5 7 82

in

3

.

&

.

Ee Nee

STE See cr

ee Ur | W

N

N g N e Nr.

RT 1 A. Ft 0 #2 EN.

Le „ene

2 e wu! > ar e .

8

GRAPHISCHE GESELLSCHAFT

D. Mitglieder der Graphischen Gesellschaft erhalten beifolgend die erste Publikation der Gesellschaft für das Jahr 1910 „DES DODES DANZ, LÜBECK 1489« (die XII. ordentliche Veröffentlichung) und werden ge- beten, die folgende, XIII., die den ersten Teil der „RADIERUNGEN DES HERKULES SEGHERS“ bringen wird, mit Geduld zu erwarten. Die Herstellung der meist farbigen, 2. T. in mehrfarbigem und in Dreifarben- Lichtdruck an verschiedenen Orten auszuführenden Re— produktionen dieser Veröffentlichung ist so schwierig und zeitraubend, daß der Band voraussichtlich erst in einigen

Monaten wird geliefert werden können.

Das ausführende Komitee der Graphischen Gesellschaft.

9 > F * n an 4

*

ö

———

———

GRAPHISCHE GESELLSCHAFT

XII. VERÖFFENTLICHUNG

DES DODES DANTZ LÜBECK 1489

HERAUSGEGEBEN

VON

MAX J. FRIEDLÄNDER

IN BERLIN BEI BRUNO CASSIRER 1910

DIE LICHTDRUCKTAFELN SIND AUSGEFÜHRT

IN DER HOFKUNSTANSTALT ALBERT FRISCH;

DRUCK VON OTTO v. HOLTEN IN BERLIN. PAPIER AUS DER KGL. PAPIERFABRIK VAN GELDER ZONEN, AMSTERDAM.

ie Reproduktion des Lübecker Buches „Des dodes dantz“ wird den

Mitgliedern der Graphischen Gesellschaft willkommen sein, da das Original von äußerster Seltenheit ist, und die Holzschnitte als das Werk eines selbständigen Meisters in der Geschichte der deutschen Illustration gerühmt werden. Das literarhistorische und sprachgeschichtliche Studium dürfte an dem Text Interesse nehmen. Deshalb erschien die Faksimilierung des ganzen Druckes erwünscht.

Vier Ausgaben des Buches sind bekannt, und von jeder Ausgabe scheint nur ein Exemplar erhalten zu sein.

Die 1. Ausgabe: 1489 (Nürnberg, Germanisches Nationalmuseum),

5 1496 (Wolfenbüttel, Herzogl. Bibliothek),

1520 (Oxford, Bodleiana),

1536 (Kopenhagen, Königl. Bibliothek).

Die drei ersten Auflagen sind zu Lübeck erschienen, die vierte in Kopen- hagen, wohin die Holzstöcke gekommen waren.

Unsere Reproduktion wurde dank dem Entgegenkommen der Direktion des Germanischen Museums nach dem Unikum der ersten Ausgabe hergestellt. Nur das sechste Blatt, das mit der „keyserinne“ auf der Rückseite, fehlt im Nürnberger Exemplar und mußte aus der zweiten Ausgabe, die mit anderer Type gedruckt ist, hinzugefügt werden, was die gütige Hilfe der Direktion der Herzogl. Bibliothek zu Wolfenbüttel ermöglichte.

Die zweite Ausgabe weicht von der ersten im Text ein wenig ab. Die dritte Ausgabe bringt zwei Stände mehr. Der „Offizial* und der „Narr“ sind hinzugefügt. Die dänische Bearbeitung, die in dem (stark beschädigten) Exemplare der Kopenhagener Bibliothek erhalten ist, erscheint um einige schwache Bilder bereichert.

Einzelne Holzschnitte aus „Des dodes dantz“ kommen in anderen Lübecker Drucken vor. So der Tod mit der Sense in der „Nauolghinge Jesu Christi“ (1489 und 1496), die Nonne in „S. Birgitten Openbaringe“ (1496), der Papst, der Kardinal und der Bischof im „Speygel der leyen“ (1496). Der König erscheint 1537 in einem Drucke zu Kopenhagen: „Ordinatio Ecclesiastica Regnorum Daniae et Norwegiae...“

Mit andern „Todestänzen“ in Handschriften, Blockbüchern), Stichen, typographischen Ausgaben?) oder Wandmalereien den Lübecker Druck zu vergleichen, mag für ikonographische, kulturgeschichtliche, kostümhistorische Studien ertragreich sein, in der Bildgestaltung erscheint der Zeichner unserer Holzschnittfolge der Tradition gegenüber frei. Allerdings hat Schreiber) auf Kupferstiche Israels von Meckenem, die in der Komposition teilweise mit den Holzschnitten verwandt sind, aufmerksam gemacht, und Tronnier*) meint, der Lübecker Zeichner habe die Stiche oder doch das Vorbild dieser Stiche ge- kannt. Ich denke aber, eher hat Israel von Meckenem die Holzschnitte benutzt.

Unter den deutschen Buchausgaben des Todestanzes scheint die Lübecker von 1489 die erste zu sein. Die Popularität der Wandmalerei in der Marienkirche mag den Drucker in dieser Stadt bewogen haben, die Buch- ausgabe zu unternehmen. Der Text des Buches ist von dem Texte der Wand- malerei abhängig). Die Bildgestaltung, die einfache und sinnvolle Disposition, das Gegenüberstellen des Todes und je eines Ständevertreters im Gespräch ist der neuen Aufgabe der Buchillustration erwachsen. Die ältere, dem Wand- bild angemessene Komposition die Stände gepaart mit den Knochen- männern, tanzend und eine Kette bildend ist aufgegeben.

Die Holzschnitte des Todestanzes sind von demselben Meister ge- zeichnet, der die Lübecker Bibel von 1496 illustriert hat, jenes bei Stephan Arndes erschienene, nicht genug zu rühmende Werk. Nach Tronnier ) hat Axel L. Romdahlꝰ) die Bibelholzschnitte stilkritisch untersucht. Er unterscheidet richtig, wie mir scheint zwei Hände. Dem Hauptmeister bleiben nur 40, zumeist in der ersten Hälfte des Bandes vorkommende Stöcke, indes die übrigen Illustrationen von einem geringeren Zeichner herrühren, der von dem Hauptmeister abhängig ist. Was Tronnier in anderen Lübecker Drucken dem Bibelmeister mehr oder weniger bestimmt zugeschrieben hat, scheint der zweiten und schwächeren Gruppe der Bibelholzschnitte eher verwandt zu sein als der ersten und besseren. Nur die Todestanzbilder stammen un- zweifelhaft von dem Hauptmeister.

Der Zeichner der Bibelholzschnitte und des Todestanzes war mindestens eine Zeitlang in Lübeck tätig, er hat die Buchillustration dieser Stadt um 1490 mit einem Ruck erhoben. Sein Zusammenhang mit der Lübecker Kunst, soweit uns Lübecker Kunst in Altartafeln und Bildwerken bekannt ist, erscheint un- deutlich. Ein freier und stolzer Geist, der in der handwerklichen Enge und Gewohnheit nicht befangen ist und wohl fremdem Boden entstammt.

) Vgl. W. L. Schreiber, Zeitschrift für Bücherfreunde 1898/99, S. 291 ff., S. 321 ff.

) Die erste Ausgabe 1485 in Paris bei Guy Marchand.

) a. a. O.

Die Lübecker Buchillustration des XV. Jahrh., Göttinger Dissertation, 1904, S. 4.

°) Vgl. Seelmann, Die Totentänze des M. A., Norden 1893 (Niederdeutsches Jahrbuch XVII). Über die Wandmalerei, die nur in einer Kopie erhalten ist: Die Bau- und Kunstdenkmäler der Freien Stadt Lübeck, 1906, S. 316ff. Das Gemälde ist 1463 oder wenig später entstanden.

e) a. a. O.

) Zeitschrift für Bücherfreunde 1905/06, S. 391 ff.

Der Versuch Ad.Goldschmidts'), den Bibelmeister mit Bernt Notke zu identifizieren, ist nicht gelungen. Von anderem abgesehen, glaube ich nicht, daßeinspätestens1440 Geborener die Stilstufe der Holzschnitte hätte erklimmen können. Der Zeichner gehörte wohl zu einer jüngeren Generation.

Eine wichtige Beobachtung Paul Kristellers?) ist bisher nicht recht beachtet worden. Die Illustrationen des 1493 zu Lyon von Trechsel gedruckten „Terenz“ stehen stilistisch den Lübecker Bibelholzschnitten überraschend nahe, wenngleich sie den Charakter etwas abgeschwächt zeigen. Es wäre aber sehr verfehlt, deshalb den Lübecker Meister mit Frankreich irgendwie in Verbindung zu bringen. Mit französischen Illustrationen sonst hat sein Stil keinerlei Verwandtschaft. Trechsel war 1487 aus Mainz nach Lyon gekommen, und seine Terenzbilder bleiben innerhalb der französischen Illustration für sich.

In den Bibelbildern sehen wir stämmige Gestalten fest auf der Erde stehen, frei schreiten und sicher agieren. Die Abenteuer eines reisigen Kriegs- volkes scheinen geschildert zu sein,eines Volkes, das nicht fromm oder unter- würfig, vielmehr in derber Würde Herr seiner Geschicke ist. Wir sind weitab von dem Geiste der Kölner Bibel, die doch nur 16 Jahre früher erschienen ist, weitab von jener körperlosen traditionellen Gestaltung und fühlen uns dem 16. Jahrhundert näher als dem 15. Die Klarheit und die Größe der Grup- pierungen, der stolze, selbst pathetische Gestus sind innerhalb der deutschen Kunst dieser Zeit außerordentlich und,wieR.Vischer?)und nach ihmTronnier*) meinen, „kaum ohne Annahme italienischer Einflüsse zu verstehen“.

Bei der andern Aufgabe, Ständetypen aus direkter Lebensbeobachtung zu schaffen, betätigt sich der Zeichner mit Lust und Laune. Nicht repräsentierende Kleiderstöcke, sondern dramatisch belebte Charaktere, voll Spannkraft in Haltung und Gebärde, bereit, dem Tod entgegenzutreten.

Mehr nach allgemeinen Vorstellungen als auf Grund bestimmter Ver- gleichungen möchte ich Holland als denBoden bezeichnen, dem diese einzige Verbindung von volkstümlicher Kraft und stilsicherer Monumentalität direkt oder mittelbar entstammen könnte.

Allerdings mag Verwandtes in der holländischen Buchillustration um 1495 kaum nachzuweisen sein. Merkwürdigerweise scheint sich aber nichts dem Stile der Lübecker Holzschnitte so eng anzuschließen wie die frühen Arbeiten Jacobs van Amsterdam und die des Lucas van Leyden.

Wie die Person des großen Zeichners geheimnisvoll verhüllt bleibt, ist der Drucker des „Todestanzes“ namenlos. Die beiden kleinen Wappenschilde am Schlusse des Buches, links drei Mohnknöpfe, rechts ein hausmarken- artiges Zeichen, sind noch nicht zum Reden gebracht worden.

) Zeitschrift für bildende Kunst, 1901, S. 59 ff.

2) Kupferstich und Holzschnitt in vier Jahrhunderten, Berlin 1905, S. 112. 5) Studien zur Kunstgeschichte (1886), S. 416.

) a. a. O.

NA a

* 4 Mr B

rene

1 1 RER 1 er

f 1 0

7 a Zu Edel Ve wi, 1 9 Enz U = 3 9 * fe 30) Ya ENTE * 1 5 * * 4 EEE vr e 435 : rs - wie 4 FE 7 rs Pa 5 £ J ; 5 5 I ee 1 Pi f * Er 1 5 ü i > } 8 F 4 f u. v 1 ! 4 1 g 2 4 ve 2 * * u 1 E * Pr a * 1 8 4 1 8 U 7 1 - * * 4 N F 7 * rad * 5 f A * = * u. m 4 1 7 * N * 1 1 1 * 9 0 9 2 4 * N 5 if WR 8 * = W u a Er ' 1 74 0 N * 4 I 75 Ri » * # e 1 * j + * - IE 4 8 2 5 = K 1 2 0 * E 0 = * 5 l za > * 1 ur: a 7 P 2 N 2 x Bei + U e 5 N 5 * . 1 - 1 © 5 x * I - * . © 1 r d u 2 = N . 1 Ä N. \ j 5 8 * 1 5 * * 5 - . * A 1 * e y 1 4 Zn 1 1 1 7 - * Pr 4 h Ä 1 1 4 = » N 9 e h + 4 | u * 2 . = i ze » he or h * 5 N nd 1 * * N 5 N * & 4 9 * ad 8 1 8 - y & wos 7 [7] An * 1 9 d > 0 1 een NET 1 D 4 u.‘ N y 0] 9 . N 3 W 1 * Ri a Lay v j Kuss Ei zu Wenne f j N j 7 ir au 4 N CAR WW? A Bad 2 Yo ö f 0 17 f Kia n 13 nee 1 9 2% 1 f * . * * 9 4 ku“ 5 ai 15 wo N- 99 u A 1 I Main ji 1 1 ** den f ' 10 £ EA N re r 0 Ni 1 FM 9 IM 1 zw \ Sala | ö 17 N we, 1 K * 4 r 1 % a A 4 5 40 Jin gr n ö * - 21 5 * 4 92 Were 1 I b 3 e Hd 5 ü * 4 l Us A 61 1 9 1 1 6 nne W | wi, ae I. 8 * war Aria 4 vu. BEN 5 h 1 Nn n 4 a A ere ee ne i

* y - a . Aa j j a \ a 7 iR j i { UNTER 1, 8 kalt Aa 8 8 i * iu j 1 8 gi ee ö ja j a 5 * Ası 4 FW 425 Ad e 0 dig re.‘ ran “ur 8 ZN N * * Ai a 9 6 > mr 0 . . * = ö

1 5 N ide 1 ur Ai . ien N 2er re RER * 5 1 10 nn ee Re 4 ni dis te al Wed 1 Be a, * 99 AA * rei r Nn W 1 9 5 \ a Pe BEN DET IE 77 P Luk

a ©

1 3

RT. , * 5 4 Ay * n. 1 Wa 11 1 Ko 1 in j x ut 8 - 0 6 . N N W 1 5 1 i A Ta . ER G. . ul IE ee 0 u, 6 N rm Aka 4 Hr " 1 g . = u Par ae Er za 1 I” J 45 0 * 1 er 99 3 x 4 > au 1 7,7 1. ir t Pie er u “= . 5 * 155 9 1 5

. 4 es N er

BA a BR e n

=“ Omputche: deut wordu bil her Ahckomt᷑ wattu nu bylt. wat 5 un .. werden in nner v2 lt.

Apt is dat rgiſter

xxxviij capittel

Dat erſte capittel is wo de

dot is vyflepe art · wo

alle gheboꝛẽ creatur moet ſteruen.

wo des dodes ſtunden ed⸗ deler is wan de ſtunde der

heboꝛd dat ij capittel

Lan ſlymheit des tytlikẽ ghudes ieghen dat ewige gud · dat in capittel. Nan dẽ pa weſe iiij.v. vi. Van dem kepfer. vu. viij.

Van 8 kepſerynn⸗. ix.x· Wan den cardinalẽ xi. xij.

Van dẽ koningen eig xi Ua den biſſchopẽ xv xvi. Va d hertoghẽ x vij xviij Dan den abbethẽ xix. xx. an den godes ridderen xxi· xij. capittel > Vlad te mõnekẽ xxiii.xxiiij ã den ridderẽ rev xxvi. Nan den canöniken xx vij xx viij capittel. - San den boꝛghermeſterẽ e 3 an den arſtẽ xxxi.xxxij· WIE cherẽ xxxiij xxxiii Van ven kluſeneren xxxv xxx vi capittel. |

Wan ven bo2ghere xrrvñ

Van ven ſtudentẽ xxxix xl an den kopluden xli.xlij Wa a kloſtnõnẽ xliij xlitij Ua d amptludẽ lv xlvi. Van den werckmefteren« xl vi xlviij capittel

Van denburen xlix. l. Van den baghynẽ . li.lij.

Wa dẽ houeruterẽ liij liiii

UI den iũckfrowẽ. lv lvi dẽ Apr geſellẽ l vij lviij Van der ammen myt dem kynde. lix lx capittel. woꝛ vme dat ſo vele plage is in der werlt. xi

wo in voꝛ tyden alle ſtathe der mynſchen beter weren wan nu dat lxij gheſette wo dat de hylghen godes bꝛecklyke mynſchen ſynt gheweſt alſe wy vnde heb

ben ſyk ghewalt ghedaen

vm̃e god · wo god plis chtych ys vp vns vele pla ghe to ſendẽ dat lxiij cap̃ · wo wy ſundlikẽ dꝛe [cher dichlike viãde hebbẽ. eyn exẽpel van tween klu ſeneren lxiiij capittel

an dem leſten gherichte

vnde va oemhilgheleuen

de des groten hilghẽ ſunte e ronimi.vñ van der koꝛt beit vnde armode deſſes le uẽdes dat lxv gheſette

wo alle mynſchen werden

gheſtraffet de ſyk [ulue

ock de werlt eddel holt

vm̃e ſiner rechtuerdicheit voꝛhoget wert gore al e de hilghen godes lxvi at lx vii vnde dat leſte gheſette is wo dat de dach vi delſtunde des dodes al? lene gode dem herẽ bekant is · wo de dichter deſſes bokes begheret dat god em wille ſyne ſũde voꝛghe uen vnde em gnedich ſyn.

3

ſte capittel

L dat gheboꝛẽ wert kumpt ive noet Dat id moet lid den bitte

2 xt is det grefelikefte byt⸗ & terlikeſte an deſſem leuen Alſe de eft beſchꝛeuen Adã heft vns ghe bꝛacht by opt vnghemack Do he in dem paradiſe myt e ven godes ghebot bꝛack De ander doet heft mãni ghẽ voꝛdoꝛuẽ Dat is de der ere is gheſtoꝛuẽ Dewecht ghote ſũte ſchãde kleyne De dꝛidde doet maker de fe le rene is de ð werlde ſteruet er valſcheit nicht en achı De verde doet heft mannighen in de helle ghe⸗ bꝛacht U is de ſele myt dotlıke ſũtẽ wert voꝛdoꝛ ven So is ſe doet vor gode gheſtoꝛuẽ Apr bicht. ru⸗ we · bote mach fe wedd krighe dat leuẽ: wil god er dyt

van ſyner gnaten gheuẽ Der henemät weyghert de fe focht myt vlyt De vefte is de ewighe doet to ewigher tyd Dar voꝛ beware vns iheſus vnſer here Doꝛch ſy⸗ nen doet vnde ſyner hilghen vyf wunden ere

ODedoet Dat ander tapittel. Een doet der natur mothe wy an ghã al ghe Alike Junck. olt.groet.Rleen. arm. rike. ᷣde ſtũde res dodes is beter d gheboꝛd Nwente denne ga wy to dem lone voꝛd Dar criſtus vns in der tyd voꝛverf Do he an dẽ ns ſtarf In d boꝛd is dat arbeit ãſtãde Dat dar is ſoꝛchuoldich mãnigherhãde Dar to is dat leuẽt Loertoget Moꝛwullet myt ſundẽ veler vndoget So we de ſtunde des dodes alle tyd ouerdachte Un ſyk ſul

eſt helde in guder wachte Unde neene dotliken ſunde

vullẽbꝛochte Dar dem duuel welßk denſt ſcheen mo chte Un leuede in den boden godes des heren Dem que me de ſtunde des dodes to grotẽ erẽ Schole wy entfan gen dat ewige lon dat dor is grot So mothe wr erſt li den den bitterẽ doet Nicht ſchalmẽ vꝛuchtẽ den natur liken doet Men eyn quad leuẽt dat dar bꝛinget in ewi ghe noed Doꝛch den doet entfangẽ de guoen grot lon ſunð feyl Nemãt kan dar vthſpꝛekẽ dat mynſte deel Maulus hadde in dem dꝛidden hẽmel gheweſt Alſemen in ſyner epiſtelen left He ſchꝛift dat he ſodans dar heft ghehoꝛt De neen ſterflik mynſche mach ſpꝛeken voꝛt. Wir vm̃e wy armen mynſchẽ ſlym bꝛecklin Den ckẽ mer vp dyt gud dat dar is tytlyk: wen vp dat ewighe gud dat dar is ſo groet Dat eriſtus vns voꝛwerf doꝛch fine bitterẽ doet Mir vm̃e moghe voy wol doꝛẽ ſyn To gehtẽ tytlik dinck dat dar me heft den ſchyn Dar mede

)

de ſele wert belaſt De nu tptlik gud kricht de holt id vaſt Des kone wy nicht gheſadiget werden Jodoch ſchole wy nicht lange leuen vp deſſer erden Dat wette wor ſeker vnde wos Des to grotter vnſe doꝛheyt ghere kent is Ayn iewelk dencke to rugge koꝛte iar: wo vele ſynt gheſtoꝛuen hir dar De weren eres leuendes io fo vay alſe wy in deſſer tyd Ok menden fe to bꝛukẽ dat tytlike gud dat nu eyn ander beſt | Det camittte | AV, > we dar nu heft des tytliken gudes vele Ä N De is groet gherekent in dem ſpele De des EIN nicht en heft heteth eyn armer wicht Si N wert gherekent mäckt den riken weynich ccfte nicht Doch kan de rechte arme beth godes rike entfangẽ: wan de ghirighe rike met xxv gul den ſcholde af langen Wen leſet van eynẽ riken ghel ve ern vneddel man Dar de rechte rikheyt noch n ve in enquam He wart kranck vnde beghunde ock to olden. Mofpreck de doer god mochte wol ſyn rike beholden. Mat wolde ik em gunnen mochte ik beholden dat my Dar meoe wolde ik to vꝛeden ſyn wat ſchal dat weſen aud vnde groet gheacht Dar vmme gheſoꝛghet wert doch vnde nacht Sus wert id ghekreghen mor ſwa⸗ rem grbeyde vnde groter noet Unde wert beſeten in anxſte vnde ſoꝛghẽ groet Unde wert voꝛlaten myt py nen wen wy ſteruen: konde wy denne gode vnſe ſele er nen Bo hadde wp vnſe ritterſchop hir wol gheouet. Denne woꝛde de arme ſele nicht bedꝛouet Dat ſyk eyn enn iewelk wol bereve to deſſer ſalighen ſtunde So mer ke he vch ſeues hertẽ grunde Den ſpeyghel des dodes

a ih ·

- Dein Oat mii capittel

Ar pawes du bit de hogheſte nu vp erde ni Fred her du moeſt myn ghelik werden: ko r 9 met alle her papen ok gr lepen Fckwpl

iw alle myt deſſer ferzen vie mepen Nemã

Ade wil ik ſparen dar an e ſy pape efte lege

bur efte houeman: ko met her iunck. olt. rike arm groet. vnde klene Wyyt rechtem ernſte ik ip alto malẽ mene Reb be gy gude werke voꝛ i hen gheſant De komen iw to pꝛofite alto hant Id mod weſen later iw EA nicht gruwen Kriſtus heft iw ghewernet mit 6 allen tru wen In dẽ ewã gelio dar alſus gheſcre uen ſtept: waket be det weſet alle tpt bereit wente gy wetten nicht | —— . ide ſtunde noch dẽ dach Dat criſtus iuwe ſele van iw nemen mach: wuſte de huſ werd to welker tyd Dat de deef queme he wakene met vier Üppe dat de deef em nenen ſchaden dede Vnde he - fon gud mochte beholden in vꝛede Py dem wake ſcho le w vor ſtan al ghemeyne Dat wy ſcholen weſen ſunden reyne De waket wol vnde is bereed De nene dotlike ſunde vp ſyk weed Hir vmme is nicht ſo varlik dat is wis Wen de ſo leuet vnde in ſodanẽ ſtate is Dar he nicht in ſteruen wylle Efte ſyk dat fo haftiohen vel le Wir vmme waket wentede doet ſendet iw nenen bꝛef De kumpt ſlxken recht ſo eyn deef

2 Ri n 8

N a; 24

0 ... 18 a ELITE

\

Depawes od voꝛbarme dy ouer m. miſerere mei Maria Fre re helpe my ok de gra nd) cia dei Al byn ik to gro tem ſtate vth voꝛkoren Nuı

x Ft

7 859505 Zo holden de ö criſten in epndꝛechtich SIR ept: wete id in velẽ lack r Bet | Er FD 5 gans ouel ſteyt De hyl?ꝰ f ghen vaders de voꝛ me a l ceſſer ſtede Pebbẽ ghe N e weit vul guder hylggen Et ſer Ni bebe gheluch 8 Su tet in godes hylghẽ tem pel Wy mynen nako melingẽ to epne exempel Late ık ms dunckẽ dat i ſy gheweſt eyn here Zo kedꝛeghge ik my ſulusẽ ghans ſere: wyl ik mynẽ ſtaet hetrachtẽ

welt myt velen dingen 1 IM]

knechte Sodanẽ knechte behoꝛt to denẽ myt alls vlyßt ch hadde ick dyt ampt wol voꝛ ſtaen in myner tyd Jo mochte ik gode nu offerẽ myne ſele: wente van den beſen tyr inen hebe ik ghedꝛegẽ ſoꝛge gans vele: wen te de toꝛkẽ vnde de vnmylden ſarracenẽ De de criſtẽ

mot allen vntru wen menen Webben vp de criſten ghe⸗

gheſant Myt eflate. vmme gelt. iegh⸗ deſſe tyrannẽ to

krei€ eh hadde ik dat wol an gbelegt des mochte ik

e wich gheneten 5 |

beben cken rechte So byn ik gheweſt eyn knecht aller

3 7 = engen, x. 1 8 * N Dedoett N HR = 5 nn 5 4 3 a 3 N 7 5 1 * 9, R 5 2 EV N: er 741 5 e r Nawes du wereſt xl, * : e 2 * . r 5 2 A \ f N N En 7 5 7 15 f

hoch ghereſen in ſtate

IN: N Der hilghe criſtenheit DANS, AN de hogheſte pꝛelate ũ ee peters ſtede va godes 4 wegen gheholtẽ vp ere

den De anderen pꝛelatẽ dy deneden vnde gloꝛifi cerden Defftu dat hyl⸗ Ta ghe ampt reche hyle

lichlyken voꝛſtaen So machſtu vꝛolikẽ voꝛ x richter ghaen wen ghi 8 fichert vnde ſrmonia 5 hh hefſtu to vele to ſtadet Ik vꝛuchte id dyner ſelen ſchadet De pꝛebenden de voꝛ de armen klerke font ghemaket Dar ſynt al de riken by gheraket Myt ghelde. gunſt.efte myt liſticheit: wente alſus dar io nicht gheſchꝛeuen ſteyt Is dyt ok ſo myt dynem willen nicht gheſcheen So wil god gnedichlize mpt dp ouer ſeen Hefſtu ok de vnkriſten voꝛ volghet mpt vlyt Dat wyl god wol belonen tho ewigher tyd⸗ Dyn loſent vnde byndent was heel. vullenkomẽ. vnde ghãs Nu moſtu myt my in deſſen mynẽ ghemene dantz: Pefſtu den willẽ godes vullenbꝛacht alterdinges gans vnde heel Dat ewige leuẽt krichſtu in deſſer ſtunde ſun drr iennigperhande fert 1 Vie |

Ye 18 Wale vi alle my AN | ne hylghẽ patrone My az duncket de doet en vorl FL myner nicht ſchonẽ Bo FE , we is my eft my dat herr te wil barſten Dar vme a hebbe ik gheſant na ve

tepn arſten De dar ſynt

voꝛ varen in velen arſte H N dypen Eften ſe dat iũmer N ſo kõden vlien Dat myn ein!

leuẽt mochteleger ftaen ISIS, \N N in beholt Dar 25 wor 8 SEN de nicht gheſparet fuluer |- efte golt Wẽ my dũcket l lete ik halen alle arſte | vth greken Mi mochte ik to my nemen eyne hele appo tekẽ Dat were myt my altes nicht ghewerd Och had de ick mynen ſtaed to dem beſten ghekerd Alle criſtene koninge.hartighẽ greuen Moſten ſyk alle to mynẽ denſte gheuen Wyt alle der meenheit de vnd en ſyn be feten Noch hadde ick my grotes dynges voꝛmeten De vnkriſten to voꝛ volghen alſe ik dat hebbe gheſwoꝛẽ Do ik to eynem kepfer wart ghekoꝛen Wãnigherlepe bytter kla ge is voꝛ my ghekomẽ adde ik de gherich tet nicht ghetogert dat mochte my ewich vꝛomen Bod de du biſt barmhertich ia dat is wys Moꝛbarme dy myner wente id nu de rechte tyd is .

*

v

2

N EN WW 5

srl RT | ef

Her keyſer du wereſt WEL ghekoꝛen to eyneme he Nren De criſtenheyt tho gi voꝛſtaen vnde to regerẽ yt deme ſwerde ð re Z chtferdicheit To holden we | eee 2 d hylghe kerken in eyn e drechticheyt Alle vnkri SÄEN, N AA ſten to hebben in hathe. NN Y Se to voꝛuolghẽ dat to S are dyneme ſtate. e Ne‘ 2 Den txrannẽ to ſturen ede dar ſyn voꝛbolgẽ De . 103 Ade ghuden criſten fo ſere Ae voꝛuolghen Men dattit K Hnmochteſt te hope leggẽ van gol de eynen (Bat Dar vp heſſtu dyn herte gheſath. Sus hefft gyricheit vnde honardye dy voꝛblent Dattu dy fuluen nicht hefſt ghekent 4 Wente vo hogher ſtaet io mer doͤgede dar by ſcholẽ weſen * erich dar mẽ vele mach van leſen In deme hilgẽ ewangelio dar iheſus criſtus vnſe here Van deſſen vnde va allen doͤgheden mere Hefft gheſpꝛokẽ vnde ock ſiluẽ bewyſet in den werken. Wppe dat criſtus de hogheſte pꝛelate mochte ſterken Alle pꝛelaten voꝛ dy de na dy komen voꝛt es tu di dar na vlitich gherichtet fo werſtu hoꝛẽ eyn gne | wort 75 gode dem du alle dynck to der rekenſchop moſt bꝛingẽ Oha haſtighen voꝛt. biſtu alzus gherecht fo ſchal dy wol ghelingen

* De doet = 11

He keyſerinne 8 Y

Joh wo rechte wund ; nes ys my tho ſynne. Al byn ick eyne rike ed⸗ dele keiſerinne Nicht en

kan ick hoͤgher in ſtate ryſe Ok en kan ſyk nene grotterer voꝛſtine bewi ſen. In alle deſſer helen eriſtenheyt To ſteruen de byn ick noch nener⸗

leyewyt bereyt. Gantz SS

vele hebe ick noch mit y

der werlde to donde Ick 2 wolde dath my de doe. myt vlyte ſchonde. wat

konde em dat ſchade eff .. te he my wolde ſparẽ Ik bin ok yo noch nicht gãtz olt van iaren Do my myn here de keyſer erſten nam do ik al⸗ der erſten to Beten He ghaff my myne moꝛghẽ ghaue

in der ſtunt Deſſe is wol ghewert vyf twintich duſent punt Mochte ick dar mede vꝛyſten redden myn leuen. Alto malen wolde ick ſe dar vmme gheuen ae Men ick voele den doet dat en mach an ders nicht gheſyn Mente he lecht my an grote pyn | Myne kynder de moͤghen in koꝛter tyd werden

De alder weldigeſten de dar ſynt vp erden

Och mochte ick dat aff leuen id ſeen

Ach neyn leyder leyder id en mach my nicht beſcheen God de du my hefſt gheſath to deſſeme ſtate | . ar dine guder terende barmeherticheit my io nu komen do hatche | Be 2

VE

Otweee keyſerinne alle dyn her? te ſynlicheit Hefſtu I gelecht an wertlike ide licheit Myt golde . edde len ſteinen hefſtu dy be henget In de wertlizen luſt ſo ſere ghemenghet Den licham ghebolven in vullem weele Dantze reyen vnde to anderem ſpele Hefſtu dy geouet a mp allem vlyt Bode to | denen epne koꝛte tijd. Dat was dy voꝛdzoté hans ſere Wyt velẽ ver * vꝛo wen vnde iunckfro wen mere De vnder dy [pn na erem grade: kum her haf tighen vnde dꝛade Ik wil dy vp de erde ſtrecken Un de eynen voed lengher recken Maddeſtu barmhertich gheweſt ouer de armen Bod ſcholde ſyck dyner wed⸗ der erbarmen Dat were dy nu beterwan alle dyn ſtaed Dyt ſegge ik to allen vꝛo wen fe ſyn van ſydem efte ho ghen graed Se hebben groten acht wo ſe dat ges den licham moghen tziren Des homodighen duuels feſt ſe alſus vnde in anderen finden vpren Dar mede godes bot vnde de hylge dach vaken wert ghebꝛoken Van den erſamen otmodighen de ere ſele to ghode tziren en s dyt nicht gheſpꝛoken en

7% * ZA SS) 1122

2

De cardinal

Deus meus.god voꝛ⸗ barme dy ouer my tho deſſer ſtund De doet heft myn herte ſere voꝛ wund Alwas ik ghere m hoch in ſtate Dat umpt my altes nicht tho bate Dar tho dat myn leuent woꝛtewat voꝛlenget: wente de doet my alle myne lede den get Uele ſchole 3); kunſte hebbe ik vlitich. ) ghelert Wanckt ande | N ren plat en was ik hoch by werd Tele dinges -— ——— mochte ik hebben beth angericht Dar ick ſeer was to voꝛplicht: wat helpet dat ik was hoch voꝛmeten hebbe in eines apoſtels ſtede gheſeten Sodan lon wert my nicht alſe den apoſtelen is gyewoꝛdẽ : werefe heb ben ghe voꝛet eynẽſtrengen oꝛdẽ Dar hebbe ik al ghe weſt contrarie: wente des dodes haode ik noch klene memoꝛie: wolde de doet my lenger oy dem leuende la⸗ ten Dar vmme gheue ick gherne vyfouſent doccaten: Wyn herte wol: ik denne tho gode ſetten Den ick in myner ioget hebbe voꝛgetten Morte wolde penitenci en don voꝛ mine ſunde Men owe lepder de doet let mx neue ſlunte e

Dedoet

‚ber caroinal wat wul tu vele ſegghen van dy nem ſtare do kumpt dy

= wat einen to

EN 61 ibate Der hocheyt wer Zee IN VS, unucpn gaſt: wente Kamen werner A); alle ſtaed bꝛinget de ſe . ] Hein laft: wan he wert Sum sum. heholden nicht recht

I SR Pore 75 5 3 er NN fewägelio ſecht Se ſyt a ten vp dem ſtole morfi I at volk to leren: wat ö f ſſe uw ſegghen dar na ſchole gy iw regeren Men na eren werkẽ en doet gy nicht Se bynden boꝛtt de dar fen ſwar vnde wycht De legghen fe vp dat volek ſuluen roꝛen ſe de nicht an Sus hefſtu ok myt ven anderen cardin alen ge sen: wente to rome hebbe gy mannı ghe valſche lyſt Dar an de paweſt vnſ chuldich iſt Padteſtu det ode ges myt flyte vullen bꝛocht Unze de lere des hylgen ewangeliuns gheſocht lſe dar to geboꝛet dynẽ gro ſtelpken ſtate Wade vormeden ghiricheyt dat queme dy nu to bate Spmonia. ouer vloet. houerdie. vnde an der ſunde hefſtu gheacht Pyr mede hefſtu dyn leuẽt to dem ende gebꝛacht Je opt ſo nicht dat is gud voꝛ dy Alle dinck wyl god rechte richten des gheloue my ·

bi

RR > Dekoninck Alle de arſtẽ ve dar ſyn in vnſem rike De ſchal men vorbopen al gheli ke De dar ſyn geleret in der kunſt der medici hen. wente de doet be ann my ſere to pynẽ de kumpt to my fund) Lr iennigerhande vꝛaghe Ick wolde dat wy id myt em mochtẽ ſetten in da ghe Mundert iar efte Ka Has de F\ dach ſtaen Erbe mp || SR ſcholde eyn iawoꝛt aff = ghaen Dat halue ko⸗ | ninckrike wolde ick em ſetten voꝛ eyn pant Wen mx duncket he wyl beholden de oueren hant Hertoghen ridders vnde knechte moſten my eren: wente ik geko ren byn to eynem groten heren Noch hopede ik to kri ghen twyer here lant Dar ik des rikes raet al rede heb be hen gheſant Myt vnſen bꝛeuen vnde ock in ernſte dar na weruen: wente dar to en ſynt nene gheboꝛẽ er uen Ser voꝛlanget my wat ant wwoꝛdes dat fe my bꝛin gen fte ſe my huldighen efte myt ghelde aff dyngen Men wat batet id mp al hadde ik der ryke noch teyne ch were ik nu van ſunden repne Dat were eyn gud kleynoce myner ſele O here al deſſe ſake ik dy beuele ·

. .

1

O 9 0 |

!

N

Lere her koninkhoch gheboꝛen vnde ryck. red her du ſcalt wer den myn ghelgk Toꝛ⸗ NI nepen. ſtehen. dantzen E en ſpꝛingen Tide nye vunde kõdeſtu hir voꝛ 1:gbebzinge Le dar ſyn gheweſt ieghe cat ge | bor godes des herẽ Le vender dy weren ghe⸗ ath to regerẽ Se heb ben myt dy ere kledin⸗ ge. guden ſede. vnde recht voꝛkeret Unze 2 ERFAE H. Mus van dy ne ſunde vele vnplicht gheleret Der criſtenheit de dar were voꝛvolget van den tyrannen Der ſcholdeſtu bpfigen mt al dynen guden mannen Dat behoꝛt ox tho dy⸗ nem kon ncklißen ſtate M ſcholdeſtu holden ene veli

he vꝛpe ſtrate Den bur nicht laten beſchatten bouẽ [ee pacht Dyt hefſiu eyn del ringe efte klcen ghes cht Du byſt ghehilget. ghecreztmet. geſaluet gode dem he ren Uꝑ dattu dy van ſynen gheboden nicht ſcholdeſt keren Dat recht beſchermen. dat vnrecht ſtraffen la⸗ ten Pefſtu dyt gbeogen gig dn ſtaed ghebedet dat mach dy ewich baten 50

15

2

Oe biſſchon Dex dm̃ noſtri ſin | Er barmherticheyt

te alſe my duncket by bꝛecklicheyt myner na

5 65 So men / 0 cent nic t ange du ven; d Ba bynikepn bei NN chop van godes wege SSR ok wol gelero So ben] TEEN ick doch alder dinges iN voꝛ den doet voꝛverd

iunger thimotheo wo eyn recht biſſchop ſchal leuen wat god to deſſer tyd nu wil van my make: wente iz vꝛochte mp ſchuldich an velẽ ſaken: krich oꝛlich

is hir begynnet in mynem ſticht Ickwolde dat id al ix vꝛeren were wol entricht Ik vꝛoch te de duuel heft

daen twedꝛacht gheſchapen: wente de meyſte krych manckt den criſtẽ pt her ven papen So ſeggẽ de lepen were id is leyder meyſt alſo De capittels heren re ven my ok leyder alle hir to Dat ik krich ſcholde voꝛẽ in ſodaner vpſate Dat id ſcholte komen my dem he len ſtichte to hate ir vm̃e leyrer werd hir nu ghero net ghebꝛãt Un mänich arm vnſchuldich minſche gheſchant CLriſtus de voꝛ my ſtarf is wedd do te vp gheſtan De ſee my to deſſer ſtũde gnedichlikẽ a8

2 N Her biſſchop du we? en u 'reft ghekoꝛen to voꝛẽ ce piclatur Nu klaget >> louer op beyde boꝛger vnde bur: krich 02 . lich hefſtu ghehad in dynẽ ſtichte Dar ſynt W gewoꝛtẽ weyſen ar } me wichte Nan dynẽ E bomode ghiricheit yheſt ſyk det gheſaket E Dener paphert hefſtu

.

rept Defftu my leef ſo weyde myne criſtẽheit My füre peter wert vns voꝛnomẽ Alle de to iennighẽ ſtate ſyn

ekomẽ Den heft xpũs ghebodẽ fine ſchapkẽ to weydẽ Up dat fe nemãt moghe voꝛderuẽ voꝛlepdẽ Veſe pᷣlaten achten de wulle. dat is ghenuth . eren fchap ken ghemepne: wo ſe voꝛder an ſele. an lyue varẽ ach ten ſe klepne Sus werdẽ de ſchape criſti en gheplue ket · ghemelket . gheſlacht.· nicht ghewepdet: woẽte de here iheſus opt in dem ewangelio fo nicht en beoet- De ſchapkẽ de du van godes wege ſcholdeſt voedẽ vn bewarẽ Synt voꝛbyſtert eyn deel ouel ghevaren- Hot wil dy eſſchẽ dit dure pad Pyſtu ok vnſchul dich fo is dyn leuẽt wol bewãt De werdighẽ pꝛelatẽ de in god ere vnderſaten leef hebbèẽ vnde ok dat recht

hetziret mt doghedẽ den is dyt nicht gheſecht

dat mi al rede eſſchet de

nNnhlaoch ſo ſlicht nicht ge | =

2 make dk en heft he de Ie

yo noch nicht wol ge L. rat Nicht hope ik al T Feiert toſteruẽ: wete ik . ꝝaoch erſten dencke ſte⸗ IN de vnde lãde to verwer I— ven In twen efte dꝛen E

ghet My en wertt den Ne noch vele andere ri? ke to gbevargeı Id ſy bdꝛogõdien ID 902 en Momeren. mekelenboꝛch. ſaſſen vnde dat lant tho myßen Illanderen.groſſen · oſterik. ock dat lant to ſwitzen Dyt wel my alle feylen al woꝛde dar ock vele vm̃e ghewaget Myt mynẽ nabers hebbe ik id begint

Delpet gy bilge dꝛe ko nynge wo kome ick inn deſſe noed Ik vauchte |

ene

doet Wyn dynck en is

4

riken my nicht en no⸗

hollant-baabant-gelren vnde

aunſwik . lune hoꝛch · cleue katteloni

vnde vaken myt en ghedaget Wochte ik leuẽ ſe ſchol

den na myner pypen al ſpꝛingen Efte fe ſcholden ſxkee ne koꝛte tyd mt eynem ſummen geldes af dingen So lange wente echt eyns by fe konde raken So wolde

ik ene dat neynerleye wis ſo gnedich maken Men o

we de doct let my myt en nicht betemẽ An mynẽ dank wil he my van henne nemn ek

\

>. 0

Oedoet

toch bere hoch ghebo ren: wente to dantzen 1 Ibıftu gantzlikẽ vt voꝛ J Koꝛè Du beghereſt no

to denſt onde pacht va

hande Peyde war de N) behoꝛt noch myn nou

IN

\

N 7 N \\ l M

eyn Iyne laken. gewert

ue mark Bod. heft dy

gheſat to grotem tate .

Hefſtu dẽ wol geholdẽ dat kumpt dy nu to bathe Nee u voꝛſten ſynt vp erden nicht du alleyne Se achten en deels de bode godes dat hilghe ewangelium klepne Etlike laten de ſtraten rouers ooꝛch ere lant theen nn myt en ſe doꝛch de vingher ſeen De varende kopman beft en kleen voꝛhach De dar mod holdẽ der lande vme flach Etlike herẽ ſyn. moghẽ fe ſtede lande vor werue Dar laten fe mãnigen vnſchuldigẽ vm̃e fterud

Ulenſekers· plumẽſtrikers de hebben ok by ſyk etlike pherẽ Wyt den fe der armen ſweed vnde bloet voꝛterẽ .

Deſſe moten ſeggẽ placebo erem loue Jede lemant

anders de moſte vth erem houe Dar ſynt ok mamghe

Do ꝛchluchtede voꝛſtẽ vul aller rechtuerdicheyt Het du der eyn vꝛochte nicht de hẽmel is dꝝ bereypt.

ch mer berſchop der fie x ok der lande Lar

we eyn holtẽ lar ck n

v ſchilling efte eineyal

Baftige tret hir an her

1 den mynſchen mãniger

Orebbtt _ Help god vnde maria ik byn ghans kranck.

Schal ik alrede fterug, dat ſchuet an mynẽ da nck In viij capittelen

hebbe ik geweſeg ar

hoꝛde ik van vñßem o EN

A

den leſen: wo he dẽ LT: , hylghen vaderen is ge n FA ſettet an Alſe ik id rech TAI te hebbe voꝛſtan Dad N 0

de ik dat fo gheholden cee ſo gh NN

myt vlit Mpralmpne . bꝛoderen de mit my ſyd _ 1 e Dat fcholoe my nu ko r

men to bate Al byn ik! - —ͤͤU2Ä ghekomen to grotem ftate Datwyl my nicht vele pꝛo

| relikwefem Ik hebbe ok er in epnem capittel gheleſen So we to grotem ſtate is ghebꝛacht Sundiget de dat wert voꝛ gode groter gheacht Men eft he eyn rin ger man were Des to mer ik my nu voꝛ vere: wo my god wyl richten nu int leſte: wol dat ick in vnſes klojterg beſte Mebbe ghekoft vnde gemaket vele rente To nut te onde tho bathe vnſem he en con vente Mochte ick noch leuen vnde der kranckheit geneſen Dar voꝛ wol de ik x v pfalter leſen Men de doet let ſik nicht af dinge iennige tyd ID dñe iheſu adiuua me. wente al men ho

7

pen an dr lid.

Oedoet Her abbet wo klaghe⸗ ſtu dyne noed fo ſere. Moſte doch ſteruen

e here a he

AN wolde komen in ſyn ri

—.— Fr ke Dar to de hylghẽ al ' *

f = l N ghelike ã nenem hi Sa 2 ghen leſtmen de dar ſy 58 | He moſte erfien ſteruẽ fi des loue my Js e N 8 wech! gheholden de hy

- ghe oꝛde Na ter rech? fl | Er den refoꝛmncien fo ſyk diaet gheboꝛde U hef za, N Sa ſtu dine möneken rech

2 te refoꝛmeret Alſe de hylghẽ vaders dat hebben gheoꝛdineret In willighẽ armode. hoꝛſam. othmodicheyt Hir vp dat funda ment dynes oꝛdens ſteyt Dar to in den boden raden godes in eynem vullenkomen leuen Alſe in dem hughẽ ewãgelio ſteyt gheſchreuẽ Dar id criſtus c alder vul lenkomeſte man In woꝛden vnde hylghéẽ werken heft gheſettet an Dar vth de hylghẽ vaders hebben ghe⸗ nomen Dat fundament dar dyn oꝛde is vth gheko⸗ men iDefjiu lo vullenbꝛacht myt allem vlpt rot lon entfangeſtu nu vnde to ewiger tyd Pefſtu ok houart ghirichept . quatzerie bedꝛeuen efte ander ſund: Bod wyl nicht voꝛgeten eynt ſtunde Na opnem ſtate wert he id reken grod Tred voꝛt erſt moſtu lyden den bytte re noet. (

{ 3 ) 1 \

Degodes tddtr.

jümer gewoꝛden Twyntichh || (ago lar hebe ik gheweſt in deſſ BES N ſem werdighen oꝛden Alſus SYS 2%

S

was ikein aname to voꝛẽ

Delp maria wo ſelſen is my 1 f 70

Hir vm̃e wart ik voꝛ eyne N 1

heren tho voꝛlenen Pir voꝛ ——

ſten denen Bo wan myn bot

ſe my myt allen tru wen mo

to ene quã [pam efte vꝛo kl. a moſten mp denẽ al dat ghemene volk dar to Mit lines

mit gude · mit here denſte. ok mc pacht Up t doet

hadde ik noch nicht vele ghedacht Och wolte he mx

doch noch lãge tyd ouer feen So wolde ik mit alle vli

\

te vp de vncriſte theen to voꝛplichtet Uppe dat ok noch welke ãder ſake mo

Dar vnſe werdighe oꝛde ſer is

chte wol werdẽ entrichtet Dar mede vnſe werdige oꝛ de is ghekomẽ in ſoꝛge Ta wegen des des. der ſtede ocz der boꝛge Ma nich is gekomẽ dar va in grote

noet: wol dat vnſe oꝛde is wyed · bꝛeet groet: wẽte

vnſer bꝛod ſynt vele. int noꝛdẽ · int weſtẽ.· ok were an de toꝛkye Int ſuden al doꝛch wẽte an de wallochie Ok

hethe wy de cruce herẽ al dudeſche lãt doꝛch ok in pꝛuſen Doꝛch liflãt. lettowẽ· polen wente an de ruſſen Hodes riddere des dudeſchẽ oꝛdẽs ſywi ok genãt Och

hadde ik den oꝛtẽ recht gheholdẽ ſo were myn ſtaet jeuẽt wol bewãt Criſtꝰde an dem cruce leet & bitteren

doed De helpe my in deſſer myner leſten noed.

Men Ja her meſter des oꝛtẽs vd den cruce bꝛoverẽ Vece ſech ſſiu dynẽ lade ok van

den velẽ gorerẽ Dar to ren land dynes oꝛc᷑s wide

nde verne Nu moſtu reken

ſchop doen dat deyſtu vn? gerne: wo du eyn deel heft r boꝛch gbedzeue ok myt lyſ ten Im hefſt ok oꝛlich ghe N \ N voꝛet myt dem gudẽ criſten AN: 0 Bar mede dyne oꝛden is to ee koꝛt gheſcheen: wẽte de go A, xs ridder ſcholè nũmer mit 2 | wapen vp de criſten theen. at arme criſten volck alle ted voꝛſchonẽ Myt ten vncriſtè af gbefnete ſcholen ſe nũmer ſonen Du dyne oꝛtes bꝛodere hebbẽ dyt kle ne acht Ap dat gy iu we nabers welke criſtẽ mochten bꝛingen vnrer iu we pacht alſus vme ringe ſchult fe wyllẽ laten voꝛdꝛuckẽ Ik vꝛochte hir vor de duuel iuwer eyn deels wedder wyl pluckẽ Hy hethẽ marien bꝛodere vp dat gy eyn hillich kuſch leuẽt ſchole voꝛen. In velẽ goxs denſte vn rechtuerdicheyt dyt mach iu ‚we ſtate to begoꝛẽ : wo gy de arme vnder iw [chat tet plaget Zyrãniſcher wys dat is vaken gone ghe klaget Wochte gy wedder recht ſtede lant voꝛwer uen Dar lethe gp mãnyghe vnſchuldighẽ vme ſteruen De oꝛde is nicht ingheſath vm̃e luwẽ ſwalch. laddich ghant. freterye Ok nicht vme iu we ghyricheit bouerope Bow vnde mariẽ hebbe gy gheſwoꝛẽ cenẽ eed Dar vm̃e dat cruce vp iuwẽ klect ſtept Dar is

1

nich tyrãne de is dpt gheſecht nicht dy vi

dens bꝛoderẽ. ſynt gp in luwẽ [ake recht km e

Adeus meus m is we ouer al men lyf Dedoct lecht io met my in eynẽ kf Be begynnet mr al c le myne lede to trecken⸗ TE My duncket he wil my == 8

lenger recken In N

4 2 n S N I

con ciencien is my gans bange: woldat ik mynèd E= licham hebbe gheholdẽ N in dwange Vnde heb IS II 4 be em ſynen wyllẽ mch

n,

ei = [1 5

= 8 2 2

FR 5

were criſtus voꝛ my fo . bitterlikẽ nicht gheſto ::: 55 ven Dar mede he my den hemmel heft voꝛwoꝛuen Dar voꝛ ſy em lof vnde ewyghe ere Noch entſette ik mx v my gru wet ſere: wo ik in dem leſten rychte ſchal var Dar ſyk myve conciencie ſchal openbaren Te ik nicht reyne hebbe gheklaret Ok nicht de refoꝛmacien rechte be waret Des bydde ik gove mynen heren Dat he ſynẽ tom wille van my keren Maria vnde alle de hylghen vth mynem oꝛden De doꝛch ere guden werke ſynt ghe woꝛden Salich . de bydden nu io alle voꝛ my armd Dat [ek de empgbe god myner io nu wille erbarmen Vnde athe my io nu ſchꝛiuen in dat boek der ewyghen ſalic⸗ hert Doꝛch ſyner guderterende gruntloſen myltẽ barm

herticheit. ii RER

van en woldeſtu dy er keren De hylge 03 de is ghemaket ſunder argheliſt Den recht to holten van wat regulẽ cdu ok biſt Du ſyſt eyn k Ikartufer efte eyn benes AN ſboictiner pi bernard AU Imonnick efte ern augu oe | ſtiner Ven dem oꝛden u franciſcus domimcus efte anſcharius Vth ſũte martens kloeſter. bꝛipius efte Yan ſunte hils rius Du ſyſt eynem hoghen oꝛdẽ efte van eynem ringen Nicht eghens ſchaltu hebben al len tytliken dyn gen In wyllighem armode. hoꝛſam vthmodichept Vir vp dat fundament dynes oꝛdens ſteyd Mefſtu dat fo gheholdẽ vnde nicht voꝛheret Alſe de hylghen vaders dat hebben ingheſath vnde ghere⸗ foꝛmeret Wen ick vꝛochte dy mi velen ſaken ſchuldich Dartu nicht en byſt gheweſt in hoꝛſame duldich jeghen de rechten regulen vaßen ghedgen Unde hefſt nicht de rechten voed ſtappen iheſu criſti ghegaen Def ſtu ok na dynem voꝛmoge den willẽ godes voꝛ dy ghe nomen So vꝛuchte dz vicht dyne noet is zu to exnem ende ghekomen xxiiiʒ. Ch

ddl ctto lange IR dem ko

mynem hurten is gans

5 ſunte fog bange Tauende ſad ick

vo‘ —n fi * N = ann NS = i

nynge mynem gnedige A heren Dat eve ik em to 1:

5 töniugynnẽ myner gne i

Me

= 7 = : >: e,

7 * 2 D, / In 7 N.

2 = 3 au D = = 2 2 2 S 2

35 ll, 2

ii guD hebbe ik myn lyf vs N

wolde iz bedꝛiuẽ monheyt groet Mochte ik erſten x' wꝛuen vth deſſer noed Men my duncket de doet begann

en reſt Sr

Der rieter wat hefſtu

in dynẽ ſynne Wy duc ket du wult gans node van hynne Du ſechſt

= herẽ Dat de dy beldẽ i in cgrotĩ eren: wat heipet 5 dy nu to deſſer ftüde

I Naddeſtu nu gode den S \hriheren to vꝛunde Unde

ootcu wereſt leef by dẽ Be

Gere were oy nunutter . wan iennych lant Dat e

ſwert is dy ghegeuẽ in

5 2 echt to beſchermẽ met vlitichert Dar to Fe lous der helgen criſteheit Moꝛtedingen helpẽ went

in dẽ doed Dar vm̃e dꝛechſtu dat golt ſo rod Du ſwo⸗

reſt eynen eed des was ghenoch Do men dy tho ritter

ſloch: wedde wen vnde werfen by tho ſtaen Dyt ſchal 15

Doen epn iſtyk rittermats man Men toꝛnepen. ſteßen

dantzen vnde ſpꝛingen Unze alle . is gheweſt

vVean dpnen dyngen Det al vnde ock ouelghewunnen

gud wyl dy nu zicht baten Holt an id is tyd de werd

moſtu nu voꝛlaten Men ſchal dy nu vor den grotẽ he

rea bꝛingen Hefſtu wol Bbevechtet Io machftu 1

IE un lanmieiyugen oe ee

A | ns, 5 ee . cin ri 72 .

FA en.) 7 1 | 5 725 . * . 5

Oerantmik

Help got du werdighe hyige dꝛe voldichert: wo rechte we my myn herte deyt En quam ik n ve in ſo groete noed. Ik decke werdyt ſy de naturlike doed Dar yp Lr hebbe ik noch nicht ve SER | le dancken ghefao Wy N ne pꝛouene hebbe ik ok

heheit xt vj ·

Der dombere pioficiat | bone dies: du vor getten woꝛdeſt von we dat were wat nyes To . Hollen in dem ſiudium dar en hebleick denn TI Icht heſocht Men hir II beffiu nu dyn leuent to eynem ende ghebꝛocht N Yan opne vetté pꝛeue der ſechſtu vele af Se phelpen dy nu nicht epn heuer kaf : willich ar? moed were dyner ſelen nu beter artzedie: wan m al dat quatzen Ok de freterye Dar du dynẽ licham hefſt gytholdẽ ſo vet de ſele gans ſere in vare gheſeth Myt ſymonis. ho vart ghiricheit welke anderẽ fun dar velevã gheſcreuẽ ſteit Dyt wert nicht gheſecht to dy alleyne Men alle de andert papen ik ok dar mede meyne e ſy pꝛoueſt. dekẽ᷑. vicarius efte officiãte Kappellan ſoccen⸗ toꝛ. koſter.efte enn ander ſlafãte: wo gy myt den arme clerken ple gen to appellere Mt voꝛſate dat ſe al er gelt ſcholden voꝛteren Al is dyt gheiſtlek recht id wꝛoget doch de conciencien God wil hir van ſuluen af ſpꝛekẽ de rechten ſentencien Men vindet mannighe punighe pꝛeſters van eynẽ reynen leuen Moꝛuullet myt do gedeẽ van den is dyt nicht gheſchꝛeuen | x vi ·

Boꝛgermeſter Pelp god wat danckẽ hebbe ik ghedꝛegẽ mit ſoꝛghen Peyde opẽ bar vnde ok by my voꝛboꝛ ghen Dar myn ghe moete is vakẽ woꝛden beſwaꝛd Moꝛ vnſe boꝛ ger vnde des ghemenẽ volkes wol vard Dar I ik ghans vlitichlik heb En be vp ghedache Wey N

de dach dar to ok de 1

nacht Nve werloe we N

ee

ren my ſo ſwaer myne | ſynne Mp duncket de doet wyl my vemẽ vande⸗

* 0 8 J. 4 I. N 1. Er . h 2 NS: ö \ DAN

= |

NET

2

ki} IN

a

DDD

Ir 2

| Be le.

G I= 2

S

A ll. mimi. =

hynne Ik hadde hopet he ſcholde my noch welke tyd

ſparen Dat ik myn dynck beth mochte klaren ock

noch vele ſake to eynè ende woꝛde gherichtet Dar myn ſtaed ſeer to is voꝛplichtet De voꝛ my fpn ghebꝛacht myt klaghe Al togerde ik vnde ſatte id in daghe Doch is vm̃e des beſten willen vele gheſcheen Hir vm̃e hope ik god wil gnedichlikẽ myt my ouer ſeen De meenheit kan myner noch gans ouel entberẽ Och wolde de doet ſyk noch lange tyd van my keren Wen nenerleye wys

ghyft he my lẽger quyd Hir vmme here voꝛbarme dx

myner wente id is nu de rechte tyd 0 E 0

5 EBENE

I jfo2ge ok dat arbeyt Dattu hefſt gehat vor joe boꝛger meenheyt Vnde hefſtu de fake vli tich ouer ghedacht TH nicht de perſonen efte gelt gheacht hefſt den riken gherichtet ſo ven armen So wplfpk ot diner wol erbarmẽ lun wil dyn arbeit ho a [chleke belonẽ Wen dy | N N 5 Be e 22 —ĩrĩ5v¼ðviů Lok nicht ſchonen Alſo efte du dyn eghẽ ghenuth meiſt hefſt geſocht Dar mete vyllichte de meenhept were in laſt ghebꝛocht Efte du phefſt ghekoft rete efte tollẽ Dat ſy in acker. in wyſſche in doꝛper efte in mollen Dar am̃e du voꝛ den voꝛſtẽ de werheyt icht hefſt gheſpard Ti in dagẽde dyne woꝛ

vun zicht gheklart Up dattu dynze rẽte alle mochteſt

Arge to dynẽ vꝛomen Dar ce meenhept icht were mim welkelaft ghekomẽ To alle weldigẽ retenerẽ is dit alſus gheſecht Wi dyt nicht dy allene to ghelecht: wẽ tte d pn ſtaed is myt groter ſoꝛge belatẽ Hefſtu den wol gheholdẽ ſo en ſchal dy nicht ſchadẽ de bode godes voꝛ op gheſath in al dynẽ dinge So vꝛochte dy nicht dy ſchal wol ghelingen Hod wert an feen dyn arbept opne rechtuerdicheit wert dy dor vor gheuẽ de ewegben falıchepe xx ·

De ik myn water rech te an So is myne küft alto malẽ ghedaen De a doet wil my nu alſus lo 7 ASıker ma

De arſte

N

Nene eee

7 a 75 % 42 EN * Se, er | ISIS er küft Eyn deel vme gelt | EI IR ann gg aka

wa: b

I 2 en

G 2 Al Fl n ln 7

N

ik my ſuluen nicht len⸗ r rebtt᷑ dat leuẽ: wo de my ok eyne halue apf poteken gheuẽ Eyn ri ge man hadde my boden

Ga A 17

*

LM 74 Ws;

Sy

gheſat De gaf my ernen nobelen in de hant Hat ick em guden raed mochte geuẽ Sus hebbe ik em vp de appo teken gheſchꝛeuen Noch ock eyn ander de is mere in ee rade Dor queme my ok noch af ene vette bꝛade Wyt velen kran cken de Eren troſt 1 Men de doet en wil myner nicht voꝛgetten De ſake wil koꝛt fo myt my werten Wat myn licham wert tho ghevoeget der erden Dir vme ik gode alle deſſe ſake beuele Winde ick bydde em dat he wylle entf an gen myne ſele Coſma vl Damian gy hylgẽ arſten vnde merteter beyde Uoꝛweß

get my io nu to gode gud gheleyde.

Or vott . er oocro: vele hefſtu ghe

e ſecht dynẽ krankẽ nu be e gybinneſtu ſuluen ok ſere tho . aeeckm Bodies de hogeſte er ii de beſte e helpet e ſt I FERN S Sa SR RE IS | vrce ok 2n Dar leſte Ke ſterr be mahket weder gheſunt al Ale daghe An ſee an liue naſe nem ehaghe Wen ſchel den A farfte eren ſo heft ſale ghe ſchꝛeuen Wir vmme en ſchel \ ſek den berte micht voꝛheuẽ NN „eo | kwere ſuluẽ kãſtu dynichtge Dee I psoeſpẽ klein noch grose We Va) od mach dy helpe vth aller gnuoet Dat dept he gerne w ẽte he is vul gnatẽ So vern du de armẽ nicht hefſt to ſeer belaren hefſt to vele geldes en ghenomẽ Al was en dat ok weynich tho bube komen So we dat wil dat ſyk god finır ſchal er arme De ſchal ok barmhertich weſe ouer de notrofti gen armẽ De hylgẽ arſtẽ merteler coſma vi damıan | Depebbe opt alfus myt vlyt ghedaen De mynſehẽ ar ſtedyrren ſe an ſele. an lyue vth rechter myldicheit Dar to letẽ fe ſik mertelẽ doꝛch dẽ louẽ der criſtẽ heit Dyner meſterſchop en ſchal allene nicht to hoꝛẽ Dattu alle epe ſecholeſt gelt vp boꝛen Men meyſt vm̃e leue dyne kunſt doch god tewiſẽ Nicht du allene mẽ al de ſyk an kũſt Ter arſtedie pꝛiſẽ Dat ſy in dẽ houede. in ct bene. efte in tkẽ maghẽ De Era cke to gode reyſẽ dat belonet god to emyggen daghen a kxxiz

Oriuncher Help god vnde alle yy NN ghẽ wo ſchal ik det ] M F mer flyen Ik was taue fi)

de in twen kũpenn yen.

I dꝛanck vele ock ſat E ik 1 5 weynich to lan⸗ CT ge Dar van is my in di ee maghen fo bange Afte N | wer ick fchole alrede | Art OT

Te ne \ON\\NNN\ BER

ſteruen An tytlikẽ ghu ß me

——-—

de kan ik nicht wol vo | —— deruẽ Wyn vader hefti my ſo vele to hopelechtſ S_.. Dat ik byn ghehetẽ ein 8 rike knecht Ok hebbe . ik fo vele rente by welken herẽ Dar mede ik wol mach biyuen by groten eren Steken ſpelen dantzen ſpein gen Seyden ſpyl pypen bungen vnde ſingen: wol tho ſeuen na iunger gheſellen vrſe Ort vꝛourẽ vꝛolich we fen my to eynem pꝛyſe Dyt is gheweſt myn vꝛoude al myn tyd voꝛdꝛyf Ru lecht id de doet myt my in exnẽ kyf Alſus en wyl he my nicht in vꝛeven latẽ olcen Erf vnde gud kan ick voꝛ em nicht beholden Pe lecht mx an wedage vnde ſmerte Dar tho wel he to bꝛeken myn iunge herte Nicht en kan ik em entghaen efte entlopen Oh en ler he ſik myt nenem gelde vmme kopen Kriſtus de voꝛ my leet den bitteren doet De kome my to hulpe in myner leſten noet. 5 e BREI

=) 7 % . : ie

gudẽ dagẽ Tnopn

unge lf beghynneſtu

ſer to klaghẽ Wẽ dine

ſele is be vlecket myt

ben varepne De bode A sodes hefitu gheach⸗

fthet gans kleyne Eyn

liunck man ſchal by tyten lerẽ To denẽ gede ſruẽ heren

Ker en de doet alſus beſleit: were waker ſpꝛickt iheſus vnde weſet bereyt Laddich ghenger vnde loſe partye

phefſtu gheſocht Myt deſſen hefſtu de edrelẽ tyd vnnut

te tho ghebꝛocht TUN dat tytlike gud myt en vnnutte voꝛterd ode to denen hefſtu nicht wol ghelerd Dat

gud heft dy got voꝛlent nicht ghegeue klare rekẽ

ſchop wyl he van dy hebbẽ merke dat euen Fefſtu de gotroftighẽ arme ghekledet gheſpiſet ſus dy in den werken ver barımbertichept bewyſet So hefſtu dy

pr gode ghemaket gude rẽte Unde dyner ſelen eyn ſeer

158 teſtamente Dat dy ewych mach komen tho gude r bathe ne helpet dy in den hemel to grotem ſtate. 5 ei *

męarme ſunder barmhertich 7

Keklufener Bod de du in marıen myn/ ſche byſt entfangẽ leteſt [ dz an eyn bytter crutze hann 1 7

gen Ick bydde dy vmme de KERN marter de du voꝛ my ledeſt E=\

willigbe Winde vm̃e voꝛden IN, |}

ftes willen al diner leuẽ hylli SE

ghen Umme alle der guden 2221 werke wyllen ve in der erifte, N heyt werte ghedaen So fee -—N

[2

liken an Dat dyn ourbar |

ghen ere: woͤte de gudẽ w ke dar ick my hebbe an ghe⸗ ——— 3 pꝛyſet De ik dy to loue vnde to erẽ hebbe bewiſet Dat is dy allene bekant efte ſe ok gud werden ghericht: wẽ te dt wed ik dat ſe ieghẽ dyne gudhept ſynt ghewert sltes nicht Nan dyner rechtuerdicheit hebbe ick vele gheleſen vnde ghehoꝛt De vyent heft my ghaͤs vaken ernſtliken bekoꝛt Lo allen ſtundẽ beyde ven dach vnde ok de nacht In arbeyde vnde armove hebbe ik myn le⸗ unt to cynẽ ende ghebꝛacht Des wes here andechtich nu in veffer myner leſten ſtund De du merliken vnde ſere vm̃e mynen willen woꝛdeſt voꝛwunt O here erlo ſe my alſe du deteſt den hylghen heliã Tine alſe du en⸗ twidedeſt den guden koninck ezechiam Nym my bere vth deſſem elende Myne ſele beuele ik in dyne hende. XV. N

D \

| 28 . n 4 IE 1 l h a: > = re 828 2. 22 5 8 oO I ea 8 3 8 3238 2 ex) 6 8 28 8 2 2 2 8 . 228

2 N N h 4 8 770 N 1 N; RER HOCH I BNE NAD 2 5 \ 15 \ x NULL = h 2 N V N 75 5 7 5 N N R 8 * 2 W N x

n 2 et

m 5 N ERS

un Zn ** 2 4 2

= oO = = ER 3“ S 2 4 *

ghedẽ hebbe ghetziret Fa van ie 1 > ſynt dy al gheſach voꝛ ern exempel Ok holtmen fe gro; in godes Pe tempel Alſe paulus.antonius. iherommus macharius Sil⸗ uanus. benedictus.euſebius pilgrius Myt al den an deren vaders der er name gode is bekant Der ere ſele in deſſem leuende heft gheholten de ouerẽ hant Unde den liebam vnder gheholden in groter ſpengycheyt Unde hebben alſus den hoͤmel ghekregen myt ghewalt vnde ſtrengycheyt Suder werke gode to loue leten ſe ſpkni cht voꝛdꝛeten Ritterliken ieghen alle ſunde ghe vecht

des let ene god ewich gheneten Pyſtu ene ghelik dat ſulfſte lon 10 dy god in a ewygẽ leuẽ Win werft bar mebertichlike in dat bock des ewige leuẽdes gheſcreue Kxxvi 2 d ij

t boꝛgher. ö

here god wat hebbe k dar vele vm̃e ghedd Dat ik nu hete eyn be⸗ ſetẽ boꝛger vnde ein vp

bath gode den herẽ Dat N he ö 5 Ba tho mx wolde kerd Dat he my le An tytliken goderen ni! er . cht late voꝛderuen Ik hebbe vele koꝛnes ghekoft in ce Buden iaren Ik hopede gans wol mede to varen de

eives begũde ik to hope to leggen Dar vm̃e myne na⸗ Es my ryke ſeggen Men wat batet dat my nu dat ik hethe ern rike man Ik kan wer ſytten efte ghan Nele geldes wolde ik noch hebbẽ an rente ghelacht Dar vp hebbe ik ghefynſet dach nacht Dat ik mynẽ eruen mochte maken vaſte rente Unde fe wol bewaren in my nem teſtamente lu hebbe ik na mynem willen id fo ni cht beſtellet: wente de doet myn leuẽt ſere qwellet Ui wyl my nenerleye wys gunnen de tyd Hir vmme bidde ick gode mpt allem vlyd Dat he mx myne ſunde wolle vor geuen Unde helpe m in fen ewighe leuen.

xxx vi 55

1 1

Oedoet

1 | Du boꝛger ein olt doe N N 2 * 75 X x h N us N

voꝛkerdẽ ſynnẽ wa Ae

N Sy N W

7

td [pn dozen al ghemerne Te dar dat tptlıke gud grot

\ 1

xxx viij. di

Mp dat ik voꝛ eynẽ ghe lerdẽ man mochte varen In den ſeuẽ vꝛyen kũſtẽ⸗ lach ik io to wunderen. Vnde ik hebbe gbeleret, exne iſlike byſunderẽ Ua ken hebbe ikghekreghen ſcharpe coꝛrexien Sowã ick io plach to voꝛſumen | de lerien Up ver burſen ſath ik tauende wat toll k ge: wy dꝛuncken ſcharpe dar van is my ſo bange In dem houede ok in dem magen Schal ik alrede in mynen iungen daghẽ Dat do ik nicht gerne gãs node Ach mochte ik appellerẽ myt dem dode Dat veffe ſake woꝛde vele iar voꝛlenget De myt my ſo ernſtlixen is betenget Ach leyder neyn dat is impoſſibile: wente my is in alle mynẽ ledematen we In dem rugge. in den ſyden. vnde ok in dem maghẽ In den benen · in dem hal ſe wente to mynem bꝛagen Hir vm̃e ſpꝛeke ik. miſerere mei deus Moꝛlaet my nicht wente du byſt myn here et redemptoꝛ meus e Re | FERE |

®

ER f 7 ö ah Yet A Ort DOLL: 2 . 11 t

NH finer grote t armhertich

ler wach or varewrgbe

=

gheleret: were dyne werke bhefſtu vaken voꝛkeret De le E re des hilghẽ ewan geliums hbefſtu nicht vlitichlik ghe⸗ ſocht wo ſũð godes vꝛuch 2 te dyn leuẽt alſus hẽ gebꝛo D . cht Dar gelt dat dy dyne el derẽ int ſtudiũ hebbẽ gheſãt Dat hefſtu ein deel nicht wol be wãt Moꝛtert to ghebꝛacht ckt wild par tye.Eyn deel ĩ d burſẽ. ĩ kroghẽ. ok vp ð coꝛlye Doꝛ ch god dedeſtu dy neyn grot vngemak Mẽ du haddeſt eyne cõciẽciẽ ſo rume alſe eyn hoppẽ fack Alſus wolde ſtu doꝛch god nou we eyn wort voꝛdꝛegẽ Mẽ dy mo⸗ ſtemẽ placebo ſeggẽ vi ald wegẽ Sheſchach dy ich teſtwat ẽtegẽ ſo woldeſtuvoꝛt to rome late Myt vp dattu dynẽ euẽ mifche bꝛochteſt to ſchadẽ Myt dꝛĩckẽ ſpelẽ hefſtu dẽ hilghẽ dach hẽ ghebꝛacht Des vaſtelda vaken ghegettẽ hefſtu klene gheacht Dar to vo2 I

tt ſpyſe ſund ee gheleuet Dar mede gy half rapẽ den eye quate exẽpel geuet Pyſtu vnſchuldich fo is dy dyt nicht gheſchreuẽ Urne dyne rechtuerdicheit wert dy god den hemel wol gheuen 4A

wert. ſud wert. in ẽgelãt RS 11 ok ĩ vlãderẽ Al mach ik alle = N NN

deſſewege ſuluẽ nicht wand ID ER I kEBofpnt doch dar he all SE myne ghedãckẽ: wo ik gelt Al 5 gud mochte ghewynnẽ il! Hr Dar vp hebbe in ghedacht = IE myt alle mynẽ ſynnẽ: were, v. na gelde na gude ſteyt al | | myn moed Kikerwpselfe 811 kattẽ na 8 mues doet Mẽ lepð wat is myn batedatik vuſte bebbe gheghiret hebbe den hylghẽ dach ok nicht vakẽ gheviret De doet ve iaghet mf myt groter lacht Ulp en badve ick noch nicht gedacht Ik meende he ſcholde myhebbẽ ge gheſparet Dat ikmpnereken ſchop beth hadde gheklarer mochte tẽne myn herte to vꝛecẽ ſettẽ vp gote ecke den ikvakẽ hebbe voꝛ gettẽ Dat wolter ik alle na halẽ ik beghũde to olden wẽte ſyne hylghẽ x ghebode hebbe ik nicht vele gehol te: wete myn ſtaed is gheweſt euẽture groed Time ghelt vnde gud hebbe ik ghehad mãnighe ware noed cholde ik fo vele doꝛch goes leue lydẽ Nũmer vullẽ bꝛochte ik dat to nenẽ pe Doch du here byſt ghudte rẽde dyne barmherticheit is groet Bir vm̃e help mr ia nu wẽte ik ſee den gruweſamẽ bytterẽ doet x

„| {kopmä to ſteruẽdebiſtu gãs bedꝛouct De werlt heft dy doch men fer gheouet Tat Igud hefſtu myt arbeyde ghe ſwũnẽ. mit ſoꝛgẽ beſetẽ Wie dꝛofliker noet moſtu id latẽ voꝛgetẽ So de arme was benodiget gheenget So hefſtu em ſine ware 15 ge N lo2eget Du hefſt klene cõciẽ N jeien dar van ghemaket Efte bs der met haluen ghelde bbiſt bp gheraket Pelp krum

help recht du nemeſt id al meoe yt logge ok wel

* *

0

\ *

dN Li

Hin N N * *.

ee valſche eco: Der hefſtu ni cht geſparet mochſtu gelt ghewine Valſche vnrecht uerdicheit hefſtu ghebzuker mt alle dinen ſyonnen Dx ne ware voꝛmẽ get dat quade mãckt dat gude to hope. Unklar ge weſt i ta le. mathe. wichte. reßẽ ſchopvñ ok kope Up woker hefſtu dine ware wedd voꝛboꝛgz Un heft dine ſele ouel beſoꝛgʒ Doꝛch leue de du hefſt gehat to de voꝛghencklikẽ dyngẽ Pyſtu ok vnſchuldich ſo ſcal oy wol gheligẽ hefſtu rechtuerdicherti diner hãterige ghehad de bode godes voꝛ dy gheſad So is dyn arbept voꝛtẽſtlik wo id is ghedaen: wete ome flach moed weſẽ dat is vs nodẽ to voꝛẽ an: wol dẽ iene

de ſuud dꝛoch efte ghiricheierechtuerot: h der ynne is V 8 armen mil oicheit bewiſet de kricht dẽ hẽmel dat is wes glg |

Dior mede myne innicheit wart voꝛſtoꝛet De werld vn de ok des vianden lyſt dar by Dar van ik alle tyd beko

Sys help mari ouel to mode Schal ık alrede ſteruen dat do ik node Ik hadde

et noch mer to leren: N wo ik ſcholde denẽ go⸗ 2 de mynem heren I ik myne ſele hebbe vo x

enen ——

mochte entfangen der iunckfrowẽ krantz In

3

AARAU el.

e eee. Au

dem ewi 85 rike na deſ 8 2 ſem leuẽ De my | N myldichliken w SEE uen Myn fleſch is vs ken woꝛden bekoꝛet.

ret ſy Sus hebbe ik ghehad der temptacien gans vele. Vp dat ick gode mochte offeren eyne reyne ſele Men

myt wertliken dingen hebbe ik my vele beweret: wen

te myn oꝛde dat ſo nicht heft gbderet Noch vꝛuchte ink dar vmme to lyren pyne grot O iheſus wes my gne dich doꝛeh dynẽ doet Waris de du vnder dem crute wereſt bedꝛouet went in den doet Help my nu in deſſer

myner leſten noet Dat ik io by dy ewych more bipud Unde dat my god late is dat bock des cwygen leuen

des ſchuuen

n 1

De doet kloeſter nonneken voi vere dy nicht tho ſere . Deſſes dantzes hefſtu grote ere: wete de dar ſyk gode heft ghegenẽ Une de dar wyl voꝛẽ eyn gberfil k leuen De chal ſyk gans van der werlde keren Unde by tyden ſteruen leren: wẽ

te wakee ſpꝛack vnſe ge e weſet bereyt Wi i keret iw van der werl⸗

de al myne lede Badde I,

7 d . }

We gheet mp na met al, IE OR | 2 lem vliet Bpftere gink I SS a r © ick vth myner werkſte e

de Do tzetterden my re S ; 4 N i o TREE N ick nicht gheweſt ern Weine 11 8 1 75 de ick lange gheweſt ol der man in vnſer ghiloe, Alſus mochte ik denne

vilichrehogher in ftate bebben gberefen Wen ocblep

der id en mach nicht weſen My is wee in umhouene |

vnde ock in den lenden In dem duke. in dem halſe. vnde leret Wynen ghilde bꝛoderen was ik leef vn wert Dyt alle helpet my nicht tho vefler ſtunde Och haode ik nu gode vnde ſyne hylgen to vꝛunde Dat mochte my nu belpẽ berde klerh vnoe groet Bir pmme here bee me nu in veffer myner leſtẽ noed Dat byttere lydent dattu

rd

EEK 4 * EN

FEB 52 77 7

3 i * N . 2 72 N

a „. 14

3 9 = 050 N AA N

1 "FR N. N

2 0 5 REN FAN

1 1 RT E TREO

SU LE N ES REIN WN

f

5 9 AN

7 AN NN

Sy

975 f

TTT... nn efte ein ſteyndecker Ein . peltzer reme [nyoer.epnfi Chaiuer. eyn bpnd.efte eyn ger 5 wer Dede make lake hare ſ cho klippe pattinẽ luchtẽ ef te epn and ver wer Dede make armboꝛſte. ſavele. hoere eue. tũnẽ. butte efte vlaſſchẽ Poke. parmẽt. vẽſter. ra de. budel efte taſſchè: käne grope.kettel.potte.luchter. Fęefte ein and gheter Ayn weuer. eyn packer. eyn bꝛuwer eßyn ſacher. en cherer. eyn ſmerer. eyn voꝛſpꝛake. efte kn ens kreter An knoßehauwer, eyn kuter. eynwech ter. en ſluter. eyn fpelmä.efte eyn pyper Ayn wegher. eyn dꝛegher. eyn ſagher. eyn bꝛagher. eyn ſmyt eſte ein ſlpper Eyn matts vlechter . eyn lemeklıcker.epn bolten deeper. ein pylſticker. eyn riuckfylre efte ein neteler Ain ſenpdꝛeger.ein lichtewegher. ein ſtrohacker. eyn voel man. eyn koꝛfmaker.eyn klockemã. eyn hoker. efte eyn gardener Bin ſteynhauwer.eyn murer. ein harnſmaker - eyafchurer.epn ſpynre efte eyn trũper Kyn appoteker.

v

elfte eyn vrfweker.epn tepper. eyn oltlepper.epn vache r fefte eyn &d ſtũper De oh in dẽ botẽ gotes ſyn ampt mit truwẽ dert Büötwifelis em dat ewigeleuẽt bereyt e

deer: ein ſuptzer. eyn tymmer

manıghe winckel gheſocht IE U Ae Ker it id alfus hir to hebe Is

mp pe doet welke iar lenger chonde yt vlite wolde ik noch vele latẽ buwẽ ð ker zen patronẽ beth denẽ myt allen tru wẽ In myner ioget was ik eyn kopmã ĩ pꝛuſẽ In liflãt. in lettpwẽ ok in ruſẽ Yan kopẽſchop ko de ik nicht vele to hope bꝛingẽ: wẽte ikwwas epn gud gheſelle mede ĩ velẽ dingẽ Ik ath dꝛã ck alle tyd gerne dat beſte: woꝛ men gelt voꝛterde was ik nicht gerne de leſte Nicht wolde by my bliuẽ fuluer efte golt Vir vme moſte k do lerẽ dene vm̃e tzolt Beue iar lanck beyde papẽ leyẽ Dar na quã iꝶ to ſchepe voꝛ eine ſchꝛiueyẽ Do hade ik my wol alſo ein houeſch man Wir vm̃e wart my ein ſchon ſchyp vnd de voete gedaen Dar ſegelde ik mede in de baye. ok oft wert mãniger wege Do voꝛwerf ik vele geldes ia to deghen Doch wolde id my to leſtẽ ni cht luckẽ Dat ſchyp ſeggelde ik ice ſtrãt to velẽ ſtuckẽ An mynẽ dãckwart ik alſus des ſche pes quyd Alſus hebbe ik vuſte in ſoꝛgen gheſlettẽ myne tyd en wůdlißẽ wech an gaen Wir vm̃e bydde

ik bere god ſee my nu barmhertichlike an lg

e Ne ieee

n |teikög Du werkmeiter erlte ne j dean: wetedu gherftlike god 7570 KEN => {moft voꝛ ſtaen In etlikẽ lan A ſperet me dy en voaftend

| a kerke De ſodan Ipthebbe

—(ſcholẽ vlytichlik merke Dat to tẽ gripeſwoldeis geſcheen ein exẽpel WA eine vntruwẽ

E werckmeſter de te hylghẽ te

N pe nd kerkẽ gelt ſo ã ghe leit vorpzaloe Dat en dar na | I ‚ce duuel mit lyf feld wech UN! 2,84) halde Sowelkvorfted de ker ee eben Ok mpt truwẽ menet DE wert wol ghelonet were he grotẽ lutẽ oenet Wk ſynt d boꝛ ſe dꝛeger noch vele meer Der ok ein is de ſe varẽde ſchipheer Ma nich vntruwichlikẽ vele ĩ ſynẽ budel iaghet Se konẽ re ken fo id en ald beſt behaget Zl de myt gelbe werte voꝛlacht

ſynt hir ghemenet Efte te iẽnich groet ampt is voꝛlenet: we

te god de ald wege is he en wilt nicht voꝛgettẽ Myt tẽ ſuluẽ ſcheppel wil he wedd mete Dat ſy recht krũ vele efteweinich by fund So we id ok ſy eyn radmãẽ eyn ſchaffer efte eyn voꝛ mund Eyn ſchulte eyn ſchepẽ eyn old efte ein richter Kin pbofmeſt eyn kokẽmeſt en ſchꝛiuer efte eyn FO dicht Ein vo get eyn lantknecht eyn fcheckeefte eyn molner Ayn vyſmeſt eyn teygelmeſt eyn bumeſt efte eyn tolner Eyn ſegelgrauer efn mütter eyn wãtſnyt efte eyn lenewätftriker al ſodan leene. wedde knecht tzyſe knecht · eyn hoꝛker efte ern anð ſly ker Kyn mekeier eyn wꝛaker eyn met efte ein dach lonre Kin legher eyn velle ghild eyn termenre efte eyn Ad tronre Pod kent al ere namen wat ſtate efte ampte ſe ok ſynt De der wol dept de kumpt dꝛatẽ dar hen dar he idvpnt klei

pan ix leuẽ mochte we \ de in de arne MFH wyf f Vbift ock noch wolvef⸗

© ghewüne Alfus wyl ik N my erneré vnde komen

ick gheſepet wol x vii ſcheppel kon Dar ma

fi alrede ſteruẽ Ydkwpl!| noch anders tho werke Stzen mpe den gherwen

mie, ů

pbeft ſe ſuluen allene ghe N fſbpunnen Ick hebbe ok t pintich vged hauweſ

N 5

N NUN

: wol tovoꝛn Mhz ar IS

ch elne 8 tyolare meren Vin tene vp dat ne echter weed to ſeyen ficht ern ſchyte mochte my ſchadẽ mo . „£hreik leue Ok wolo ikmené iunchereallefinepache

wol geuen: wan he vp mz is toꝛnich vmme welhefake

TR Am

do Deacen ik denne vozt ſenen wpllenmake: kricht he

1 Soſelendenemer wel ern fiopn cfteepnpar ghoele

Voalchencket he me dene vh ſenem gheuerweren kro e Alseern kn iuncher heft heſrck bx my in aſleſ nen

wonen Ru kumpt de doet vnde wylmp alberdyngen ...„mOIden Dat be doch voer in dat holt voꝛ eyn qwad al We deit des nicht he wil my nu hebbẽ ia twar Hot

an 1 2

mach mp belpen wan id em behaget Wen my d

id moed allike N i nu fen a ghew gget * { 5 195

33 r

A Oedoet.

Du tpthke eyn burkerle dem lãgẽ hagẽ WA ßhir to [chere dat moſtu nu haſtighen waghen. wultu dy ok weren dat ps nicht vele werk Al geueſtu ok dar vmedyn beſte pert Dattu ſteruẽ

5 7 2 A

N EFT TH a HR 5 1.0 . ER I

NVA FT EN

de plegen tovlokẽ vntofweren Wyt veler vnrechtuer

ſem ſtate fo gheſterket. | 4

Oebagbine ft Och doet ſchone my⸗ ner noch vmme iheſus willẽ Sus lange bebbe ick my erneret myt De ESS ſpvllèẽ Dar to hebbe ik 4 gheknuttet See: cht Wi myt klenen ſoꝛ E ghẽ myn leuẽt hen ghe bꝛacht Do myne vꝛun de my nicht kondẽ reke 1 makedẽ ſevã my eynẽ begyntẽ dꝛadẽ ? Hod heft my nu in deſ

Nu ik ok ð werlde ſtaet, 8 rechte hebbe ghemer⸗ . het Dat ik me in god wol hebbe ghegeuẽ to vꝛede: we te myn bichtuader my ok koꝛtes ſede Dat de here in dẽ ewangelio heft gheſecht Dat alle de de ſyne hant an de ploch lecht Suet he to rugge na der wertliken ere He

8 ů——

mm _—— 5

i a ls godes rikes nicht werdich ſpꝛickt vnſe leue here Px dem floghe is eyn ghepſtlik leuent bekant Dar an heb

be gheſlaghen myne haut Dadde in nu mynen troft an de werlde gheleyt Id were doch alro malen voꝛloꝛn arbept Dat merke ik wol nu myn leuent ghet na dem ende ir vme leue iheſus in be vele m vd in dync hen⸗ de Ik bydte dy vie dyn lydent vnde wemoed marien Dattu my allem elende kümer willeſt oꝛien Un de wes du io nu men ewighe troſt De du my met prnẽ ſwarliken hefſt voꝛloſt Re

oꝛver dy niht fufcer oꝛnute eftebaghinekẽ Dat is my like vele wer \ du heteſt wobbeke efte N kriſtineken Dattu byſt EE eyn bagbinevñ hefſt fo Es dan name Des en ſchal tu dy nexnerleye wys ſchamẽ Aynef gheſnedẽ othmodich kleed fchal tu dꝛaghe Dattu nicht E 8 werlee. me godeſ calt A | \bebagbe wo hir biſtu 0 enteghé ghe weſt ĩ velẽ N 2 dingẽ: weẽte nye tydin . ge kãſtu dꝛadẽ bir voꝛ bzige:wötekrpchftu wat to wettẽ ghyſterẽ efte huede wo dꝛade kumpt dat voꝛt ckt de lade Nicht en ſchol veſtu id achte dat ver werlde angheyt Dar om̃e Dzech ſtu eyn af gheſneden kleyt Wen godus denſt myt vlyit achten Un dy vlitich voꝛ alle wertlike pdelicheit wart ten Dyt hoꝛet to ven baghynẽ ok dede hetẽ lulle Je dere Se ſcholẽ weſen der krancken wechter hoerere Dar to ſe dꝛeghẽ.· reynighẽ boꝛẽ Weyſt doꝛch god ſo wert er denſt nicht voꝛloꝛẽ Feren ſcholẽ ſe dat mes den krancken voꝛſchal leſen Dat en ald mepſt nutte en gud mach weſen Ee ſele to bꝛingede to der ewighs e liche et Hefſtu ſus ghedaen fo is dy de beinel ſund tw fel bereyt Tl voꝛ dyn ſympel af gh eſchetẽ leuen: we dy god eyne ſunderlike kronen geuen lu

g

. en lenger 5

Be gone tere

en wol her wat Te .sbpl 1 mer 9 0 ai

8 Dücket dat N

. chwaß euch holt He gaf my alle tyd dub en tzolt Das to alle de gude mãs ĩ deſſẽ lãtẽ N Dem voꝛ eynẽ guden 5 gheſellẽ kãtẽ De moch Ve = = 4 N = ken mp alto male gans ee ee wrde wete ik gans willighẽ mpt en plach to ride: öde ik nu D vnde beruwẽ myn ſi undighe leuẽ Wi mochte ik nu vn recht gud wedd gheue So mochte kwerdẽ myner ſun * od Ach wee de doet let my nene tyd He pt age de efte he hebbe tẽ ſchꝛul De maket my raſende. ſen ne loes vnde alödinges dul Nicht lage wil he myt my ouer ſeen Me wil my eyn vel rucken. duncket mp he wil my de hud af theen: wolde he my noch lange laten leuen Jek wolde em al myn harnſch: dar to mynen gu den pagen geuen ide achtet id nicht he wil beholden de vueren hant Here god help my wente dem PORN mocd wat en 9 15 Bank. A ' 1 lj.

EU RE r

is m ghewoꝛden eyne

Tc beghunde he my tho | diape nicht en loneiki —— iS)

Dax ikelrece ſchole t: T

Oe iuucktrou.

Ich wo ſere ik my v:

= 8, 3 * = N 2 N B L 3

—— f r 22 Mi 7

, n. 2

Aar Sr 47 W > = HE 5 2 LEN N u DZ \j > y J

Z LI a

N

a Ley . up * 2 7 . ©. * l 2 8 r h 72 1

2 EA,

GEIL, KT 1 yon 8 A 9 = a TEN 5 N ä M N AB Nur i J a ; l > FT F

=“ x . 1

Aa

ch dt doet ritẽ vp eynẽ

SS 78 RI ZN

1 | L. e 5 Kfãckheyt groet Ik fa) |

Ge HET (CT

Far .

uen Srote ere mochte!

er ik d werlde vorwerue pen eye fyne lüge derne Wyne elderẽ beheldẽ my ok ghãs ghern e Np dat

ſtate mede mochte leuẽ Na der werloe lop kynder moch te ghewinnẽ Men owy leider de doet wil my des nicht late hegynnẽ Me fparer nicht myn ſlechte . gelt efte mx mwueroger kot allöernfiebe [ph n bp we vogher Dich wolde he my doch laten leuen Mar wolde ick alle mpne ‚Snerliken klenove emme geuen De we hebben gheerr dür deelderen urn Wen opt en mach ſo nu nicht ghe

*

dite mpt allen bilgbe en nen trofi Wer ters m quaden werde voꝛloſt Nyn hilge engel vnde mn

tefunee chomas Wepper mp 1onu ro komen indes

2

% e ee

X "> > mm inarl

agnete: wolboꝛc

e Er ee .. V TI ‚—˙ Te 0 00 kt **

955 5 2 wi f 2 = 3 N N x 3 EEE a

8. IR 535 * N 7

. 4 10 Ns 2

neke wybbeke d

u f

Rn 33

—— 13 2 F 3 nr

x Kong N 5 N N

1595 1! chtueroichert alle tr

I 5 10 0

' 0

N A wes rede Dar ſynt vele achk

4

e Dautkerpckelabelkealmon Wille heplke kriſtiuke Porthe alheit iutke katerpnke Detronille clare myke vnde luste. Anna

wyndelke hẽpe ſofie Fheſe küneke.ſyke odyllf Met ke barbꝛan heſeke cecilli Lucke pꝛiſke ye YHñ armghard. Elſebe applon pe ſc

holaſtke lutghart Leneke hebele win

Hꝛſele bꝛygitte ſylke tybbeke Odeke

wylmoed nelletze hilleboꝛch Here wich frede e engel vu

remboꝛch Melke beke helke ymmeke · olghard Dercken

konke agate tredet alle voꝛd in deſſe vard Helens ſwẽneke

ER ER Ik: 3

57 * en

5 £

2

RE

} 7

doꝛthie gero2ud:komet alto male datzet mpr orffer ck ı frowe ghyſeltrud ibebbe gp gheleret güde werke ro vullen bꝛin gẽ

So moge ge nu vꝛolikẽ.te deũ laudamus ſyngẽ Ma i erer ioget gheoffert in dẽ tẽpel Alle iũckfrowẽ to

eynẽ hilgẽ exẽpel Vp dat ſe er ſcholẽ volghs ĩ aller dogher U in godes denſte henne bꝛingẽ ere bloredẽ ioget Int

re ee

gberheffiu gbebzuker u

i igbefochtwertlikeimelicheit BETH. Baftighe maße dy voꝛt vn

de mote ok alle mere: woſe ok beché. ſefke lyſeke wobß

barDo vel ik myt dem

Oeampeknecht

Welp ſũte martẽ du gro te hylghe man Ick kan

8 = 2 er er ws R = * S en =

| ghundẽ myt my to dul⸗ lẽ : wy dꝛůckẽ dat beer

var ee —ůů 2

“u 5

io pi

2 = . > D

321 ai 2

12 8 .

3 I IP 2

Iz dꝛack wenteoat ik) == nicht meer en mochte. , 15 Ik ſtund vp wo dꝛadẽ | —— Y/ı\\ 1 k de doꝛen ſochte Ick e = volede dar na myt der

A

\

to ftaen Dar en weed ik nicht eyn woꝛt van Doikvp der ſtratẽ my begunde vm̃e to ſeen Ik trat myſſe vel a in der tyd D k wart ik do mpnes rem v buxels quid ;

Dier hadde iz noch ynne vyf ſch yllinge in redẽ ghelde Nn loue nicht dat dat al voꝛ ſpelde adde mannich

duentur mt my ghedpet Bo wolde ik dratẽ hebbe ghe vi pet Mp men ampt dat ik wol hebbe gheleret Dyn

KERN : iR

Vo dier len bebbeickfiymliken wozterer Atadoe ick wat gheheghet nu to gheue den arme Bodwoloefpk myner dene wol erbarme Doch ſene barmherticheit s groet alſe my vaken is gheſecht Dir vm̃e leue here go deenchee an mg wete in bn io eyn arm echt iv

ER RT. N 3 > 8

fem. gheſelle id is al⸗ leyns wat ãptes dat du biſt Ma mien hefſtupu nene leger vꝛiſtnda ch is ghekome ok de Iſtüde Befſtu mit truwe cgheorbeidet des küpftu mu to vunde: wente we Dar nicht vihghift dat voꝛdcenede lon De ſüde opt to gomifinetron De dar ok vpboꝛet dat on dat he nicht voꝛde net Dem wert wedder vme de ſulue wake vo: N ee lenet Van gode de alle dick rechte ſichtet Ein ampt knecht ſchal doen dar to/ bhe ſik heft voꝛplichtet Wyt tru wẽ arbeitẽ de ſtucke tre to ſenè ampte hoꝛe llus mach he ſund ſunde ſyn vulle vp boꝛẽ Des hughe oaghes [ 1 he gode dene myt truwẽ latè ſik ſyne fire ruwe ar vme is de hilgge Dach van gode ingheſath: wete den werkel dach bi nene ted ghehad Men hir enteghen hefſtu nye vunde gheſocht Vn den hylghẽ dach in velen ſunde hen ghe 1 bꝛocht Der du des werkel daghes nicht kondeſt be—gd ß me Alſus hefſtu des duuels ft voꝛ dy ghenomè yt ſſpele . dio cke. anderẽ vnkuſche dinge Potzeſe dob HDele karzz vnhoueſchẽ ſynge Hadreſtu gude werfe gh ybedaen na dynem voꝛmoghe myt vlpt Recht nu que me d dat to hulpe ok to ci gber xd ly

umme kink. 75 god vn 1175 v | ſeggeẽ to deſſen ſtucken

ien id decke dat wil my ſo nicht luckẽ Dyt kynt dat dar is iũck

kleen N en wil 7 0 ä nicht enger ouer feen. W be nympt id wech mri SEC

der haſt Wy duncket

he ſparet wer werd efce 177

gaſt Ok ſparet he nicht i

vꝛunde. ſuſter efte b200; 8 5 . IE Dk.nichemp de in ben UNI NN. 01 des kyndes äme efte mo e 100 J der He halet ſe wech al x

le ghader Dat huſghe⸗l . ſynde och den ſonen myt dem vater? wat mach dat me⸗

ne dat he (us laghet De achtet nicht dat opt fuuerlike

Fynt wert beklaget Och mochte id leuen wente to ſy⸗ nen mundighen laren wolde de doet id denne voꝛ⸗ dan ſparen Unde ick mede mochte af leuen de tyd Dar vm̃e wolde ik doen alle mynen vlyd So mochte ik den ne troſt hebben van deſſem kynde Dat ik hir nu in deſſe voeke wynde Me leyder deſſer bede werde ik nicht gye hoꝛt Ik moed vp der ſtunt ſuluen mede voꝛt Bir en wil anders neyn dantzent af werden Wen alſus werde w

nu ghe voeghet tho der erden De doet de nympt bey /

. d. RED Ve here god deſſe fake de beuele in

See hir du rechtuerdighe aod wat wyl hir af werden DODch I e [ent gãs ve

E le duller lude vp der ertẽ e EAN NT m doch voꝛ wiſe mynſchẽ

ene .

e bvolt int ghemene ie te wie r yet de in en is de is gãs kie AN Ir ine Der bıftu en des kindes

= ‚mod efte me

mel fterft id ĩ ſner vnſchult we te criſtus in pinẽ myt groter dult Neft gbeorettt den hemel & de dar ſynt ghe doft Den heſt he en myt ſynẽ blode bittere dede ge koft du beghereſt dat id moghe leue noch vele ier Och wat mãnigherleye groter vger Woſte dyt kxnt ſtaen in grotẽ eueture Nu is id gheviet d heſſchẽ vuere Dar to des veghẽ vures vn velem quad Kir vm̃e laet gode ven here bone dynẽ willẽ ratẽ: wẽte alle miſchẽ de dar hebbẽ dt criſtẽ name De ſynt voꝛbundẽ to dꝛen ſtuckẽ alto ſamẽ So vern ſe dẽckẽ ſalych to weſen myt gore Int erſte motẽ ſe holtẽ de hilghẽ teyn godes gebode Int aᷣð de ſeuẽ dotlikẽ ſũde to voꝛmitẽ Int dato de in @rechte criſtẽ louẽ bliue to allẽ titẽ De louẽ myt gutt werkẽ tzirẽ der inne oltt Werke wo vele is ð de dyt rechte holtẽ Salich is de de ſus ĩ vnſchult wert va hir genomẽ Uni mach alfusfüd ſüde voꝛ dẽ herẽ komẽ Galich is de de des dodes ftir godes rike mt vlute

7

wachte Unre de teſſer werde pdelen valſchept nicht en achtet Mẽ noch is he ſaligher vnde dat is wys De doꝛch den doer Deffer valſchen werlde wol heronet ige Doe dort. Oat lei gurlette „Pn 8 yruſchẽ wundert nu wo dat mach to

9 28 1 AU

m £

omen Dat nu dorch roef ſo vele ghures

wert ghenomẽ Meyde to water ok vp dem lade Ok wundert en dat nu de plage go des mannigherhade Peſtilencie. vnfrede. duke ted · vnwedere groed Tele kranckhept · nye ſuke

Ff mãnighe noed De mynſchen mere plaget in oltẽ laren Do plach int ghemene id ſo nicht to varen: wille de mynſchẽ an ſeen iſlike ſtaed hyſunderẽ So en verf en drt ſo ſeer nicht wũderẽ Der werlde ſtaed is leyd nu ſo

been Dat re merſie hocp hoit epne ſundighe o:

den Alle dat quad dat nu in ð werlde ſchued Alſemẽ ho bet oz opẽ bare ſued Ogt küpt her va der ſunt de de

mynſchẽ doen: were voꝛ alle gud wil god gheuẽ ſunder

k loen Sowil he ok alle ſunde ſundlikẽ plagẽ Dat veve pe noch vele ſtrenger in iennen old daghe De leue go Sas is by & geiſtlikẽ woꝛct kold De rechtuerdicheit is by ĩtẽ voꝛſtẽ ghewoꝛdẽ old De gude rgetis voi ghaen

te olden De loue gotes ghebod wert vg &volke buel gheholtẽ To ð tückfrowelchopplege de iunchfro wean groteleue to dꝛegen De echte ſtaed wert manckt velen ferl gheholden maniger weghen.

on Ve a

ENO va j er tyt᷑ de ſchypmã kopmã to . N febepe gbinge So plege fe fik to bekũmerẽ 2 met godliken dingen Se plegen ere ſunde do beruwẽ vnde ok to bichten Wi leten ſyk ok eyn deel

impt gode berichte Lkerwys efte fe ſchdlden gan in de doet Up dat god ſe bewarde voz alle noed So wan de kopman ſchipmã nu [En vp dem lãde Se dꝛiuen grote unde vnde vele ſchande In dꝛunckenheit o uer vloet in

er tydenwoꝛ ſynt de nu: wo weynich is der de ere ſalich eyt vlitich ſocke wer ik efte du So we is de de ane ſtraf fent wãdert in dem wege der warheyt Dat is de de go deg willen met allemvlkte dert gyft ſynẽ euen myn ſchen wat em behoꝛt vnde ſyk ſuluen mede Deſſe mach fpk voꝛmoden to krighen godes frede. Doe doet. IM e hilghẽ godes ſynt mynſche heweſt alſe we Brote bekoꝛingt hadden e ok dar en weren ſe nicht vꝛy Wen ſe hebbẽ ouer ghewunnẽ wedder gheſtaen De woꝛde | , ss hilghẽ ewãgeliums ſeghẽ ſe vlitich an ar alſus gheſchꝛeuẽ ſteyt dat rike der hẽmel lydet ghe walt De welteners entfange dat. wẽte ſe mãnich volt. vele ghewelde erem lichã an doen Vir vm̃e en tfan gen ſe dat ewighe lon Dꝛeghe wy den criſten namẽ do wy vnrechtuerdicheyt So wyl id vns gan glſe dar | och wen ſteyt Dat de here wil ſeggẽ wa wy voꝛ em komen des ſyt bericht Ick ſegge id iw voꝛwore ik en henne iuwer nicht: wolde god myt den BR nicht

barmbertichlike ger ſeen: wo (cholden ſe denne iũmer godes toꝛn konen entfleen Sentet god vp vns manni⸗

dichelt Do wy wat gutes dat deyt doꝛch vns god de here Do wy quaet dat kumpt her vnſer eghẽ quatt

lere In kledinge. in woꝛten. in werken. vynden de myn

ſchẽ nye vunde alſus voꝛmerẽ ſe ere hoſheit ſũde edoet lxiiit e viande hebbe wy de uns voꝛvolghe al der meyſt Alſe vnſe eghen fleſch. de werld i

/ vnde de boſe gheyſt De wertlikẽ mynſchẽ IP konè ſꝑk ſuluè nu wol bekoꝛen Se doꝛuẽ des duuelg inblaſent nu nicht ſere hoꝛen Zi ſus in tẽ boke d olt vaters ſteit gheſchꝛeuẽ: wo dat eyn

gk doꝛch eyne ſtad ok voꝛ des konĩges pallas Dar ſach he men eynẽ duuel vp dem toꝛne bouen Den beſwoꝛ he pl ſynem criſten loue Dat he em ſeghen ſcholde dat em duchte wñder Dat he allene were ouer der ſtad dar do ch mãnĩch ſunder Inne were. vnde dat by des hilghen

bꝛoders tzellen Zo vele duuel were dat he er nicht kon de telle De duuel ſpꝛak. deſſe in ð ſtad de [put doch voꝛ loꝛen: wy behouen hir nener duuel mer wẽte ſe konen rk ſuluen wol bekoꝛen q k wachte fe man dat ſe in den ſunden bliuen Dat wert my nicht ſur neyn grotarbept berf iz dar vm̃e dꝛiuen de duuele de du by dem ynni ghen bꝛoder hefſt ghefeen De konen alto famere ene ni cht tho epner dotſunde theen Nu hebbe gp ghehoꝛt

wo dat is to ghekomẽ Dat nu in der werlofo'yele pla⸗ ge wert voꝛnomẽ Alſe dat de mynſchen ſyn quad vnde ſundich Unde in veler bofhept ſynt ſe ſere kundich.

Jedoet DOac lxv capittel >> ſus is hir to voꝛen vele gheſecht etli ken ſtaten Nan den hogen vnde ſyden ock > van gheyſtlikẽ wertliken pꝛelaten ne N mande vtghenomen he ſy vnrechtuerdich N Hefte de dar heft recht. e ſy arm ryke old iunck here efte knecht So we dar is vnſchuldich vnde dem id nicht an engbept De wert hir nicht gheſtraffet de late id ſtaen alſe id ſtept Jo we dar is an deſſen efte anderẽ dyngen ok ſchuldich De en kurre hir nicht wed der men he weſe otmodichlikẽ duldich Une betere fik dat is de wille godes des heren Ok ſchal de mynſche fik beredẽ by tpoen ſteruen leren: wente de tyd is anſtã de in koꝛter vꝛyſt Dat dar is to komẽde ve here iheſus· criſt Unde wert dat ghet ichte holden myt den gudẽ ock myt den quaden Och des is groet behoef dat men ſek hir vp mach wol beraden: wente men leſt ſunte ieronimus dem groten hillighen He dede den willen go des met vlyte ok gang willighẽ Pp fpnen daghen was nemant de ſo ſtrenge hillichlike leuede Jodoch eme alle tyd gruwede. tzetterde. he beuede Zo wan he ouer dachte dat gherichte. den iungeſten dach Be ſchrift firluen. ik ethe ik dꝛincke efte wat ik doen mach Js leſende.ſ criuende. flapen. waken. efte wat id ſp Alle tyd hoꝛe i des gherichtes baſunẽ ves duncket my De de alfus lud ſtaet vp gy doden ſumet nicht: komet al le to der rekenſchop voꝛ dat rechte ghericht Ach god

heft deſſe grote hilghe dit ſus vlitich bedacht De doch

mpt dyner hylghe hulpe heft ghebꝛacht Dehelenbrb hen der hylghen ſchꝛift eyn fundament Uth hebꝛeeſch grekſcher ſpꝛake in dat latyn ghewent Dem criſte liken volke to eynem ewighen pꝛofyt: wat menẽ doch te mynſchen de nu noch in dem leuende ſyd: wente deſſe hilghe ieronimus was doch fo ſere myt doghett doꝛch ghewpret Liker wys alfo dat firmament is myt ie ſter nen doꝛch ghetziret He begerde to ſteruen vnde vionde ſyk to des dodes ſtunden Des ghelikẽ ſynt de edrelẽ hel lighen alle gud willich to ſteruende ghevunden Nu be clagen ſek de mynſchen to ſteruen dat is quad Dir en is doch io neen liuende ſtaed: wẽte iob ſecht eyn myn ſche de eyner vꝛowen wert gheboꝛen Is ghelyk ey ner ſchonen blomẽ vt voꝛkoꝛẽ Alſus he waſſet groyet bloyer Alto hant dar na wert he wedder ghemoßpet In dem dat he wedder gf nympt voꝛ ſoꝛret ghe jik der vme gheſlaghen blomen voꝛ doꝛret: koꝛte td

ö 1 ſchal he leuen in ſoꝛghẽ vndult Unte ſchal myt

nigherleye dꝛoffenyſſen werden voꝛvult V vert den

ge voꝛtreden alſe he to der erden wert gheeyt Elſus is dpyt leuent voꝛvullet myt veler kranckhept Jo de myn ſche mer waſſet io em mer af flept : wente alle caghe de doet em eyne dachreiſe negher ghert Tiaket vnde arm is de mynſche in. deſſe werld ghekomen In mer vnde

mpt dꝛoffeniſſen werd he wedder van hir ghenomen.

Oedort Datlxvi gheſette

Ir vm̃e nicht en ſpare ikwer adel efte ioget eyn ghelt . ſtaed. wyſheit.efte doghet: weſet eto malen by tyden berert Tin ko⸗ met alle her in mynen kreyt Ik wil iw vp

s erden nedder ſtreckẽ Unde ernſtlikẽ er

nen voed lenger recken Hir en mach nemät werd ſpꝛe ken Eynem iſliken wil ik ſyn herte tho bꝛeken He ſy olt iun ck . arm. efte rike Ik neme ſe mede gl ghelike De ſyk dun cken gud efte van eynem eddelen ſtate Dat kumpt ene altes nicht to bate Nemant is eddel noch gud men god alleyne Hir vm̃e merket rechte deſſen ſpꝛoke alghe⸗ meyne De de werlt eddel holt hoch gheboꝛen Wer ke wat hebben fe vor den anderen mynſchen to vozene na eyner wyſe werden fe ghetelet. gheboꝛẽ alſe de ande en So lange alſe god wyl mogen fe vp deſſem ertrike vanderen Se konen nicht entflegen ock neene mirakel oullen bꝛingen Ok anderẽ mynſchẽ ghelik in ſodanen iotroftighẽ dingen Alſe eten. dꝛincken. ſlapen. rowen konen ſe nicht entberen Dir vm̃e ſcheme dy ſlyck vnde dꝛeckhoep dattu bouen dynen heren Dy voꝛheueſt de doch was ſo rechte otmodich Wii aller hyllicheyt vul ouer vlodich etrachte de dꝛeckſtanden de du voꝛ dy dꝛechſt Unze dyne vulen conciẽ cien dar du dyva ken mee ſlapẽ lechſt Pedẽcke woꝛ du byſt her gheko me wattu nu biſt UNñ wattu werdẽ ſcolt ĩ koꝛt vꝛiſt

Dedoet Oat lxvii capittel hs fle doghede maken den mynſchẽ eddel f nicht de boꝛt De doghede kome van gode in ghaen wedder to em voꝛd Alſus is he A. eddel d dar is vulveler doget Wie vm̃e

zeiyner rechtuerdichept van gode wert voꝛ boghet So moghẽ de hilghen godes wol edel ſrn De hir vm̃e der rechtuerdicheit hebbẽ gheletẽ ſmerte vnde pyn Umme god doꝛch der rechticheit woꝛden fe hir ſere ghemo vet Alſus hebben ſe ĩ velẽ doghetẽ werdich like gheblort Deſek hir ſxnes ſtates efte gcel beromet

wd mãnich ſyne ſele dar mede voꝛdomet: wente de [rk hir ſuluen aljus voꝛhoget De wert nedder to der hellen gyheboget Pyt den duuelẽ dede doꝛch den homoct vel 2 Van dem hẽmel wente nedder to der hellen⸗

Dedort Dat lv gheſette⸗ SH Ille we godes heofgheſynde werden So T mothe we mäliken vechtẽ vp deſſer erden Bl r were des mynſchẽ leuẽt is eyne riddſchop So heft gheſchꝛeuẽ de hilgbe duldige iob De wech de to X ewighẽ leuẽde gheyt Js ghãs ſmal enge alſe in dẽ hilghẽ ewãgelio gheſchꝛe

5 uen ſteit De wech to ð hellẽ is bꝛeed grod dar voꝛ gru

wet my ſere Nele mynſchẽ wanderẽ den ſpꝛickt vnſe le ue here Tiele ſynt gheeſſchet wenich vth voꝛkoꝛẽ voꝛ wor Dyt ſynt harde woꝛde de dar ſtaen gheſchꝛeuen opẽ bar Mir vme latet iw deſſe figuren voꝛ oghen ſtaen weten koꝛten tyden mothe gy dar an De ſtunde de dach is gode allene bekant: wente alle dinck heft he in ſpner hant euer fo alſe gy gherne willen ſteruen So ghift iw god dat hẽmelrike to eynem eruen: wente de doet ſendet iw nenen bꝛef De kumpt ſlyken recht ſo eyn beef De ſyner ſelen ſalicheyt myt tru wen menet Tin go de myt allem vlite denet Unde de bode godes heft vth voꝛ ſeen Dat he der nicht wyl bꝛekẽ nerghen geen Uf text bycht. ruwe bothe voꝛ ſyne für Deſſe de ſchal ſykvꝛowen to des dodes ſtunde: wente denne kricht he ſynes arbepdes eynẽ ende: wan he ſchedet vth deſſem in merliken elende Doꝛch den naturlikẽ doet entfan ge wy dat ewighe lon Alſe doꝛch eyne doꝛ gha wy doꝛch & doet in godes tron Scholde criſtus komen in ſyn rike? Erſt ſterf he vor vns alghelike De knecht is nicht bo

ven ſenen herẽ Alſus enkone wy vns des dodes nicht weren De kumpt id ſy vns lef efte leyt Wir vm̃e woher vnde weſet alle tyd bereyt Sere criſtus vnſe leue here Eme ſy lof danck ewighe ere De dyt heft ghedicht vnde late ſetten Bod mothe finer nũmer mer voꝛgettẽ voꝛgheue em ſyne ſunde kleyn groet Unde hel pe uns allen vth aller noed So wan de doet de ſele ſche det van dem liue Dat ſe denne io ewich myt gode blyue r 3 Owen | habeti in uubſta 5 tiis luis. erclelia, a ſtici kli. a

2 2}

,

, 71

25 Ih

N u

> Br .

n en

ZZ No ER , ee

Eu - 2 9 : 77 : 1 SB s . AT, 2 4 h . ee, 1 > 2 %

N N NR IP 2 N We UF 2 mn

Ghevichtet ghelath in der kepler ! n ſtad lubeck na der bord iheln er

m ccc lxxxix u;

4 3 * r * 9 > 4 1 P r 1 755 ' 14 1 50 . k * * 4 a 1 3 * 2 * a * * 5 N 4 * * 1 fi 18 5 J N k 1 14 8 1 im 1 2 } . 24 4 * N 2 ; R e 15 7 4 V. 5 N #j * f * U 2 1 * 5 4 Er ML g 14 9 4 wi 7 di 1 * or * 1 1 wi 4 4 7 * 4 * * 77 *

en

9 M

FR 1 re 1 n

Lane Ber

1

3 > 1A 9 55 5 ee

8. RR 7 Eh 2

ng

e

1

3

a

5 n FR)

{ * RUF? * ps * 1 1 * Danke 4

‚us g {

}

5 15 * 1 Al 1 * N

GETTY RESEARCH INSTITUTE

ua