, Wanger- oge (pratorum insula) Roffum-oge, Spi- ker-oge, omnes insule, quz littus Fri- sire obtendunt. Hamconius, p. 90; Kil. oghe, aeghe, aughe, Fris. insula. Ags. 1ge, ig ; tgland, egland, insula; Nl. eiland. Ags. 1gga/À, insula, unde An- gli igetMand , contractius is/and. Ex eg, ei, insula, Angli habent Jers-ey, Rama- ey, Shep-ey, Eel-ey, Angles-ey, quae nomina Anglosaxonice desinebant in ege, insula. cf. Ehrentraut, Fr. Archiv. I. 2. 284, qui alia via insistit. Scier- monts-aich, proprie, alborum (canorum) monachorum insula. Driesen, monum. inedita Groningensia, IV. 343. Ex age, proprie Goth. akva (ach-wa) Lat. aqua, fit Aes. eah, fluvius. PF. éage, nomen ultimi sinus lacus wide De, vel le (Idaerderadee!) in orientem. Fage-Aorn, F.u. Eage-hoek, ora prostans ad angu- lum hujus sinus australem, quam Scho- tanus notat kaap, promontorium. — Zge- mund, Egmond, vicus West-Frisie ad ostium lacus ege nunc siccati.
AGE, vb.a. F. b. habere, possidere, F. v.
aja, habere, possidere, jus habere, opor-
tere, pf. achte. Ags. agan, possidere,
habere; pf. «Ate. Gothi, addita 6 vocali
primitive a, aigan. Ags. agen, pro- rius, unde F.v. ais, F. dial. egen, . ein, proprius. cf. eim.
moai faem biéagje, deponere oculos in AGEN, atem (a-en) F.v. contra. Ages.
formosam virginem. NI. de-ogen, velle, : spectare. | gluwp-éagje, vb.n. insidiosis oculis observare. Nl. glwipen, idem.
knyp-éagje, vb.n. oculos vicissim
comprimere et aperire. Nl. pink-ogen,
engen ; ongegn , ongegen , ongean, Ang. v. again, ageyn, contra; versum; prope; Ang. against, contra. Frisii, (abjecta an, En, G, On), gen jen, jin, con- tra. A in a-ge& est ex aa, Sax.v. an-gegin, contra, Nl. in-legendeel. — Rursus, Ags. age», iterum, Ang.
nei-éagje, vb.a. oculis prosequi.
pinken. throch-éagje, vb.a. perspectare. |
again , idem. Ags. ugen-cuman, revenire ; agen-ledan, reducere. b
67
AGGE.
AGGE, F.o. crates major ad capiendos pisces in vadis Frisim littoralibus. Isl. 0gn, esca; piscatura.
AGÍLLE. n.p. viri. Agila, rex Gotho- rum occidentalium Sec, VI. Wassen- bergh, 171.
AHWEDDER, auder, eider, F.v. ambo- rum unus, ex ó» et /uwedder; auder deis ieftha nachíes, sive die sive nocte. Ex ouder per syncopen Ang. or, aut.
AY, interjectio, ita. Regnerus Boeger- man, in libello de nominibus propriis Frisiorum, (M. S. 1551.) ,, /fy, inquit, „ dictio Frisonica est affirmativa, ma- „xime inter illos Frisones, qui vo- „ cantur Dunger-Fresen. Latine dicitur » (a. "Theutonice seu Alemannice, ja.” Dunger-Fresen sunt incole pagi nostre Frisie, qui Dongeradeel dicitur. Was- senbergh, II. 170.
Ags. gea ex ge-a vel ge-ea, ita, certe. F. v. 4, lex, quod justum, certum et ra- tum est; Ags. e, idem. Ang. yea, ita, Fris. Hol.ja. Ge-G, idem cum ge-wiss / ita. (1015s, ratum, certum. Sax. n. Wisse! ita.) Absque ge- transit ó in ay, Angli ay, ita,
» Jometimes in mutual sly disguise
» Let aet seem s$05 und sos seem «yes. Jay. Aye and No. A fable.
Cum sonus Anglice vocalis i non mul-
tum abluderet a sono ay, vel ey, qui-
dam veteres ay, ita, scribebant per i.
Lear. ,, They flattered me like a » dogge, and told me, J had the white ,hayres in my beard ere the blacke „ ones were there. To say J and zo to , every thing that J said; J and no too „ was good diuinity."
Shakesp. Lear. Act. IV. Sc. 6.
F. ay nunc abiit in ei, admirantis interjectio. JD kening is déad, rex obiit diem supremum. Respondet al- ter, Ei, ju? ltane, bone? Verumne est? Ang.v. ey, aye, Halliwell,
Ey! thoght the knycht, long ys gone That messe at the cherche herd y none. Ms. Harl. 1701. f. 26.
AI, AEI, n. ovum. pl. aeyen. F. b. ei, n. Bend. 6. Nl. ei, pl. eire. Rustici Cantii Sec. XV pl. eyren, (Caxton's Eneydos 1490,)
ue forma oritur ex pl egeru, cgru, gs. eg, ovum. Ang.v. ay. K. Ali- saunder 11. 568, ay he laide so he fleygh; F. aei hi li wylst hi flach, — It hwyt ftn. it aei, Ags. eges hvite, Ang white of an egg, albumen. — deyen lizze, Ags.
68
AI. &gru lecgan, Nl. eiren leggen, Ang. to lay eggs, ponere ova. —
Phrases; Earne aeyen lidze, alicubi ponere ova, i. e. procrastinare. Di aem wol jern hylkje, mar di feint leit er aeyen, virgo inhiat nuptiis dum procus moras trahit. — Daer brekt nin aei under it wirk, as er oerliz bi i$ (ne frangitur quidem ovum, i. e.) in otio grave opus perficitur si fit sapien- ter. — Aeyen meitse di ky kléar, recentia ova purgant vaccam partam; ex. gr. ever- runt reliquias secundarum, corroborant vires, cwtera. — De merce grata, quz cito venditur, valet phrasis, Z7 giet Joúrt as aeyen ut 'e koer, extruditur ut ova e corbe. It wyfke wier wakker yn it scik; hjar dochters géan foärt as aeyen ut 'e koer, muliercula mire gaude- bat; ejus filie brevi omnes nuptum eunt. — Dou komste mei it sâlt as it aei op is, tuum auxilium tarditate inutile est. Dou komste mei it aei nei péaske, idem. Festum paschale cele- brant ovorum esu. — Du slagster neij as de Llijne neijt aeij, Burman. 15, con- jectura caeca assequi tentas veritatem. — It is krekt az er op aeyen giet, (pre podagra) in gressu caute figit pedem.
ax.l. he geit as wen he op eieren geit, Galli, 4 (ate le pavé. — 'N aei yn e hân in dat stikken (ovum in manu idque fractum) pro magno lucro habet quod ei inutile vel damno est. — 77 aei tool wizer weze as di hin, (ovum gallinam sapientia vult superare) infans parentes, adolescens viros graves, docere tentat. Sax.l Dat ei wil Kkloker wesen as dat hón, idem. — Er aeyen yn klópje, (in re aliqua frangere ova) disturbare rem: fracta enim ova pullos non edunt. Gal. Quand on veut faire des omelettes il faut casser les oeufs. F. Di doaiters woene naet oars as pronkje ind smulle, mar heit kloppe er aeyen yn. — Di kéamer is sa Joi as ^n aei, cubiculum totum quantum disperso supellectile confertum est. Galli, plein comme un oeuf. — Meij ien aei) achiller him betellie en dat ijne haan truwe, Burman. 45. (solvet ei ovo id- que ei in manum intrudet) solvet re que nihil valet. — Hi ken nat fen it aei komme, (incassim ventrem exone- rare nititur) post multas ambages et hiesitabundus dicenda profert. — Yn 'n eimiel is "n aei yn (hrye liven, Ang. An egg will be in (hree bellies in ticenty-
69 70
AI. AT. four hours. — Fule aeyen, ova concepta. | nia sua ova non uns galline suppo- By him binne fule aeyen, ejus uxor; nenda), Gelli Z7 me faut pas mettre gravida est. Hi sit op fule aeyen, | tous ses oeufs dans un panier. — Az wy
(incubat ova putida) jacet in sordi- bus, periclitatur, premitur rere alieno. Ja habbe him op fule aijen set, Bur- man. 34. (supposuerunt ei turbida ova) in discrimen eum vocaverunt. — Krüg- geste mij naet soo crijggeste mijn aeij wol, Burman. 41, puella in procum, qui repulsam fert. Xrye, nancisci, speciatim nancisci maritum vel uxo- rem. ;fei figurate valet alvum. — H is fen quénde aeyen set, malis parent
bus natus est, Ang. Neither .g00d | gike, n.
egg, neitker good bird. — Di jonges meitse it fen aeyen, pueri omnia turbant;
roprie ut fracta ova, guod probant
ollandi phrasi, De jongens maken het als eieren, die uitlopen. — De aeyen ge nu up gouden schoncken, Burman. 9, ova nunc (eunt pedibus aureis) mul- tum constant.
thuws binne so mogge wy uws ayn ayen ite, MS. domi non indigemus aliorum auxilio vel hospitio. — Better ien héal aei as ien lege scyl, Ang. better half an egg than an empty shell, Alam. Deszer einem doller als die eile schale, Sim- rock. 1679. — Slim wirk um "n aei Lo sceren, Ang. it 's very hard to shave an egg. Gal 1l tondroit sur un oewf, il est extremement avare. — Zen aei mei sält, insulsis abstine.
arvum ovum. F.b. aiken, n. ovum minus; figurate, vasculum un- guentarium forma ovi, quod puelle secum habent, Bend. 6. — Nucleus in ossiculo pruni, Outsen. 11.
&ái-apal, F.b. (ovi pomum) vitellus. Joh. 119.
aei-dóp, cg. putamen ovi.
Proverbia. Halle aijen kenner lidze? | &e1s-diérre, djerre, cg. vitellus ovi. Du-
Burm. 22. (Qualia ova facere potest ?) , Hominem verbosum, qui laudibus tol- litur, conquirunt Frisii, quam vir- tutem quodve factum prestare potest? Hol. Niet kakelen, maar eijeren leggen, Ang. Not cackle, but lay eggs. F. Di wirden binne goed , mar di hin leit aeyen, (verba sunt bona, sed gallina ponit ova), idem. — Biloften fen gréaten is ien aei 'e hannen ind dat stikken, promissa magnatum sunt (ovum in ma- nibus idque fractum i. e.) fumus. — Der mat ien aike yn is nest bliúwe, (ovum in nido linquendum est.) Va- nelli femella postquam fecit 4 ova, eis incubare incipit; qui vero ea in- venit et femellam emulgere nititur, unum orum linquit in nido, quod in numerum quaternum avicula protinus redintegrare tentat ante quam altera vice incubat. Numerum quatuor ovo- rum vanelli broed (fetus) Fris ap- pellant. Proverbium docet non omnia simul esse consumenda, ut occasio per- dita recuperandi integra maneat. // is aerdich dat di bern noch 'n aike yn it nest fine, indecorum mortuos parentes post bona decocta nihil liberis relinquere. — As it aei brekt stiunkt it (cum frangitur ovum turbidum foetor prodit, i. e.) amicorum ire mutuis convitiis mutua malefacta produnt. — Men matte al syn aeyen nat under ien hin lizze (om-
bel-djer-äi, n. ovum geminum, 3/3ujcy.
. dydring, n. ellyptice pro dydri o. Bax. v. dodro T vitellus" NL (KiL) doder van d'eye, vitellus ovi, Hol. dooier, albumen un& cum ovi vi- tello, Nl. Vers. Bib. SS. Job. VI. 6, "1 witte des doyers; plerumque distin- guunt tamen inter '? wit vam het ei, albumen, et de dooier, vitellus. Alam. Loforo, Hd. dotter. — Isl. dua, dya, pf. dadi, reciproco motu quatere, tremule movere arundinis funicu- lam. Ang.v. didder, to shiver, to tremble. ; and dodderyng. Didder-dodder, to tremble. F. djerje, pendulo motu contremere. Borgemaster ind syn wiif djerje fen fettigheid , consuli ejusque uxori corpora obesitate tremunt. Anglis dydring ignota VOX, pro qua habent yolk, yelk, Hd. eigelb. et Lat. iuleum, & luteus. Ags. gioleca bith ege in-on middan, luteum est ovum in medio. cf. Jun. Et. yelk.
aei-fretter, cg. (vorator ovorum) fal-
conis species, idem qui Aoánnebiter (qui mordet gallos gallinaceos) appel- latur.
aei-scyl, cg. (Ang. egge-she!, putamen
utamen ovi, tum.
ovi) non tam totum quam quodcumque ejus
douwe-aei, n. Áng. doves egg, ovum
columbae.
eine-aei, n. anatis ovum. F.b. an-di.
71
AIBER. | hinne-aei, n. Ang. v. Aen-ay, Ang. hens- egg, gallinz ovum. F. b. Aan-di. Joh. 119. | lip-aei, n. Áng. /apwings-egg, ovum va- ! nelli, F.b. #ap-di. Joh. 119. | péask-aei, n. Ang.v. paske-ay, Ang. !| pasch-egg, ovum paschale. Ovum testa ; sua continens vitre germen, quin et pullum ipsum, presentat sepulchrum e quo Christus paschatis die resurrexit, | adeoque ut symbolum resurrectionis | festo paschatis a Christianis ubique :
terrarum comeditur. — Dou komste |
mei dyn aegen nei péaske, post testum. wyn'-aei, idem quod Ang. windegg, an egg which has a soft skin instead of a sbell. Halliwel. Ovum urinum, zephy- ricum. Male Johnsonus, „an egg not impregnated; an egg that does not contain the principles of lite.” — Moike leit him nin wyn-aeyen, avuncula larga suis donis eum ponit in re lauta. — Di thiansters (thsjoensters) meitse dat di hinnen wyn-aeyen lidze, sagee amant
vehi putaminibus ovorum loco cymbee ,
per lacus et maria, adeoque privant ova putaminibus, cum jam in gallinis formata, at nondum posita sunt. Su- perstitio quoque est sagas in ovorum putaminibus vehi super aquas; inde post prandium finitum pater familias ancillam jubebat, Di aeyen goed toknet- terje, heär! intende ut rite perfringas ovorum putamina! JBeiíske-moi foer yn ten aisdop oer'e Wezer , vetula Beitska in ovi putamine navigabat super Wesaram.
Eadem plane superstitio regnabat inter
Anglos, quibus solennis erat formula,
lo break (he eggeshell after the meat is
out. Longe autem extra Germanio fines sparsa erat superstitio; Plinius enim,
» Huc pertinet," inquit, , ovorum,
„ut exsorbuerit quisque, calices
„ cochlearumque protinus frangi aut
„ eadem cochleraibus erforari.? Cum
his conspirant quz habet Delrio (Dis-
quisit. Magicee Lib. VI. c. 2. Sect. 1, quist. 1) „Et si ova comederint eo- »rum testas, non nisi ter cultro per- » fossas, in catinum projiciunt; timentes »neglectum veneficiis nocendi occa- » Sionem praebere." Confer Brand, po- polar antiquities, ed. H. Ellis. 1819.
II. 19.
AIBER, adj. W.o. gracilis, debilis. Jut is dait 'm fin aiber minsk! &mapón. VF. Hwat is dat "n fyn thinger minske! Jon kenne hjar umspanne. E. I.
Min,
72
AK. 87, cf. eb, eb, recessus maris, et Ags. -flod et nep-flod.
, EIDE, F.o. Cad. Muller. MS. p.6, »4dyde est genus terree sulphuracese , quibus Frisia abundat et a Frisiis ligni loco in culina usurpatur." p. 79. Raijhk ohn irm full eijde hade, bring ein arm- voll torff her." lege, Raik ón armful eide hade! — Ags. íd, ignis, rogus. Analo- gice brún”, incendium, pro foci ali- mentis, precipue, cespitibus bitumi-
Yu kan "n |
nosis. Di brán' vel di brûnje is diur,
quod focum alit multum constat. Hol.
haard-brand , brand-stof , fomes.
AYE, aeye, vb.a. manu mulcere. prss. | aei, pf. aeide, pf. p. aeid. F.b. aie, ter- gum mulcere. Bend. 7. Dithmarsi eten, frequentativum Sax.l eiken, idem. F. aikje, idem. Forte ex themate ade, aden, unde et frequentativum verbum Lat. adulari?
' AISK, adj. W.o. odiosus, deformis: ex
agisk, tremendus, Goth. agis, metus,
angor. — Ags. ege, terror, timor. | Ags. egeslic, Ang.v. aisliche, P. yslik,
| terribilis. E. I. 87.
; AITA, nomen gentis extincte nobilium Frisie, unde vestat Aila-state, villa
entis Aitange, vieina vico Zwichemo in pago Leowardiensi.
AIW, vb.a. W.o. exercere. Forma est Islandica efa, exercere, rejecta, more Anglorum, terminatione infinitivi. Ags. efnan, efntan, prestare, perficere, F. v. ofnia, otonia, effer owonia, owenia. E. I. 59. Angli, rejecto verbo efnian, perigrina synonyma adoptaverunt. Haud aliter. verba F.b. c:etera, qualia ar, hrereditatem adire, ex arwe, F. erwje; ríz, surgere, ex F. rize; wriw, fricare, ex F. wriuwe; kik, spectare, ex FE. kykje, explicautur, cietera.
ZEIEN, adj F.b. proprius, Bend. 195. Ags. agen, F.v. ain, ein, F. ein. Àngli mutant y non in ?, sed in w, Ang. own ex Ang. v. open. cf. Isl. ugla, f. G.J. ule, Ang. owl, ulula.
AJNKELT, adj. F.b. singularis, F. iz- keld. Bend. 338.
AK, adv. F.v. etiam; et G.J. eck, F. éek, ik, sed dial. communis ek, Ags. eac, etiam, et; F. eäk-sa'! tantum ego tibi apprecor quantum tu mihi, (pro- prie, ita quoque), Ags. eär sa, ita eliam, A. v. eke. Wycklyffe, Job XXI. — Ak, adde, est imperativus verbi F.v. aka, augere, ut Ags. eac, F. ed, est imp.
73
AKELIK.
verbi Ags. eacan, augerc, Ang. eke, Ex F.v. dk, etiam, Hindelopenses ha- bent aik. — Goth. aukan, augere; auk, yp, xai, dé, Sax.v. ocan, augere, Nl. ook, quoque. Frequentativum, Is). okra, fenerari; okran, f. fenera- tio. Nl. woekeren, fenerari; woeker, fenus.
To, ad, et aka, in unum verbum coalescunt, F.v. fo-aka, summe ad- dere; pro quo posteriores G.J. fo- Àecke, additamentum, FF. F.u. foe-haek, quasi esset quid; (F. Aekje, Aedkje, unco tigerc) ut Hol. usurpant aanhangzel, appen- dix, augmentum. ZaAeak hodie notat quod post subductum calculum alter
teri pendat ut pariet rationem.
bi-aka, F.v. donare aliqua re; diaka
mih. (Lat. ad-augeo).
for-aka, F. v. Hol. vermeerderen, augere. akinghe, subst. F. v. auctus.
AK! exclamatio nauseantis, qui infantem
putidi quid tractantem increpat. Alias akkela ba! A4kkis/! Galli Fi donc! Sax.l akke pu! vox increpantis nu- tricis. NL. Kil „ack, eck, pus, sanies" — Sax.l. 4f, F.o. ek, pana- rtium, F. fyt yu e finger. Sax.]. aeken , suppurare, dolere; F. Sat. ke, ekke, idem, E. II. 187. F.o. "n ckten finger, digitus suppurans. 7Eket, Cad. M. 28, ulcus. F.b. e£e/, tumor, apos- tema. Nlv. Kil. aekelem. vetus. hor- rere; aekelik. vetus. horribilis. F. akelik, deplorabilis.
AK, aek, cg. navis piscatoria. cf. aker.
aek-liu, exercitores navium piscatoria- rum, quibus portantur anguillee Frisire in Londinum. Hol. aakreders. Eidem emunt anguillas in Frisia easque ven- dunt Londini.
AKE, cg. F.o. anzulus agri intercedente
via vel fossa ab agro ipso separatus: proprie, quod additur rei principali. l.v. aka, Ags. eaca, additamentum. A.v. eke, segmentum rotundum, quo alveare exag 'eratur.
AKELIK, adj. dolendus, horribilis. G. J.
ecklijck. It is akelige káld, frigus est sievissimum. Di foet docht mi akelige séer, pes mihi dolet vehementer. /k bin akelik fen di déa fen us mem, do- lorem infandum capio ex matris morte. cf. ak, et Ang.v. aghlich, horrendus. Ther hales in at (he Aalle-dor an agh-
— —
74 AKKE.
lich mayster, Gawayne p. 8, ruit in portam aule homo terribilis, Vi- deat lector num huc pertineant, Ágs. egleca, miserabilis, damnatus; Ags. acol, adj perterritus, miser, Nl v. (Kil.) ,, ackelick, horribilis ;" Ags. aglae, cruciatus; agleca, extortus, orco dam- natus. Crdmon. 298,1. 230,25. Thorpe. Bouterweck, glos. 7.
*
: AKEN IND KEULEN, Aguisgranum
la-heäkke, affixum '
————
AKER, cg. pl akers.
AKKE, cg. pica.
et Colonia Agrippina. Opslopene jon- ges kenne Aken ind Keulen op, pueris ubescentibus est abdomen insatura- ile. — Aken ind Keulen ken hy (a eltsoar keugelje, in gratiam redigere scit quosvis litigantes. cf. keugelje.
AKER, cg. vas parvum :eneum quo
aquam pluvialem ex cisterna hauri- unt. Di aker heärt bi di bak, vas reneum pertinet. ad cisternam. Kil. aker, idem. Sax.n. koperen ûk, ca-
cabus major reneus. Hindel. akker,
pl. akkren, globuli ex lino tenuissimo affabre contexti formà glandis, qui pendent ab angulis sudarii vel lintci pectoralis mulierum; Ang. v. aglet. — Ags. e&corn, glans; ec, quercus; ceru, granum. Ang. North. ackern, Ang. acorn, lol. (Kil.) „ aker, glans,” quee forma restat in Hol. aard-aker, la- thyrus tuberosus. — F. akers, pl. bulbi seminales solani terre poma ferentis.
Ags. agu, Alam. apa astera, agalstra, f. idem. , Hol. v. » aekster , nunc exter." Kil. F. o. aezster. Frisii mutarunt g in £ ut assimila- rent vocem nomini proprio Frisio femine Akke; picam infantes appel- lant, Akke-moat, Akka pulchra, vel Akke-hwyt, Akke-swart, Akka alba, Akka nigra, propter colorem nigrum et album, quibus avis plume distin- guunter. Angli, qui rejecerunt nomen avitum agu, et pro eo a Gallis mutu- ati sunt pie, (Lat. pica), huic nomini prefigerunt epitheton magotty, quod 1n variis Ang. dialectis idem valet quod whimsical, frisky , playful; avis quippe est alacris lwetificaque, motitans cau. dam et incessanter de ramo in ramum saltans. — Maggotíy-pie ; Shakespeare, Macbeth, Act. III. Sc. 4, Maggot-pie. Ut vero vocem assimilarent nomini proprio femine Margaret, mutarunt maggot in Mag, quod in usu quotidiano
16 -
ALBJER. valet Margaret. Àng. mag-pie, pro quo et usurpant mag vel madge. Ang. lin- coln. magit. bus propriis Robin compellant avem red-óreast, Hol. roodborsíje; Tom avem titimnouse; Philip avem eparroiw , passer, Hol. spreeuw, sturnus, et Pol avem parrot, psittacus. Richardson maggot-
pie. ALB.ER, m. W.o. acinus ribis. Nl. ael-besie, lId. Johannisbeere, T. réade- bei. E. I. 357.
ALD, (áed, oad) adj. vetus, antiquus. L in dld ita emollitur ut vix audiatur in dialecto communi, sed Hindclopen- ses plene éeid. Haud aliter in dia-
lecto Yorkshire aad, pro Ang. dld. | Alii ut Northumbrienses / more Necr- i
landico mutant in xw, aud, aicd, Nl. oud. Halliwell, p. 2. 121. J. T. Brocket ; 1825. p. 8. Filius W. E. RBrockett tertiam editionem a» 1846 publici juris fecit, quam correctiorem et auctio- rem (correcied and enlarged) proedicat, in multis licet inutilatam. — Ang. old ex Ags. âld. F.yv. promiscue ald et old, comp. elder et ielder (jelder); p eldest. F. âld, comp. âlder; sup. âldste. Scir.o. «ud ex ald ut NL oud ex old. — Ho ld is di sinne? (cujus setatis est sol?) quota est hora? Scoti, The yeld of the day, Ang. the height of the day. — Fen it âld jier yn it ny sille, vespera ultimi an- ni diei cum amicis ct sodalibus co-
missari usque post mediam noctem, |
cumque hora duodecima auditur se in- vicem gratulari de novi anni introitu, uod fit propinando et ecxoptando alii aliis queecumque prospera. Si- milis usus viget inter Scotos, quem vocant , (o wauke the auld year into (he new, to watch until twelve 'o clock announces the new year, when eople are ready at their neivhbours ouses, with Ael pinís and Óuttered cakes eagerly waiting to be frst-foot, as it is termed, and to regale the fa- mily yet in bed. Much care is taken, that the persons who enter be what are called sonsie folk (B. soun folk.) ; for on the admission of the first-foot depends the prosperity or the trouble of the year. Jamieson, supplement to the Scottish dictionary. 1?. 1835. I. aud. — It brea is sa éd as di wei nei Jeruselem, panis vetus, Sa âld as
e V HÀ M — e e —
âlden, p
âld, Amicus, carus.
76
ALD. di wei, idem. De hominc valet stoak- fld, persenex. — By lds, olim.
Analogice Angli nomini- âld, jung, n. substantive, mater, pul-
lus; mater, catulus; sunt neutra. ex. gr. it (ld is swart, ind it jung is hwyl, mater felis est nigra, catulus vero albus. F.v. alder iidem est neutrum; het alder, parens, sive pater, sive mater.
[ parentes. As di âlden wei binne forwidert it mei di bern, parentibus mortuis vinculum amoris commune inter liberos solutum est. —
Lyk di âlden sungen Piipje di jungen.
Ang. The young pig grunts like the old sow. Ray. 112. — In genere de omni- bus, Jungen kenne steárre, âlden matte sleärre, Àng., Youny men may die old men must. Ray. l4l. — Alden ind jungen prsecipue valet de avibus pa- rentibus et pullis, ders ind bern con- tra de hominibus. Myn âlde! mi care! meum corculum! Leowardienses veteres Myn oudze! (ex dim. oud-ke, oud-tse.) idem. Lat. mihi habeo anti- quius quam. ut, cit. nihil mihi carius est. Hi hal di âldste briewen, (an- tiquissimas habet syngraphas) ante omnes mihi carus est. Myn âlde! maritus prweipue uxorem adamatam hac voce compellat. Coloni Angli in Virginia et Marvlandia, avite lingue tenaciores, cum Frisiis concinunt; ma- ritus enim uxorem dilectam vocat My dear old woman. (Halliwell. oid.) cf. Holst. Idiot. III. 172, ood, pristinus.
âld, adv. immoderate, insolenter, vc-
hementer. — Anglo-Frisii attribuebant priscis temporibus quidquid statura, robore, tumultu erat mirandum. Ji soldaten gyngen er âld ut, milites effuse bacchabantur. Pro // hoc sensu quoque frequentant úlderwetsk, prisco more; di loebes krige "n âlderwetsk pak bruyen , nebulo severe vapulabat. Ang. v. » old, íamous; abundant," Halliwell, 587, plane eûdem gaudebat notione On sunday at inasse there was old ringing of bhels. I inagine there is old moving among them, F. Ik think hja geane der âld üt, Lingua, old Plays. v. 163. Jf a man were porter at hellgate, hee would haue old turning the key, Sha- kesp. Macbeth IT. 3.
rov. Aade (iercken habbe (ioestere glesfinsters, Durm. 1. (obfuscantur spe-
71 ALD.
cularia in fenestris veterum templo- |
rum) oculis solet. — Aad jold, aad hae, aad brae Stiel ien wol te staë,
ib. pecunia a majoribus relicta, foenum e preterito anno residuum, panis non recens coctus, horum cuique usus veniet, Hodie vult usus,
Ald ld, áld héa;
Goe turf, goe bréa;
Lyk to Maeye;
Ken hi klaeye
Wiif ind bern
Nei syn sin. — Ald grien, ml grien, turpe senilis amor, quippe lascivus et stultus. Se- nes et vetule enim in amoribus si catuliunt protervia superant juventu- tem. Alias Ho âlder ho mâlder. Hol. Oud mai Gaat boven al. — De aede mey me ontrinne, mar nat oníriede, Bur- man. 9, licet effugere senes, non dissu- adere. Oppositio est in verbis wnt- rinne et uníriede. — ede lioe siecke herre gemack, Burman. 1. senes et ve- tule querunt. requiem. — ede konnen is quae bylien te leeren, ibidem, vix doceas veteres canes latrare; i. c. a te- neris ingenia literis, artibus et virtute imbuenda sunt. — fede klaen da monte naet, ibidem, vestes tritze non flagitant debitum, i. e. vestis trita dummodo soluta non inhonesta est, insoluta quam- vis nova et pulchra dedecori est. — "ede lioe motíet fin de tafel hellie, ib. vires senum effracte cibis firmis res- taurentur necesse est. Hodie Alde liu matte it mei di tosken helje. — "ede foxen binne quae te faen, ib. se- nes callidi non facile capiuntur. — Better ien goe aad dan ien quae tongh, Burman. 5. preestat senex frugi juveni nequam. — Jr stijcket ien aaden ien jn, Burman. 14, latet anguis sub her- ba. — Quae aad, quae jong, Burman. 57, F. Sok äld sok jung. F.u. Suk oud suk jongh, meretrix meretricem parit. —
Jen âlde bok lest wol 'n grien bletke, Aug. |
Old mares lust after new cruppers.
âlde blei, âld-blei, cg. vejus vacca emulsa, i. e. cujus ubera exarescunt. cf. ólei, alburnus. pl. âlde bleyen, pec- cata sacerdoti nondum confessa.
âlde eárnst, cg. proprie, antiqua se- veritas. 44 würd âlde eárnst, animus et vultus fiebant severiores i. e. subi-
senum caligo offundi |
|
. 78 ALD. rati et pugnaces. cf. eárnst. Ags. eor- nost, studium, pugna. Lye. âld-faem, cg. virgo senilis. Ang. old- maid, Hol. oude meid.
aldafeder, aldefeder, F.v. avus. Ani- malcula, qualia mures, glires, cs- tera, annis cana et preegrandia,, pisces- que inusitati corporis, vocant âld-fa- der: üd-faer, W. G. 16, avus. — Frisii veteres fader mutabant in fe- der, per syncopen Hindel. /feér, F. heit, pater.
affear, (aldfear) collectivum , majores,
roavi. Utws affeurs (éal, majorum ingua. F.b. allale, avus, Bend. 275. âlde feint, senescens agamus. &id-feint, Ang. old batchelor. âlde boer, rusticus grandevus; d/d-boer, colonus qui per annos idem habitavit predium. De aade feynlen habbe de droes sioen, Burm. 8, Ang. oid-batchelors have seen the devil, agami etatis provectioris avent matrimonium.
&ld-fel, n. (vetus cutis) vetula amara. Dat áld.fel pléaget di fammen as di drommel Jop, veiula acerba agitat an- cillas furiarum flagellis. cf. âldgat.
âlde fries, cg. Frisius antiquus; figu- rate, later major quo Frisii olim strue- bant templa atque turres. — Equus ex antiqua stirpe Frisica, cujus exem- plum prebet perfectum statua eques- tris antiqua in colli capitolino Rome; It is ien riuchte âlde Fries, verus Frisicm stirpis equus. Ang. v. Fresonxe, equus Frisius; a swayne one a Fresone folowede hym, juvenis sedens in equo Frisico eum sequebatur. Equi bellici equitum Romanticorum erant ex stirpe Frisica. Syr Gawayne. À.a. XXI. 385.
üld-gat, n. (vetus podex) vetula catu- liens, libidinosa. Us frou smit mei it áld-gat um as il nin jild kostet, hera nostra ambulans mirifice agitat clunes veteres. Dyn âld-gat! Apage! Nihil obtinebis vel potieris! Ridicula pro- fers! cf. buse.
&àld-hynzer, n. equus annosus. Alde hynzer habbe ien bulte to lyen, equi stri- gosi et senio confecti multis mulctan- tur malis. As âlde hynzer nat yn e himel komme, den wyt ik it net, sei Janke-moi, Ang. If old horses do not come in heaven, I am puzzled, old Jonny said. Alias As di âlde hynzer nat yn 'e himel komme, komt us pastoar der eak nat, sei Janke-moi,
19
ALD.
&lde-hou, (àde-hou), Gabbema, 97 auldahow, F.u. oude-hoof, ecclesia maxi- ma Leowardiensis Ste Vito sacra, nunc diruta; nomen suum tradidit veteri turri, quz superstes sola cimieterio stat erecta: inde phrasis, Mij stiet op him selm as 'e aade-houster toer, Burm. 29, facit suum ingenium neque moratur alios.
áld-iem, cg. propatruus.
áld-kret, n. vetula torva et intracta- bilis. cf. Fred.
áld-làn ind ny-lá&n, n. terra antiqua et terra ex alluvione. Totius agri Bil- tani solum ex alluvie orta est, eujus coloni, ex Westfrisia vriundi, Frisie vicinz incolas appellant Oud- landers, ut Anglia apud Americanos audit £he old country. Americanisms, 239. Totam fere Frisiam olim per- fluebat mare vadosum, cujus fundus alluvie elevatus et in terram fertilem mutatus appellatur ny/ég, dum agri veteres, quarum rip:e vadi fluctibus alluebantur, audiunt A/d-lân. Agros in vicinio vicorum, qui vado adjacebant, dividunt in ald-lân iud nylau, agros antiquos atque novos. lnde in tabu- lis geographicis notantur Stienser, Britzumer, Kornjumer , Goutumer, Wi;- dwmer, Bolswerler áldlán vel nylán, vel ambo simul: quin et vici in allu- viali terra extructi aliquando appel- lantur Niland; ex. gr. in pago Wein- bridzeradela; in Frisia orientali prope a Nordena in austrum, cret.
áld-móar, cg. (antiqua mater) F.v. alde-ioder , aldmoder, Ags. ealdemoder, avia. F.o. amen. F.b ae-mém, F. (üd-moar , cg. Scir. o. aud-inem , avia. — Prov. Aadmoar Ock koacket it lock to schorstien oeyt, avia Okka coquendo fugat fortunam per caminum. Figu- | rate, digitus medius, in denominatione jocosa digitorum, lytse pink, gouden rink, &lde-moar, podt-slikker , luze-knuip- per, qui quippe longior et robustior ezteris. horum avia dicitur. cf. F.o. lutjenfinger , goldentinger, langerlei, pot- slikker , lusen-knipper. Stür. 54.
üld-omke, cg. propatruus. Alde omke, patruus grandevus. Idem valet de ld-moike, promatertera, et «ide moike, amita grand:zva. Forte idem statuen- dum de F.v. alde moder, alde feder et ald-moder, ald-feder.
———— — ————ÓM M M ———————M—À a — — ——
Confer aid- | feint, cet. |
80
ALD.
ien âlde roat yn 'e falle, (mus vetus captus in decipula.) veterator captus est, Ang. d. old dog, idem. Halliwell. 587.
âlde rogge, cg. vetus secale, i. e. la- trinw: stercus.
üld-séar, n. antiqua simultas. Ald sear ophelje, antiquas lites arcessere. Scoti to rip up auld sairs, (Ang. old sores, antiqua vulnera) idem.
ald-swabert, cg. viator antiquus, qui multas vidit urbes regionesque, et varia expertus alios prudentia ante- cellit. F. Junii note MSS. in Gijsber- tum Jacobi f. Bibl. Bodley, ,, 4dsicabert ,MDlandientes ita senes compellant." Vir tate provectior Haitse apud Gysbertum hoc nomine illudit ju- venem, qui magno hiatu carpit ves- titum fastidiosum :vi et senis partes agit. Analogice Angli aud-farand eodem usurpant sensu; „aa term," inquit Halliwell, ,, applied to forward chil- » dren, who have copied the manners » of elderly people.” Audfarand, com- ponitur ex aud (Nl. oud) pro aid et participio Jfarand, verbi Aygs. faram vadere, transire, itinerari, ut éid-swa- bert cx (ld et swóbje, hinc iude peri- grinari; inde swaber et swabert, peri- grinator, erro. — Faürand, viator, erro, idem cum Alam, farante, viato- res; arfaran, permeare, pervagari, lustrare (wguora), serutari, experiri. Hd. erfahren, Hol. ervaren, peritus, proprie idem quod Jeraren zeeman, nauta maris expertus.
ülde-twst, cg. vetula amara, tenax. Dy âlde test. scoe wol ien duit midz twa knipe. — Hol. Een screpel tesje, puella macera, gracilis. F. test, testa focula.
&lde trut, anus; contemtim. (Sax. n. (rui, cunnus).
&ld-wiif, n. vetula. Ags. ald vif, anus, Ang. oldwife. — Alde wiifs teltsje, fabula anilis, Ang. v. old-wives-tale, phrases obsolet:w. Ald-wiifs-rie, phar- macon anile. — .4s 'n âld wiif fen thu- zen wike jin yn it hier scuárt dat docht nat séar, virgo mille hebdomadum, si nobis dilaniat comas, nos non cru- ciat. — Haste ien áld-wiif pisjen sjoen? Vidisffne anum mingentem? — Questio ad eum, qui pustula in oculi angulo laborat.
üld-wiif, homo ignavus. Jk far Ajád nat; it waeit hird. — Dou biste nin slim úld-wiif', heite! Hodie navem non
81
ALD. solvo; ventus smvit. — Resp. (tu ve- tula mala non es, bone!) Pudeat te,
trepidule!
&Ald-wiif, effoeta mulier, adjective usur- patur. Di frouliw wirde folle áldwüf nei hjar 4590 jier, mulieres plerumque post annum vitre 45 parere desinunt. Di frouliu' wolle nat wite dat hja áld-wüif binne for 't se beppe hjilte, mulieres non confitentur se wtate steriles ante- quam avie appellantur. Contra Hja is jong-wiif , gravida est. — Jen did wiif ken mei it hynzer ride, equus docilis et placidus est. — Zen âld-wiif fen ien faem, MS. virgo indolem anilis, inve- nusta. Za aad-wijfs droom, Burm. 19. fabula anilis. — Daer di diwel selme nat komme doar stiúrt hi "n dld wiif, anus nuntie sunt inter procos et puel- las; in genere, proxenete pactionum clandestinarum et suspectarum.
âlder, cg. parens, gen. âlders, pl. älders parentes. âlders erf, res ex hsereditate avita oriunda. Ags. aldor, parens, gubernator, princeps, Ang. elder. F.v. alder, pareus, gen. alders. nom. pl. alder, aldera, ieldera (cf. jeld), gen. aldera, dat. alderon. Wyckliffe, aldre, alder, yl. aldren, aldryn, Exod. IV. 29. X. 9. — len âlder ken better seis bern underhálde as seis bern ién âlder, unus parentum melius alere potest sex li-
eros quam sex liberi suorum paren- tum unum.
âldens, cg. wtas. De áldens docht ien bulle op 'n frómmeske, vetas momento est femine. Inversis literis pro Ags. ealdnyss, f. vetustas, senectus. Wvyc- klyffe e/dnesse, Josuah IX. 5.
&ldsk, adj. seni similis. &dsk yn 'e lÀroánje, facie senem referens.
àld-aftich, adj. semisenex, ad senium accedens.
àld-frinzich, adj. priscus, antiquus. Ald-moádrich, adj. obsoletus. ^ 4id- wrüldsk, adj. more antiquo vivens.
àld-sillich, adj. multus, extraordina- rius. Dat schor( al aad-sulich, Bur- man. 8, magnopere differt, distat; plu- rimum deest. Confer Hol. rampzalig, misserrimus. F. loksillich, felix.
áld-slim, adj. valde astutus, perastu- utus. d/d-slinke, n. puer sciolus, nasutus. áld-wrálds, (áád-wraadz) adv. ab an- tiquissimis temporibus; proprie, anti- quo mundo. Scoti avld-warlá, antique, antiquated." Aevum et inundus a ve-
83 ALD
teribus inter se confunduntur: Goth. aivs, tempus et xócj4o2. Ags. Ä vorld, in :evum, in seternum. Lat. seculum, pro hominibus qui in seculo vivunt; ex. gr. secula impia.
&lder-léas, adj parentibus orbus, E. v. alderlas, Aga. aldorleas, Joh. XIV. 18, Vulg. orphanus. Etmullerus p. 7. male, ,, domino privatus" Alii vertunt steop-cild, Euang. North. freondleasa vel a/dorleasa.
àldirman, ielderman, m. F.v. judex paganus, senator, tribunus plebis in urbe. Ags. ealdorman, m. guberna- tor pagi, tribunus plebis urbanus, senator, priuceps, patricius vir. Ang. alderman, urbis senator. gs. aidor, parens, gubernator, princeps.
dik-aldirman, F.v. aggerum curator, gubernator. Hol. dükgraaf.
âlderdom, cg. stas, senectus. Sensu figurato Ags. eaíderdom, m. princi- patus.
àld-ind-uy. Frisii computant tem- poris spatia duplici modo; vel secun- dum Homanam rationem, quse stilus Julianus dicitur, eademque antiqua (âlde); vel secundum reformatam rati- onem papre Gregorii, qui nova (ye) appellatur. Inde Ade Maeye, 12m« dies mensis Maji; snye Maeye, mensis Maji 1-4 dies. Alde Allerhsljen, (antiquo omnium sanctorum festo) 1273 dies m. Novembris; aye Allerheljen, (novo festo O. S) l1- dies Novembris. cf. Halli- well, Ang.v. old, Old Christmas, „ Christmas reckoned by the old style." Ik forfar twiske âld ind ny, migro in aliam domum inter diem primam et duodeciman mensis Maji. Locationes prediorum, agrorum, domuum, incipi- unt et finiunt adhuc duodecimo die mensium Maji et Novembris, quibus quoque pensiones przefixe sunt.
by &lds, olim.
âlde, cg. stas hominis. Ang.v. ea/4, idem. Ags. aid, yid, eld, ield, idem. F. jeld, cg. senectus, setas. Nl.v. oude, tetas, senectus. In compositis F.v. alder, :wtas; alderlong, adj. sem- piternus. 3ax.v. aldar, n. vite tem- pus, wvum, vita.
âldje, vb.n. senescere. Ags. aldian, senescere. Angli veteres hoc verbum commutabant cum verbo v. Gallico agier, senescere. Prompt. Parv. p. 8, agyn,
6
ALDERT. senesco. Ang.d. , Aye, to advance „in vears. My daam ages fast, i. e. „She looks older in a short space „ of time.” — Halliwell, $0. ALDERT, ALLERT, n. p. viri. Aldersma,
t i
n. patron. .//derad, contractius .4/p- :
derd. lórstemann. 51.
ALE, ALA, AELE, n. p. viri. Per apo- copen pro zílamoth, vel Alamud , n. p. viri Gothorum. Diminutiva forma Alico, unde Vl. Alko, Alke, n. p. v. 4itye, n. p. f. l'órstemann. p. 63.
ALEF, ALOF, n. p. vin. ÁAgs. Alevik, idem.
ALGER, n. p. viri. Ags. Algur, idem. F. Algera, n. patronymicum. — £- ger, n. p. viri. Elgersma, n. patrony- micum. Ex Aliger, telum fervens? l'órstemann. 64. Confer tamen Ags. Alhelgar, n. p. viri.
ALGJE, (Hind; vb.a. attendere, in-
84
ALK.
pectus conjiciunt. Inde Ags. alf-scinn (forma coelestis) forma egregia, plus- quam humana facies. kil. aluen, lar- vam agere, induere personam lamire; ludere, nugari, jocari; insanire. — F ost 7 apocopen patitur; inde ex l kalf', half, fit V. kéal, hal, et ex alf, aluen est V. dl et éalje vel dije. Phrases. Aclen om de raeck. — delen om teer aeleu, Burman. 3. proterve, effuse jocari, nugari. — Prov. „ Adelen „tst,” seij Nolcke, end segh de prester op sijn wijff, Burman. 3. Gal. e nest que folatrer, cwt.
ealwerich, adj Hind. vesanus, pro-
tervus. 76 born iis ealicerich , infans proterve agit, vesanus est.
t ALK, cg. Norweygi alka, f. Dan. alke,
vigilare, curare. Ceter ege. Jk: éalgje it net heat dit frouliu fen mi
rabje, parve duco quid mulieres de me eflutiunt. — Sit er "n feint üt
dyn doaiter? Ik hab him nat enlge.
Anne procus cum tua est filia? Eum non animadverti. — Crothi a/ljan, stu- dium; a/je»on, studerc. Aus. ellean, animi vis. Isl «gia, :estuare; elia, f. mmula. Aus. ealyjan, defendere, tueri; lian, 1. labor. cf. V. £7e, u. p. viri, Ags. Ella, idem.
àlch, lind. éalch, studium serium. 7 éalch, serio, Makkum.
ALIKNA, vb.a. Fry. exiquare..— lia : lh with. Hf, exiequare membrum cor- -
pori. — Akne, ex an-DÉa. V.u. an like, V. di unsliuchte groun oanlykje, adrquare solum salebrosum.
ALJE, OALJE, vb.a. gannire instar felis catulieutis; boare instar territre vaccte. Di katten oalje yn muert, mcnse martio gauniunt feles. — Der wird scetten ; di wynhonnen fleagen throch di finne; di ky bigoanen to äljen, sclopeta erum-
ebant; immissi canes venatici devo- fabant per pratum; territie Vvaccie re- mugiebant. — Workum, Di born ólje di wolle ut, infantes alta voce lwtitiam exclamant.
ALJE, (áele), éa«le, vwb.n. dclirare,
alea pica, (Ordbos., Aasen). F.b. dat alken, Dan. allike, Hd. doÀle, corvus monedula. Bend. 61. — Puellie mo- ventes oscillum, cui alia insidet, mo- dulantur cantilenam uotam, Twa lytse alken Dy sielen op di halken.
cf. Jun. Willeram. 193. Kil. aelke, graculus, monedula. Alias Kil. kanwe, Kae, F. ka, idem. Ang. caddow et chowgh, idem, Anz.v. cadesse, idem. Us famke praet as ien alk, filiola mea garrit monedule instar, 1. e. quam plura. Is]. olku, avis marina, Sueth. aka, li. , Alca tarda" Hd. der papagey-tauscher , die papagey- ante. . A- lam. atacre , tuhhari, merzulus, Graff. I 237, «lacra ex alae-ra, Ex simili ave aquatica sunisit nomen metropolis Westfrisiie d e- mar, .lemere, alearum lacus, ad cujus ripam urbs illa sita est. Eadem ex fonte fluxit. Alkemade, monedularum pratum, nomen patro- nynicum familie nobilium Hollandirm. Ang. „dlk-ham, urbs Cantize (Shepway) in vicinio oceani. cf. Purmer, nomen lacus nunc sicci in Westfrisia; pro- prie jur-mere, lacus, in qua anguillas vermibus funi implexis capiunt, Lei- denses poire. Inde nomen urbis vicine Purmerend. — Aelsmeer | (lacus anguillarum) nomen lacus et vici ad ejus lacus ripam iu Hollandia.
: ALK, m. mustela putorius. Linn. Bend-
effutire ut solent amore perditi. 4/f, .
Aps. elf, elf, erat quadam divinitas, quie homines incantabat, quare hoc nomine appellabant formosas puellas, quarum oculi ignem amoris in viri
sen 31. Alkeshan, Bend. 120, pellis mustehe; skan, pro Ang. skim. T.o. graice ulcke, Cad. Mul. 18. Kil. Ulck, ullick. Fris. j. visse, fisse, vitsche, pu- torius, mustelie genus valde putidum.
865 ALKO.
Plantin, ,, Pisse, buntzinck, vlek, vuere |
oft iueerf. Une sorte de belette grande ou fouine. Mustelw genus." Ictes et mustele, cum sint furaces, Saxonibus et Frisiis symboli sunt infantum, qui matribus, puellarumque, quz juvenibus, i furantur corda. Inde Hol. Mijn harte- diefje/ Meum corculum! Mijn schalkje ! (Mi fraudator!) lepidissimum capitu- ; lum! Sax.n. Mi Uülk! Hol. Hijn' schelmpje! | F. Us üelken, Hol. onze hartediefjes, nostra festiva capita, 1. e. | puelle eum quibus comissamur. Sax. : et n. ülk et ke, Hd. fis. F. wird, q. v. Hol. bunzing, bunzel.
ALKO, Ealke, n. p. viri. cf. Ags. Aloc, ; n. p. viri. !
ALKAR, n. p. viri, ex alakar. Alaker, Fórstemann, p. 40. Alcar Gld. II. a. 112, ibidem, p. 145. cf. Ags. Alhel- gar, n. p. v. (nobile telum).
ALLE, n. p. viri. fena, n. patron. 4lla, n. p. v. Sec.v. Fórstemann , : p. 39. Ags. elle, n. p. viri, F. Ele, idem. gs. ellen, animi vis.
ALLE, AL, adj totus, omnis De: flexione vocis vix habeo quod dicam. , 4l videtur esse neut. Al heat Goad : docht is goed, nil nisi bonum quod agit deus. Ante neutra collective sumta | tamen olle dicitur; Alle hout is nin | timmerhout, non omnes res ejusdem | nominis ex usu sunt nostro Alle man, ! omnes homines; ubi wan, m. collec- | tive sumitur. „Ze dei, G.J. pcr to- tum diem. Sed alle, interposita arti- ! culo de, fit al, al den dei. — lle hout, omne genus lignum, sed 2f 4 Aou: , alle minscen, sed al di minscen. Alle | preponitur pluralibus, Prov. .f//e gees- | len molme naet liouce, Burm. 2, nou | omnibus ingeniis fides habenda. 4fHe ; bytkes helpje, e parvis nascitur res lauta. ' Alle buten hielpe, sey "t goe wijf, en : roeyke mey de nirle. „Alle frachten lichte, sey de scipper , en wijde se bulen boert, ' Durman. 2, — ÂL syn riucht is yn ' syn unscild , innocentia solà tectus est. „AU hwat fen katten komt wol muzje, | abimus in mores parentum. Nom. pl.' absolute nonu dicitur ut Hollandis so- lemne est; Hol. Allen moeten sterven, omnibus imoriendum est, pro quo F. alle liu, alle minscen matte stearre.
allis, quod Gothis vicem prestat con- ' junetionis ygp, adverbiique ZA«z, Ags. i
—— —— —— — oe
86
ALLE. ealles, (adverb.) omnimode, omnino, nostrates substantive ponunt, Zen allis hwat ind fen it hele ding néat, de omnibus aliquid et de toto nihil. „47Zis is wei, buten di éare net, Ang. all is lost (away) but (he honour. T. v. al, omnis; gen. alles; heroch allês riuchtes linzes, audiens edicto de omni justo censu solvendo. allera, alra, V.v. gen. p., omnium,
F. aller, qui casus superest in aHer- hûne, omnigenus , quicumque (omnium manuum) F. v. allera honde seka, omne genus caus.
Adam was oure aller fader
And Eva was of hym selve.
P. Ploughman. p. 342.
Nl. Adam was onzer aller vader
en Eva was uit hem zelven. Inservit preterea ad augendam vim superlativam: ex. gr. F.v. allere-best, F. allerbeste, omnium optimus. F.v. allersibbest, F. allersibste, consanguinitate omnium proximus. F.v. a/ererost, V. allerearste, primus omnium. F.v. al- lerlest, VF. allerleste, omnium ultimus. F.v. alrahagest, Y. allerhechste, aller- Aéachsie, omnium altissimus, Ang v. alder-hegest, Wyckliffe. — gs. ealra- scilhost, V. aller-swidste, omnium. ma- ximus, omnium maxime. Auyli veteres pergebant frequentare hrec superlativa; ex. gr. al(her-best, the best of all, F. alder-beste :. alther-fairest , the fairest of all, F. «/der-/raiste: alther-feblest , the most feeble, F. aider-sicakste; al- ther-firste, first of all, F. alder-foarste ; alther-foriieste, the first of all; aither- foulleste, the foulest of all, IN. alder- fulste; Malliwell, 51. Nota /A4 valere literan. Z, in. quam / fere transit apud Hollandos. Angli relieta logica innata lingu:e et logica scholastica adhibita, flexionem genitivi rejecerunt man elegantie et cuphonie damno; dicunt enim 4e stronges! of all, pro allerstrongest. Ang. v.. allermost, FY. al- deriuéaste, Aug. most of all, cxt, — Frisii fuleiunt literam 2 mutando se- quentem 7 in affinem d: ubi enim NI. aller-heiligen, Y. alderheljen, Aug. all- Aallows, scilicet, dies festus. NI. allerduuste, | aller-Kleinste, EF. habent alder-klienste, «lder-lylste, Haud. aliter Angli veteres secundam 2 mutabant in Ih: ex. gr. Wycklyffe, F. alder-heeghste, Ang. v. alther-heghest, — F. alder-graet-
87 ALLE. ! ALLE. ste, Ang. v. alther-gratlest. — V. alder-- ready. — W. alstille, Aug. entirely leste, Ang. v. alther-laste; F. alder-lyste, viel. In his et multis alüis vocibus Ang. v. alther-leest , Ang. least of all. — ' Angli al, non sine magno lingure F. alder-trouste, omnium fidelissimus, detrimento, rejecerunt. In verbis fide dignissimus, Ang.v. alder-truest, Ang.v. fobreke, F. (obrekke; Ang.v.
truest of all. — F. alder-wiiste, Ang. v. .-
alder-wisist, the wisest of all. — F.: alder-léafste, omnium amabilissimus, Ang.v. alder-lefest, ^ Nl. allerliefste; Mine alderlevist lorde or brothir dere, | Troil. and Cr. III. 240; Wright, I. 48; F.v kof, uxor, F. alderleafste, uxor; : F. v. amye, concubina, Syn faders awye : of syn aefte frouwa, Jur. 2. 186. — .
. alder-leechste, omnium . humilissi- : mus, Ang.v. aldder-lowest, alder-levist, | Halliwell, 39, 50. — F.v. aller-ek, (omnium quisque) quivis: ek, Ang. each ex Ags. clc, unusquisque, ut Ang. such ex Ags. svilc, VF. solie;: F. dosk, talis, ex Ags. (thuslic) thyllic, . thylc. — Al prgcedit adjectiva adverbii vices przstans; al-machtich, omnipo- tens, Ags. ei-mihig, Ang. almighty; , F. al-oerste, supremus, maximus. Lat. omni-polens; csetera. '
alle-heel, (totus integer) totus quan-
tus. Shakespeare, AU the whole army ' stood agaz d at hin. Synonynon est heel-ind-a! , ubi al tamen notat , om- : nia," ut apud Anglos, Snuff or (Ae fan supply each pause of (the chat ' With singing, laughing, ogling and all (that. Pope, rape of the lock. C. 3. d torch suuff and all goes out in a, moment, ichen dipped in (he capovr. Addison. Rem. on Italy. F. w' toaríse mei pit ind äl giet ut. — F.v. al stocknaken, totus quantus nu- dus, F. alleheel stóak-neaken , redupli-- cate alle-heel-ind-al. — Ex dem formw antiquitus obtinebant apud Anglos, ,, Zlle-hool, entirely, Halliwell. Wick- | liffe ai-hool, Gen. c. 43. vs. 28, Vulg. , sospes," adeoque proprio sensu, to- , tus integer. Eadem vis „ omnino, » prorsus, plane," viget in al ante. plures alias voces, prwsertim verba; Ang.v. ex. gr. Wyckliffe ai-bront, Ang. wholly burnt. — W. al-closid , Aug. - entirely closed. — W. al-defouled, Ang.
al-ene,
lobrenne, V. fobarme, (o auget vim nolionis verbi, quam iterum intendit al, adeo ut cum verbo in unam vocem coalescens subjectum totum quantum erdat. Aug.v. al-tobreke, al-tobrenne. V. al-tobreke, Ang. to break in pieces entirely. — W. al-tofoule, Ang. fo ulferly defoul, — W. al-tocut, Ang. to cut eutirely to pieces. Neque hec composita seculo vil penitus obso- luerant: interpretes Bibli Sac. a cer- lain woman cast a piece of a milstone upon .fbimelechs head and all-tobrake his skull, Judges IX. 53.
She plumes her feathers and lets grow (her wings,
That in the various bustle of resort Were alltoruffled and sometimes (impaird.
Milton. Comus. v. 880. Lexicographi Johnson et Todd, qui in argumento grammatico mire hallu- einantur, ex his verbis formarunt ad- verbium all-to, et verba óreak et ruf- fe, caque scribentes distinxerunt in duas voces hoc modo all-lo ruffld. (F. allehecl-toroffele). Confer Madden, virum grammatica Zzx;z/(2eiz insignem, qui veritatem vidit in Glossary to the Wyclyffite versions of The bible, p. 4. 6,
et Frisica verba cum /» composita. allen, F.v. (totus unus) ol- euna , unde F. allinne, lind. elonne, Ang. al-ome. Ene per se „ solus" est; al intendit tantum eam nationem. Sax.v. nemo potest remittere peccata biutan god eno, Ang. nobody can for- give (he ains but God alone, NL bui- len God alleen, Heliand, Schmeller p. 71. 5; Kóne legit nean god eno. 1645. Ex Jiulan contrahitur Ags. buton, Ang. but, nisi, eodem sensu. NI. v. à, duplicant “l-alleen, Harduin . 6. — Scilsthe dat allinne hawwe? occine solus comedes? Convivator ironice ad convivam, gui parce cibum
sumit. Allinnich, idem.
entirely ruined. — W. al-doun, Ang. al-ewan, adv. F. b. stabile. constanter. quile doin. — W. al-helid, Ang. per- i allyk, adj prorsus similis. adv. pror- fecily healed, — W. al-plesede , Ang. per- . feclly pleased. — W. al-redi, Ang. quite '
sus, omuino. Allyk is 't brulloftjen as 't kupjen, G.J. qui nuptias faciunt
89 ALLE.
eadem agunt ac illi qui ambiunt ami- .
cos (scil. potationibus indulgent). al-lvk as, eodem modo ut. Ik meitse it allyk as thou, F.b. ik mág 't älk as deu, Bend. 348, haud aliter quam tu ago rem. Nl.v. alick, totus. — Kil.
aen-lyck , assimilis. Goth analeiko , adv. : ; al-nei-geraden, Nl., allengs, pedeten-
similiter.
allyk, eodem tempore. Prov. minscen koiume nut allyk, kenne eak nat allyk weircisgje, bomines eadem die
non nascuntur, adeo nou eadem die:
moriantur necesse est.
allyk, adv. quasi, fere, //y (raeppe di '
keeft allyk to grus, arcam calcibus vertebat quasi in rudera. Ang. (al-like) alike. F. It is allegere nat allike folle,
non in omni re perinde est qui fit. ' Allyke folle is goe to delen, Burman. 2, :
in :equales partes distributio facilis atque megua est. M.S. idem.
allyk-fol-hwat, quodcumque. Z/ fisk- : wiif forwiel mi allyk-fol-iwhat, piscaria :
mihi exprobabat quicumque turpia. allikom-allinne, prorsus solus. cf. om, in Ang. scidom, rarus. allyke-wol, F.u. a/ke-we, nihilo- minus. Lit di liu mar rabje, allykicol scil ik dwaen sa as it heart, maledicant licet nihilominus agam quod decet. al-lenkom, adv. paulatim. Hol. allens-
ken, idem. Angli habent seldom ex Ass. :
seldan, rarus, et random, inconsulto,
temere, ex Gal random.
random. al-linkjende-wei, paulatim, pede-
tentim. Nl. a/fengs, allengskens, ex Nl.v. ' Ex alling Fris. formant '
allungskens. verbum alliukje, et p. pres. allinkjende. (Al pratende-wei | kamen wi to Liu- wert, inter confabulandum venicba-
mus Leowardiam.) Confer tamen Nl.v.
al-eenkine; Al-eenkine worde gael scaemte ict, Maerlant Sp. Hist. II. 409, gra- datim verba depudent. — F. v. a//inga, alling, aliny, Ang. along, ex and per, in, et linga longitudo; alga ther wirsne, per vel secundum carpum; aling der bueren, (per longitudinem vicl i e.) per vieum (portare lapides ignominosos. Aus. andlangue deg, per totum diem, ubi /a»gne est adjec- tivum; sed in and-lang (hara uegla,
secundum clavos (Ang. along the nails .
Nl langs de spükers) lang adverbii locum tenet. Vide exempla apud Jun.
DIA!
Allycke folle iz even |
Jun. Et.
90
ALLE.
Et. Angl along, ubi tamen vir maxi- mus in interpretatione paululum lap- sus est. Ang.v. endelong. Than came (hai apon Spayne andlonge the shoore, (Nl. langs de kust.) ct. Halliwell, qui benc vertit , lenghtewise." Chaucer, endlong.
tim. Holsati, wach gerade. :al-oan, continuo, indesinenter. F.u. Al-an, al-au, maeki mennich out peert lam, continuus labor exhaurit vires. Ang. ou, forward; in succession. 7f the lenant fail the landlord, he must fal |. de creditor, and he his, and so onm. Locke. cf. Johnson. |al-reets, adv. jam. Nl. ajreeds. Men kents alreels oan syn yongh siaen, Bur- man 18. dignoscitur pater ex filio. Nl. rede, paratus, genit. redes; adv. reeds, jam, alreeds, jamjam. 4/, jam; Zen gnappe keardel is er al west as ien oar komme scil, homo alacer jam perfecit opus quod czeteri vixdum aggrediuntur. Àng. ready, paratus; adv. actutum. al-ready, jamjam. .al-rju, pene propter. (rju, Ang. rather.) „al, It is al let. Hd. Ex ist schôn späl. ^nl-howol, quamvis. (Genius linguw jam antiquitus talem vim attribuebat solm voci al. Al scoe di kop er oaf soebadde wol ik niuwmwen , capite licet lue- rem nullum mortalium submisse sup- putabo. Haud aliter Ang.v. a4 pro odierna voce a//hough , quamvis; AU tell I not as now his observances, Chau- cer. Cant. F. 2266. cf. Halliwell. 42 were it as (he rest but simple «erit, Speuser; F. 4 wier i£ as di rest mar simpel scriwicen. „dl is de (iercke graet, de priester sionght luckel nin meer off luder alsser mey, Burman. 3, uamvis templum sit amplum sacer- os tamen non clarius cantat quam potest. i. e. una cum penso vires non augentur. al sa, omnino est ut dico. Dou flouwste. Jt is al sa. Mentiris. Resp. Verissi- mum est quod dico. — Ags. eal-sca , al- sva, Ang.v. ulsica, hoc modo, itaque, Ang. also, Nl. alzoo. Hast thou di paus sjoen? Ind dou biste nea to Romen west. "Tune vidisse papam? At num- quam fuisti Romme. Dal is al s1, certe fui. „4 habet accentum. al-teas, adv. saltem. Nl.v. altoes ex al-(oges, Ang. at all events. F. (jen
al-ti
ALLE.
92$ ALLE.
ducere, pf. (ach; ul-teages. — Ien boer ! aller-ek, olr-u&, Fv. unusquisque. Ele-
is jamk ten snoad man, al(éas nin gik as folle geleerden, rusticus sa'pc est
homo callidus, saltem non in amen- :
tiam cadit ut multi viri docti. al-to, nimis. A-to-folle doach nat, ne
quid nimis, F.b. al-fo-fale. — Al -
lo- ier, nimis manc, mature, F.b. al-
to-edder, — Al-to- min, nimis paulo, F.b. '
al-te-laiet (Hind. lyk, paulum, F. lyts, '
parvus.) úl-fo-let, nimis sero, F.b. al- le-laz. 4l-to-diur, multo nimis carus. Shakespeare, 77e thought them six pence all to dear. (to dear, nimis carus; all to dear, multo nimis carus.) al-to-met, nonnunquam, interdum. To- meit, idem, al £o-wels, interdum. W.o. al-to-nits, E. [. 87. — F.v. meta, F. meíte, obviam ire, Ags. mef«n, A. to meet.
alle-gerre, omnes simul. F. v. algadur,
Ags. elgador, elyelher, Ang. Allogelher |
Nl. aifegader. Di liu smite eltsoar sa ' ,aller- weikes, F. v. quaquaversum. F. v.
mar yn 'e gléaune hol, ind dat Kris-
tenen ind allegearre, alter alterum de- :
turbat in tartareos ienes licet sint
Christicolie, tam qui damnatur quam :
qui damnat.
alle-man, quisque, omnes. F.b. «Ue- ,
mansche, idem. Bend. 201. Ane. eve-
rybody. Prov. .fluans frioun is almans |
gick, Burmania, 2, omnium amicum omnes sibi pro ridiculo putant, F.b. Al ta gud as arkan-eans nar, Johan. 80. Jan ind alleman, cujusvis conditionis homines mixti. mens friun, amicus omnium amicum
AUemans friun nia-
nullum habet. Dat alle man seyt wol :
dern icier wesse, Burman. 8, quod om- nes perhibent verisimile cst; vox po-
puli vox dei. cf. Nl. v. a/Je-iceghe, sem- :
per, Bild. Versch. IV. 100, Ang. ad- wayes, all-ways al-di-gene, quicumvis. docht al di gene, dy fee hâlde, kund, dat er nin ky lâns di wei rinne meye, Gretmannus (sherif) omnibus, gui pe- cus alunt, nunciat illicitum esse vac- cas circum vias pnblicas pasci, F.v. duat kuth al-da-ghenin. cf. „Al di steárren kenne wi mal sien, omues stellas oculis aeq nequimus, F.v. al dy sfera.
en, adv. semper, Nl. «iid. Tiden, tempora, plur. ut Áng. ways, vi, in allicays. — „W-digge W. o. quotidie. E. 1. 87. a/-to-hóp, W.o. omnes simul. E. I. 87.
Di grytauan
ganter bine voces aller ct ek subjec- tum inter se includunt; a/era-monna-ek (omnium hominum quisque) unusquis- que: confluunt quoque in unam voceni alleruonnck. Ek, Ang. each, que vox prodit in hymnis Alam. ecca-lik scla, omnis anima, Hd. jeglich, Nl. iegelijk. Ex eac-lic per metathesin (eal-cic) vi- detur conflata vox gs. «ic; (ek-lik) Nl elk, F. elts, unusquisque. Post- uam elk erat formata vel introducta Frisii occidentales cMer-//b, unusquis- que, dixerunt. Forsitan alii judicant voculam e£, detrita 2, fuisse ortam ex elk, ut F. sub, sók, Ang. such, talis, ex F.v. swk, sulk, Sax.v. sulic, Ags. aulic, style.
aller-lik, F. v. unusquisque. Separan-
tur aller et lyk interposito subjecto ut aller-ek:. aller-prestare-lyc, unusquis- que sacerdos. Addunt et man VF.v. in aller-monna-lik , unusquisque.
icik, locus, plaga, vicus.
vn alles, omnia simul. Ik ind myn twa
broárreu wi habbe threttien bern. yn alles. Xung. IT iwilh my two brothers we hare thirleen children in all.
ind all, precedentis rei eximium va-
lorem annuit. Pa»koeken, yn buler ind al bakt, mei hy not, fastidit lagana
. eocta (vel tosta) cum butyro, guod
non coutemnendum est. lei syn ha- loasje is hy mit to freden; ien fen goud ind âl, suo horologio non con- tentus. est, auro, quod non respu- endum cst, quamvis inclusum. Seistke dot tsjin my, ind dat dyn mem ind al? Talia ingeris in me, quie tua sum mater? Pro al quoque a/legerre, Ang. altogether : goud ind allegerre, buter ind allegerre. Simili sensu. Ang. v. et dial. North; IIalliwell, 43,
And shipping ours to work (hey fall
Like men that rowd for yood and all.
Cottons works. p. „27. Scoti and: e, Ang. and all, A villain cam, ichen T tas sleeping, Se) my eiie, horn and «.
Skinners Ewie wi' thc erooked hornc. cf. ind dat; jild ind that sliur ik dy moarn, pecuniam cum cwferis tibi erastino die mittam.
mei dat &1, (cum omnibus his) nihi-
lominus. Aug. noficithstaning, Nl. nist- legens(aande. Keningen, dy to fiur ind
93 ALMENAK.
to swird machtige riken forwoastge habbe,
wurde gréat ucamd ; mei dat al dinne it mar kroande boalen, reges, qui bello potentia regna devastaverunt, magni cognominantur, nihilominus sunt car- niflces coronati.
al-machtich, adj. omnipotens. Ags. eat- mihtig, Ang. almighly.
ALMENAK, n. diarium. Di déad háldl nin alhnenck, F.b. De duz halt nan almenak, Bend. 444. (mors diarii nul- lam habet rationem) mors rapit pro- miscue infantes senesque. Prov. To nei better, seit it almenak, diaria. Hol- landica finiunt verbis, Te na Peter,
posthac meliora (promittimus). llc -
verba proferuntur, si quis male rem gessit, vel quid non succedit. almenakje, vb.n. consulere diarium. ALMIS, cg. stips. Ags. celmisse, F.v. ielmis ex chis, F. b. elems, Ang v. at- mes, Ang. aliis, ex Lat. eleemosyna. Vox e sacris Romano-catholicis repetunda.
ALONG, ALANG, adj. F.v. integer, con- ' Saxv. alusg, durabilis. Jungi- ,
stans. tur fere cum a/derlang; Y.v. alauge Jerd ende alderlangne ferd , pax integra et per secula durans.
ALRYK, n. p. viri. Gothi a/areiks, rex Gothorum Sec. V.
ALRUNKE, ALRUNTSJE, n. F.o. virga magica. Neerlandi herbam magicam
mandragoram appellant (Kil.) alrune, ' Circe cum hac ,
alruyue, Hd. alraun.
herba sua miscebat philtra, unde
xicxXix, Cirewa, fuit appellata, et '
labente seculo XVII adhuc hac herba,
presertim. ejusdem radicibus, amorein : : | excitare conabantur. Dodon:eus p. 373,
ed. 1564. p. 454, ed. 1583. p. 157,
ed. 1616. p. 749, ed. 1644. (In prima :
ed. Dodon. 1554 adhuc nulla Man- dragorre mentio). Matthias de Lobel, p. 326. ed. 1581. Leonhaert Fuchs (versio Neerlandica) cap. 201, ed. Ba-
silee, 1513, Michiel [sigrim. Arau- '
ter-buch von Hieronimus Bok p. 315. ed. Josiah Rihel, Straszburg, 1577:
ex quibus luculenter patet proavis .
nostris alrune, (mandragoram) fuisse plantam eximie magicam. Alruna, teste Jornande, Gothice notabat ma- gam, vel feminam fatidicam; que vox, postea cum aliis vocibus compo-
sita, ellyptice videtur incidisse in no- . tiones, tum virgi, tum plante magies, .
94
AM.
incantatricum supellectilis. Causa vo- cis in antiquitatis tenebris latet. Si quid augurari licet ex a/f et runa, mysterium, incantatio, videtur con- flata vox. Germani mulieres venustas et blandiloquas rwaa appellare ama- bant, tum quod eis uid divini inesse credebant, tum quod facie et sermo- cinatione viros incantabant mulieres. Suethi «rua, famina magica. (cf. Fórstemaun 1062. IT.) Huc pertinere videtur Zeonira, filia Hengisti, sive Reonisk, hodie F. Reonts, n. p. feming; Hollandorum enim (Kil) ruynen, in aurem susurrarc, mussitare, Ags. ru- nian, Ang. (o round, Frisis audit réonísje. cf. Junii Et. Ang. io round. Ihre, alruna. Grimm Lex.